HomeCinemaΟ απολογισμός του 67oυ Διεθνούς Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

Ο απολογισμός του 67oυ Διεθνούς Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

Γράφει ο Lamda

Έντεκα ημέρες γεμάτες κινηματογράφο, διεθνείς παρουσίες, σημαντικές ελληνικές διακρίσεις και ταινίες που προκάλεσαν από ενθουσιασμό μέχρι απογοήτευση. Το 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ολοκληρώθηκε την Κυριακή 15 Νοεμβρίου, αφήνοντας πίσω του εικόνες, ιστορίες και κινηματογραφικές εμπειρίες που αξίζει να θυμόμαστε.

Για έντεκα ημέρες, από τις 5 έως τις 15 Νοεμβρίου, η Θεσσαλονίκη φόρεσε ξανά τα κινηματογραφικά της. Οι αίθουσες του Ολύμπιον και του λιμανιού υποδέχτηκαν κινηματογραφόφιλους, σκηνοθέτες, ηθοποιούς και επαγγελματίες της έβδομης τέχνης από ολόκληρο τον κόσμο, σε μια διοργάνωση που επιβεβαίωσε τη σημασία του Φεστιβάλ ως τόπου συνάντησης διαφορετικών κινηματογραφικών φωνών. Και φυσικά, ολόκληρο το κέντρο της πόλης ζούσε σε ρυθμούς Φεστιβάλ, με πάρτι, εκθέσεις, ομιλίες, ξενύχτια, ποτά και συναυλίες.

Με 258 ταινίες στις φυσικές αίθουσες και 58 διαθέσιμες διαδικτυακά, η φετινή διοργάνωση παρουσίασε ένα πρόγραμμα που κινήθηκε από τον δημιουργικό πειραματισμό μέχρι το κοινωνικό δράμα, από το πολιτικό σινεμά μέχρι τις πιο προσωπικές ιστορίες αγάπης και ενηλικίωσης.

Η αυλαία άνοιξε με τον Μινώταυρο του σπουδαίου Ρώσου σκηνοθέτη Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ, ο οποίος επιστρέφει στα αγαπημένα του θέματα: την ηθική κατάρρευση του ανθρώπου, την οικογενειακή αποξένωση και τη διαφθορά που γεννά η εξουσία. Στη Ρωσία του 2022, ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας βρίσκεται αντιμέτωπος με την κρίση στον γάμο του και τις πιέσεις του πολέμου στην Ουκρανία, αποκαλύπτοντας σταδιακά τις πιο σκοτεινές πλευρές του χαρακτήρα του. Μια πολιτική αλληγορία για την προσωπική ευθύνη και τη συνενοχή, στην οποία ο άνθρωπος μετατρέπεται σε τέρας μέσα στον ίδιο του τον λαβύρινθο. Όπως αναλύει η Κλεονίκη Δρούγκα στην κριτική της στον Εξώστη, «Ο Μινώταυρος μέσα μας: Ο αντιήρωας και η ανατομία της συνενοχής στον κινηματογράφο του Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ», η πορεία του κεντρικού χαρακτήρα αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η ατομική ηθική διαβρώνεται από τους μηχανισμούς της εξουσίας.

Η διοργάνωση ολοκληρώθηκε στο κατάμεστο Ολύμπιον με την προβολή της Άγνωστης γυναίκας της Μάι ελ-Τούκι, η οποία είχε κατακτήσει τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας, παρουσία των ελληνικής καταγωγής πρωταγωνιστριών Ματίλντα Αρσέλ και Μαρίνα Μπούρας.

Οι διεθνείς παρουσίες, τα αφιερώματα και οι τιμητικές διακρίσεις

Ξεχωριστή θέση στο φετινό πρόγραμμα κατείχε το αφιέρωμα «Καλώς ήρθατε στην έρημο», με την επιμέλεια του Όλιβερ Λάσε, δημιουργού του Sirât. Μέσα από ταινίες, ανοιχτές συζητήσεις και εικαστικές εγκαταστάσεις, η έρημος παρουσιάστηκε ως ένας τόπος γεωγραφικός αλλά και υπαρξιακός, γεμάτος συμβολισμούς και κινηματογραφικές δυνατότητες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε επίσης το αφιέρωμα στον βαλκανικό τρόμο, το οποίο ανέδειξε τις λαϊκές δοξασίες, τις συλλογικές μνήμες και τις σκοτεινές κινηματογραφικές παραδόσεις της περιοχής.

Στη Θεσσαλονίκη βρέθηκαν σημαντικές προσωπικότητες του διεθνούς κινηματογράφου, μεταξύ των οποίων ο Φατίχ Ακίν, ο Εμίν Αλπέρ, η Σάρα Ντράιβερ, η Τρίνε Ντίρχολμ και η σπουδαία θεωρητικός του κινηματογράφου Λόρα Μάλβεϊ.

Από τις σημαντικότερες στιγμές της διοργάνωσης ήταν το μεγάλο αφιέρωμα στον Νίκο Γραμματικό, ο οποίος τιμήθηκε με Χρυσό Αλέξανδρο για τη συνολική προσφορά του στον ελληνικό κινηματογράφο. Το κοινό είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει το έργο του, από τις μικρού μήκους δημιουργίες του μέχρι τις ταινίες που σημάδεψαν το σύγχρονο ελληνικό σινεμά. Τιμητικοί Χρυσοί Αλέξανδροι απονεμήθηκαν επίσης στον Σταύρο Ξαρχάκο, για τη σπουδαία μουσική του διαδρομή (δεν κατάφερε λόγω αδιαθεσίας να παραστεί στην εκδήλωση) και στον Άγγελο Παπαδημητρίου για τη συνολική καλλιτεχνική του παρουσία.

Παράλληλα, τα masterclasses, τα TIFF Talks, οι εκδηλώσεις της Αγοράς, τα εργαστήρια, οι δράσεις εικονικής πραγματικότητας και οι επαγγελματικές συναντήσεις ανέδειξαν τον πολυδιάστατο χαρακτήρα του θεσμού. Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε η ανακοίνωση των υποψηφιοτήτων των 39ων Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου από τη Θεσσαλονίκη, επιβεβαιώνοντας τη διεθνή παρουσία της διοργάνωσης.

Ξεχωριστή ήταν και η παρουσία του Χριστόφορου Παπακαλιάτη, ο οποίος ανέλαβε φέτος τον ρόλο του πρεσβευτή της Αγοράς του Φεστιβάλ. Σε μια κατάμεστη συζήτηση με τον καλλιτεχνικό διευθυντή Ορέστη Ανδρεαδάκη, αποκάλυψε ότι ο τέταρτος και οριστικά τελευταίος κύκλος του Maestro θα κάνει πρεμιέρα στο Netflix τον Δεκέμβριο, πριν προβληθεί από το MEGA. Θα αποτελείται από έξι επεισόδια μεγάλης διάρκειας, ενώ ο δημιουργός παρουσίασε αποκλειστικά στο κοινό της Θεσσαλονίκης τα πρώτα αποσπάσματα και προανήγγειλε ένα «γλυκόπικρο» φινάλε για τους αγαπημένους χαρακτήρες της σειράς.

Οι μεγάλοι νικητές και οι ελληνικές επιτυχίες:

Το ελληνικό σινεμά είχε την τιμητική του, με επτά ελληνικές ταινίες να συγκεντρώνουν συνολικά 22 βραβεία και διακρίσεις.

Μεγάλη νικήτρια του Διεθνούς Διαγωνιστικού Arrivals αναδείχθηκε η Ζακλίν Λέντζου, με την ταινία Μια μέρα στη ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα, κατακτώντας τον Χρυσό Αλέξανδρο «Θόδωρος Αγγελόπουλος». Η ταινία απέσπασε επίσης το βραβείο WIFT GR, ενώ η Εβίτα Ανδριοπούλου τιμήθηκε με ειδική μνεία για την ερμηνεία της. Είναι μόλις η τρίτη ελληνική ταινία στην ιστορία του Φεστιβάλ που κατακτά το κορυφαίο βραβείο στο Διεθνές Διαγωνιστικό, μετά το Απ’ το Χιόνι (1993) του Σωτήρη Γκορίτσα και το Animal (2023) της Σοφίας Εξάρχου.

Η Λέντζου επιχειρεί κάτι πραγματικά τολμηρό: να δημιουργήσει τρεις διαφορετικές ταινίες μέσα σε μία. Ξεκινά με μια ονειρική σεκάνς που αφήνει στοιχεία και υπαινιγμούς για όσα πρόκειται να ακολουθήσουν, περνά σε μια συμβατικότερη αφήγηση με δομή, ενδιαφέρουσα ιστορία, υπέροχους χαρακτήρες, ζεστασιά και ευαισθησία, για να μεταφέρει ξαφνικά το κοινό σε ένα εντελώς διαφορετικό κινηματογραφικό σύμπαν. Μια αφηγηματική ανατροπή που θυμίζει σε στιγμές την τόλμη του Everything Everywhere All at Once. Πρόκειται για μια εξαιρετικά πρωτότυπη δημιουργία, ακόμη κι αν η τρίτη πράξη της αποδεικνύεται αρκετά απαιτητική. Αξίζουν συγχαρητήρια στη σκηνοθέτρια για το θάρρος που απαιτεί μια τέτοια κινηματογραφική επιλογή.

Σημαντικές διακρίσεις συγκέντρωσε και ο Τιτανικός Ωκεανός της Κωνσταντίνας Κοτζαμάνη, αποσπώντας το Βραβείο Καλλιτεχνικού Επιτεύγματος, το Βραβείο Γυναικείας Ερμηνείας για την Αρίσα Σασάκι, το New Vision Award του ΕΚΚΟΜΕΔ και το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής Νεότητας. Στο μεγάλου μήκους ντεμπούτο της, η σκηνοθέτρια δημιουργεί ένα ιδιαίτερο κινηματογραφικό σύμπαν, όπου η ιαπωνική κουλτούρα συναντά τη μυθολογία, τη φαντασία και την αναζήτηση της προσωπικής ταυτότητας. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στον Εξώστη, η Κοτζαμάνη μίλησε για τις πραγματικές σχολές επαγγελματιών γοργόνων στην Ιαπωνία που αποτέλεσαν την αρχική έμπνευση της ταινίας, αλλά και για τη σχέση της ιστορίας με τη γυναικεία ταυτότητα, την ενηλικίωση και τη φύση.

Ο Χρυσός Αλέξανδρος «Μισέλ Δημόπουλος» του Meet the Neighbors+ απονεμήθηκε στη Ντούα της Μπλέρτα Μπασόλι, μια ιστορία ενηλικίωσης με πρωταγωνίστρια ένα δεκατριάχρονο κορίτσι στο Κόσοβο των τελών της δεκαετίας του 1990, λίγο πριν από το ξέσπασμα του πολέμου.

Στο ίδιο διαγωνιστικό τμήμα, ο Αμπντάλαχ Αλ-Κατίμπ απέσπασε τον Αργυρό Αλέξανδρο Σκηνοθεσίας για το Χρονικό μιας πολιορκίας, μια σκληρή και ανθρώπινη κινηματογραφική προσέγγιση της παλαιστινιακής πραγματικότητας, ενώ η εντεκάχρονη Μαρία Πετρόβα τιμήθηκε με το Βραβείο Γυναικείας Ερμηνείας για το Κράτα με της Μυρσίνης Αριστείδου, υποδυόμενη ένα κορίτσι που προσπαθεί να αποτρέψει τον αποξενωμένο πατέρα του από το να φύγει ξανά από τη ζωή του.

Στο >>Film Forward, τον Χρυσό Αλέξανδρο κατέκτησε το Φυτεύω το χέρι μου στον κήπο των Μπόρις Χάτζιγια και Χόντα Ταχερί, μια τολμηρή δημιουργία που αντλεί από την προσωπική εμπειρία των δημιουργών της με τη μετανάστευση και τη γραφειοκρατία στη Γερμανία, εξερευνώντας τις κοινωνικές συμβάσεις και την ανθρώπινη ταυτότητα.

Ο Ρομπ Ράις απέσπασε το Βραβείο Σκηνοθεσίας για το Ponderosa, ενώ η Αλέξις Μπλέντελ τιμήθηκε με το Βραβείο Γυναικείας Ερμηνείας για την ίδια ταινία, η οποία ξεχώρισε για την ανοίκεια ατμόσφαιρα και την ιδιαίτερη κινηματογραφική της γλώσσα.

Το ελληνικό Δέντρο του Ιούδα του Χρήστου Χουλιάρα, βασισμένο στο έργο του Μιχάλη Μακρόπουλου, απέσπασε το Βραβείο Ανδρικής Ερμηνείας για τον Αλέξη Καλοφωλιά, το Βραβείο FIPRESCI καλύτερης ελληνικής ταινίας και το Βραβείο Κοινού Fischer του >>Film Forward. Μια ιστορία με φόντο την ελληνική επαρχία, που πραγματεύεται τη φιλία, την προδοσία και τις ανθρώπινες σχέσεις.

Το Βραβείο Καλλιτεχνικού Επιτεύγματος του ίδιου τμήματος απονεμήθηκε στα Σωματίδια της σκόνης του Αργύρη Γερμανίδη, για τη δημιουργική αξιοποίηση διαφορετικών κινηματογραφικών τεχνικών και τη σύνδεση μνήμης, πραγματικότητας και εικόνας. Η ταινία τιμήθηκε επίσης από την Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου.

Οι ταινίες που μας κέρδισαν:

Ανάμεσα στις ταινίες που ξεχώρισαν προσωπικά, μια ιδιαίτερη θέση κατέχει το Σάρκα και βενζίνη (Flesh & Fuel) του Πιερ Λε Γκαλ, το οποίο απέσπασε το Βραβείο Καλύτερου Σεναρίου του Δήμου Θεσσαλονίκης, το εξ ημισείας Βραβείο Ανδρικής Ερμηνείας για τους Αλεξίς Μανεντί και Γιούλιαν Σβιεζέφσκι, καθώς και ειδική μνεία της επιτροπής Mermaid.

Μια πανέμορφη, τρυφερή ερωτική ιστορία ανάμεσα σε δύο οδηγούς φορτηγών. Η αρχική ιδέα μπορεί επιφανειακά να μοιάζει κλισέ ή στερεοτυπική, όμως η ταινία αποδεικνύεται εξαιρετικά σύγχρονη, δημιουργώντας έναν κόσμο όπου ο έρωτας ανάμεσα σε δύο άνδρες αντιμετωπίζεται σχεδόν ως κάτι αυτονόητο. Αποφεύγοντας τις έντονες εξωτερικές συγκρούσεις, αφήνει τους χαρακτήρες να αναμετρηθούν με τον εσωτερικό τους κόσμο και τις μεγάλες αποφάσεις της ζωής τους. Αξέχαστη παραμένει η σκηνή στη γέφυρα, όταν τα δύο φορτηγά συναντιούνται στιγμιαία στον δρόμο, μόνο και μόνο για να συνεχίσουν προς αντίθετες κατευθύνσεις. Μια υπέροχη κινηματογραφική μεταφορά για τις ανθρώπινες σχέσεις και τις διαδρομές που άλλοτε ενώνονται και άλλοτε χωρίζουν.

Εξίσου σημαντική ήταν η διάκριση της ταινίας Στην όχθη του ποταμού (The Riverbank) των Ματέους Φαρίας και Ένοκ Καρβάλιου, η οποία απέσπασε το Βραβείο FIPRESCI του Διεθνούς Διαγωνιστικού Arrivals, ενώ οι πρωταγωνιστές Καΐκε Κόπκε και Ίταλο Μάρτινς μοιράστηκαν το Βραβείο Ανδρικής Ερμηνείας.

Μια βαθιά συγκινητική ταινία, στην οποία η αγάπη ορθώνεται απέναντι στον θρησκευτικό φανατισμό και στην κοινωνική καταπίεση. Όταν ο άνθρωπος πιστεύει πως έχει το δικαίωμα να υπαγορεύει στους άλλους πώς θα ζήσουν στο όνομα της θεϊκής βούλησης, ο έρωτας γίνεται ένα τείχος απέναντι στις σφαίρες του φασισμού και στην καταπίεση της Εκκλησίας. Η υπέροχη, σχεδόν μυστικιστική ατμόσφαιρα και οι εξαιρετικές ερμηνείες δημιουργούν μια ιδιαίτερη κινηματογραφική εμπειρία, που δικαίως αναγνωρίστηκε από τις επιτροπές της διοργάνωσης.

Ωστόσο, η ταινία που μας συγκλόνισε περισσότερο ήταν το La bola negra των Χαβιέρ Κάλβο και Χαβιέρ Αμπρόσι. Ένας κινηματογράφος ποιητικός, βαθιά πολιτικός και συγκλονιστικά ανθρώπινος. Μια ωδή στον έρωτα, την επιθυμία και όλα εκείνα τα ανεκπλήρωτα της ζωής που συνεχίζουν να μας στοιχειώνουν. Με αφετηρία το ανολοκλήρωτο θεατρικό έργο του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, οι δύο Ισπανοί δημιουργοί ενώνουν διαφορετικές εποχές και ιστορίες, μιλώντας για τον φασισμό, την καταπίεση, την απώλεια και το δικαίωμα στην αγάπη. Ένα σπουδαίο κινηματογραφικό ποίημα, που δεν φοβάται να είναι ταυτόχρονα πολιτικό, ρομαντικό και βαθιά ανθρώπινο. Μια ταινία που υπενθυμίζει πως η τέχνη μπορεί ακόμη να μας συγκλονίσει, να μας αφυπνίσει και να διεκδικήσει όσα η Ιστορία στέρησε από τους ανθρώπους. Αυτό είναι κινηματογράφος. Αυτή είναι μια μεγάλη ταινία. Ένα αριστούργημα! Από εκείνες τις σπάνιες δημιουργίες που σε καθηλώνουν στην καρέκλα και, όταν πέφτουν οι τίτλοι τέλους, αισθάνεσαι πως έχεις ζήσει κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια προβολή. Περισσότερα στην αναλυτική κριτική του Εξώστη, «La bola negra: Αυτό είναι κινηματογράφος. Αυτό είναι μεγάλη ταινία!».

Ξεχωριστή εμπειρία αποτέλεσε και το Coward, ένα εξαιρετικό αντιπολεμικό δράμα στο οποίο ο πόλεμος ηττάται από την τέχνη και ο έρωτας ανθίζει εκεί όπου κυριαρχούν η λάσπη, το αίμα και οι σφαίρες. Στο επίκεντρο βρίσκεται το όνειρο δύο ανθρώπων να φτάσουν μαζί σε εκείνο το βουνό, χωρίς ντροπή και χωρίς δειλία, αλλά με την περηφάνια της επιλογής τους να ζήσουν και να ελπίζουν πως η αγάπη μπορεί να νικήσει τα πάντα. Μια πανέμορφη ταινία, με σπουδαία σκηνοθεσία και εξαιρετικές ερμηνείες, για την επιλογή να αγαπάς, να υπάρχεις και να ζεις, ακόμη κι όταν ο κόσμος γύρω σου επιλέγει τον θάνατο και τον πόλεμο.

Μία από τις πιο αναπάντεχες κινηματογραφικές εμπειρίες υπήρξε η ταινία έκλπηξη – Surprise Film όπως ήταν στο πρόγραμμα, το You Can See Everything. Ίσως το πιο πρωτότυπο ντοκιμαντέρ που έχουμε παρακολουθήσει ποτέ. Ένα πραγματικά ευφυές και απίστευτο κινηματογραφικό εγχείρημα, γεμάτο χιούμορ, με μια εξαιρετική Αμάντα Σέιφριντ και έναν δημοσιογράφο που, αν δεν γνωρίζαμε ότι πρόκειται για ντοκιμαντέρ και πως είναι ο εαυτός του, θα άξιζε κάθε βραβείο ερμηνείας. Η τελευταία ώρα της σχεδόν τρίωρης ταινίας είναι υποδειγματικά σκηνοθετημένη, με εκπληκτική φωτογραφία και μια αφήγηση που ανατρέπει συνεχώς τις βεβαιότητες του θεατή. Βγαίνοντας από την αίθουσα, αναρωτιέσαι πραγματικά ποιος και αν υπήρξε τελικά κάποιος, που έλεγε την αλήθεια σε όλη τη διάρκεια της ταινίας.

Στις υπόλοιπες διακρίσεις, το Βραβείο Mermaid κατέκτησε η ταινία Ελέφαντες στην ομίχλη του Αμπινάς Μπίκραμ Σαχ, για τη δημιουργική της προσέγγιση στα ζητήματα ταυτότητας και κοινοτικής ζωής. Από τα Βραβεία Κοινού Fischer ξεχώρισαν ακόμη ο Νεοφερμένος του Λούις Πάξτον, το Ξανασταυρώνεται του Θοδωρή Παπαδουλάκη, το Μαθαίνοντας να αναπνέεις κάτω από το νερό της Ρεμπέκα Φόρτσουν και το Apart της Στελάνας Κληρή.

Το 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ολοκληρώθηκε αφήνοντας πίσω του σημαντικές ελληνικές επιτυχίες, σπουδαίες κινηματογραφικές ανακαλύψεις και αρκετές ιστορίες που αξίζει να συνεχίσουν το ταξίδι τους στις κινηματογραφικές αίθουσες.

Γιατί ο πραγματικός απολογισμός ενός φεστιβάλ δεν βρίσκεται αποκλειστικά στα βραβεία, στις λαμπερές παρουσίες ή στις κατάμεστες προβολές. Βρίσκεται κυρίως στις ταινίες που μένουν μαζί μας όταν επιστρέφουμε στην καθημερινότητά μας. Στις εικόνες που εξακολουθούν να μας απασχολούν, στους χαρακτήρες που μας συγκίνησαν και στις ιστορίες που μας έκαναν να δούμε τον κόσμο διαφορετικά.

Η φετινή διοργάνωση απέδειξε πως το σινεμά παραμένει ένας χώρος ελευθερίας, έκφρασης και ανθρώπινης επαφής. Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο κέρδος κάθε φεστιβάλ: ότι σε μια εποχή όπου οι εικόνες καταναλώνονται όλο και πιο γρήγορα, η κινηματογραφική αίθουσα εξακολουθεί να μας προσφέρει κάτι πολύτιμο. Τον χρόνο και τον χώρο να γνωρίσουμε τις ιστορίες των άλλων και, μέσα από αυτές, να ανακαλύψουμε κάτι περισσότερο για τον εαυτό μας.

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης.
Προσθήκη του exostis.gr στην Google

Related stories