Περισσότεροι από 500 άνθρωποι του κινηματογράφου ψήφισαν τις σημαντικότερες ταινίες της νέας χιλιετίας. Από το «Parasite» μέχρι το «The Social Network», αυτή είναι η δεκάδα που ξεχώρισε.
Ποιες ταινίες θα μπορούσαν να συμπυκνώσουν την κινηματογραφική ιστορία του 21ου αιώνα; Ποιες δημιουργίες κατάφεραν να ξεπεράσουν τα όρια της εποχής τους, να επηρεάσουν άλλους σκηνοθέτες και να παραμείνουν ζωντανές στη μνήμη των θεατών;
Οι New York Times επιχείρησαν να δώσουν τη δική τους απάντηση, δημοσιεύοντας μια λίστα με τις 100 καλύτερες ταινίες του 21ου αιώνα. Για τη διαμόρφωσή της συγκεντρώθηκαν οι ψήφοι περισσότερων από 500 ανθρώπων από τον χώρο του κινηματογράφου: σκηνοθετών, ηθοποιών, σεναριογράφων, παραγωγών και άλλων επαγγελματιών της βιομηχανίας.
Όπως συμβαίνει με κάθε κινηματογραφική κατάταξη που σέβεται τον εαυτό της, οι επιλογές δεν θα μπορούσαν παρά να προκαλέσουν συζητήσεις. Άλλωστε, το σινεμά δεν χωρά εύκολα σε λίστες, ούτε οι προσωπικές κινηματογραφικές αναφορές μπαίνουν σε κοινή σειρά. Ωστόσο, η πρώτη δεκάδα συγκεντρώνει μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές δημιουργίες των τελευταίων 25 χρόνων, ταινίες που άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στη μεγάλη οθόνη.

Η δεκάδα των New York Times
1. «Parasite» (2019) – Bong Joon Ho
Η κορυφή ανήκει στο φιλμ που έκανε τον κόσμο να μιλήσει ξανά για τον νοτιοκορεατικό κινηματογράφο. Ο Bong Joon Ho ξεκινά από την ιστορία μιας φτωχής οικογένειας που καταφέρνει να εισχωρήσει σταδιακά στην καθημερινότητα μιας εύπορης οικογένειας και χτίζει ένα παιχνίδι ανάμεσα στη μαύρη κωμωδία, το κοινωνικό δράμα και το θρίλερ. Πίσω από τις διαρκείς ανατροπές βρίσκεται μια αιχμηρή ματιά στις ταξικές ανισότητες, στα προνόμια και στην αόρατη απόσταση που χωρίζει δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους. Το «Parasite» έγινε η πρώτη μη αγγλόφωνη ταινία που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, επιβεβαιώνοντας πως ο σπουδαίος κινηματογράφος δεν έχει γλώσσα και σύνορα.
2. «Mulholland Drive» (2001) – David Lynch
Ένα από τα πιο αινιγματικά έργα του David Lynch και μια ταινία που εξακολουθεί να γεννά ερμηνείες, συζητήσεις και θεωρίες. Στο σκοτεινό, ονειρικό Hollywood, μια επίδοξη ηθοποιός συναντά μια μυστηριώδη γυναίκα που έχει χάσει τη μνήμη της. Από εκεί και πέρα, η πραγματικότητα αρχίζει να διαλύεται μέσα σε ένα κινηματογραφικό σύμπαν όπου τίποτα δεν είναι ακριβώς αυτό που φαίνεται. Η Naomi Watts παραδίδει μια εξαιρετική ερμηνεία σε μια ιστορία για τα όνειρα, την επιθυμία, την ταυτότητα και τη σκοτεινή πλευρά της κινηματογραφικής βιομηχανίας. Ένα φιλμ που δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις και μάλλον δεν θέλει κιόλας.
3. «There Will Be Blood» (2007) – Paul Thomas Anderson
Ο Paul Thomas Anderson σκηνοθετεί ένα καθηλωτικό πορτρέτο της απληστίας και της εξουσίας, με φόντο την Αμερική της πετρελαϊκής ανάπτυξης. Ο Daniel Plainview, ένας αδίστακτος επιχειρηματίας που χτίζει την αυτοκρατορία του πάνω στον μαύρο χρυσό, μετατρέπεται σταδιακά σε μια βαθιά μοναχική και καταστροφική προσωπικότητα. Ο Daniel Day-Lewis δίνει μία από τις σπουδαιότερες ερμηνείες της καριέρας του, σε μια ταινία όπου η φιλοδοξία, η θρησκεία και η βία συνθέτουν ένα σκοτεινό σχόλιο για το αμερικανικό όνειρο. Και φυσικά, η μουσική του Jonny Greenwood συμβάλλει καθοριστικά στη σχεδόν υπνωτική ατμόσφαιρά της.
4. «In the Mood for Love» (2000) – Wong Kar-wai
Ο έρωτας, η επιθυμία και όσα δεν ειπώθηκαν ποτέ βρίσκουν μία από τις πιο όμορφες κινηματογραφικές τους εκφράσεις στο έργο του Wong Kar-wai. Στο Χονγκ Κονγκ της δεκαετίας του 1960, δύο γείτονες ανακαλύπτουν πως οι σύζυγοί τους διατηρούν εξωσυζυγική σχέση. Η μεταξύ τους σχέση αναπτύσσεται αργά, μέσα από βλέμματα, σιωπές και συναντήσεις που μοιάζουν να αιωρούνται στον χρόνο. Με τη μοναδική φωτογραφία του Christopher Doyle, τη μουσική και τις ερμηνείες των Tony Leung και Maggie Cheung, ο Wong Kar-wai δημιουργεί ένα φιλμ για τον έρωτα που δεν χρειάζεται να ολοκληρωθεί για να γίνει αξέχαστος.
5. «Moonlight» (2016) – Barry Jenkins
Τρεις περίοδοι της ζωής ενός ανθρώπου, τρία κεφάλαια μιας διαδρομής προς την αυτογνωσία. Το «Moonlight» ακολουθεί τον Chiron από την παιδική ηλικία μέχρι την ενηλικίωσή του, καθώς προσπαθεί να διαχειριστεί την ταυτότητά του, τη μοναξιά, την ανάγκη για αποδοχή και την αναζήτηση της αγάπης. Ο Barry Jenkins δημιουργεί ένα ευαίσθητο, βαθιά ανθρώπινο πορτρέτο ενός ανθρώπου που μεγαλώνει σε ένα δύσκολο περιβάλλον στο Miami. Χωρίς εύκολους συναισθηματισμούς, η ταινία μιλά για όσα δυσκολευόμαστε να εκφράσουμε και για τις εμπειρίες που μας διαμορφώνουν. Το 2017 κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας.
6. «No Country for Old Men» (2007) – Joel και Ethan Coen
Οι αδελφοί Coen μεταφέρουν στην οθόνη το ομώνυμο μυθιστόρημα του Cormac McCarthy και δημιουργούν ένα από τα πιο σκοτεινά και υποβλητικά θρίλερ του σύγχρονου αμερικανικού σινεμά. Ένας άνδρας ανακαλύπτει μια βαλίτσα με χρήματα σε έναν τόπο όπου έχει προηγηθεί μια αιματηρή σύγκρουση. Η απόφασή του να την πάρει τον βάζει στο στόχαστρο ενός αδίστακτου δολοφόνου. Ο Javier Bardem, ως Anton Chigurh, δημιουργεί έναν από τους πιο ανατριχιαστικούς κινηματογραφικούς χαρακτήρες των τελευταίων δεκαετιών. Με ελάχιστη μουσική, ασφυκτική ένταση και μια διαρκή αίσθηση απειλής, η ταινία εξερευνά τη βία, τη μοίρα και έναν κόσμο που αλλάζει χωρίς να περιμένει κανέναν.
7. «Eternal Sunshine of the Spotless Mind» (2004) – Michel Gondry
Αν μπορούσαμε να διαγράψουμε από τη μνήμη μας έναν έρωτα που τελείωσε, θα το κάναμε; Και τι θα χάναμε μαζί του; Ο Michel Gondry, πάνω σε ένα ευφυές σενάριο του Charlie Kaufman, δημιουργεί μια από τις πιο πρωτότυπες κινηματογραφικές ιστορίες για τη μνήμη και τις ανθρώπινες σχέσεις. Ο Jim Carrey και η Kate Winslet υποδύονται δύο ανθρώπους που αποφασίζουν να σβήσουν ο ένας τον άλλον από τη μνήμη τους μετά τον χωρισμό τους. Όμως οι αναμνήσεις δεν υπακούουν πάντα στη λογική, ούτε τα συναισθήματα διαγράφονται με μια τεχνική διαδικασία. Μια ταινία που ισορροπεί ανάμεσα στην επιστημονική φαντασία, το ρομαντικό δράμα και τη μελαγχολία, αφήνοντας ένα απλό αλλά ουσιαστικό ερώτημα: θα αγαπούσαμε ξανά κάποιον αν γνωρίζαμε από πριν πώς θα τελειώσει;
8. «Get Out» (2017) – Jordan Peele
Ο Jordan Peele πήρε τα γνώριμα υλικά μιας ιστορίας τρόμου και τα χρησιμοποίησε για να μιλήσει για τον ρατσισμό, τις προκαταλήψεις και τις φυλετικές σχέσεις στη σύγχρονη Αμερική. Ο Chris επισκέπτεται την οικογένεια της λευκής συντρόφου του και σύντομα αντιλαμβάνεται πως η υπερβολικά φιλική υποδοχή κρύβει κάτι πολύ πιο σκοτεινό. Το «Get Out» χτίζει την αγωνία του μεθοδικά, συνδυάζοντας τον τρόμο με το μαύρο χιούμορ και την κοινωνική σάτιρα. Μια ταινία που απέδειξε πως το είδος του τρόμου μπορεί να γίνει ένα εξαιρετικά αιχμηρό εργαλείο κοινωνικού σχολιασμού. Το Όσκαρ Πρωτότυπου Σεναρίου που απέσπασε ο Peele ήταν μια ακόμη επιβεβαίωση της πρωτοτυπίας της.
9. «Spirited Away» (2001) – Hayao Miyazaki
Ο Hayao Miyazaki και το Studio Ghibli μάς προσκαλούν σε έναν κόσμο όπου τα πνεύματα, τα παράξενα πλάσματα και η μαγεία αποτελούν μέρος μιας διαφορετικής πραγματικότητας. Η μικρή Chihiro βρίσκεται παγιδευμένη σε έναν μυστηριώδη κόσμο, όταν οι γονείς της μεταμορφώνονται και η ίδια αναγκάζεται να βρει τρόπο να τους σώσει. Στην πορεία θα ανακαλύψει τη δύναμή της, θα ενηλικιωθεί και θα έρθει αντιμέτωπη με έναν κόσμο γεμάτο συμβολισμούς. Το «Spirited Away» είναι πολλά περισσότερα από μια σπουδαία ταινία κινουμένων σχεδίων: είναι μια υπέροχη κινηματογραφική περιπέτεια για την ταυτότητα, την απώλεια και την ενηλικίωση. Το 2003 κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων.
10. «The Social Network» (2010) – David Fincher
Πριν τα social media γίνουν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας, ο David Fincher αφηγήθηκε τη γέννηση του Facebook μέσα από μια ιστορία φιλοδοξίας, ανταγωνισμού και προδοσίας. Με το εξαιρετικό σενάριο του Aaron Sorkin, η ταινία ακολουθεί τον Mark Zuckerberg και τις συγκρούσεις που συνόδευσαν τη δημιουργία της πλατφόρμας που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε. Ο Jesse Eisenberg ενσαρκώνει έναν σύνθετο και συχνά αντιφατικό χαρακτήρα, ενώ οι γρήγοροι διάλογοι και η ψυχρή σκηνοθετική ματιά του Fincher δίνουν στην ιστορία τον ρυθμό ενός σύγχρονου δράματος εξουσίας. Περισσότερο από μια ταινία για την τεχνολογία, το «The Social Network» είναι μια ιστορία για τη φιλοδοξία και το τίμημα της επιτυχίας.
Πόσο εύκολα χωράει το σινεμά σε μια λίστα;
Μια λίστα με τις καλύτερες ταινίες μιας ολόκληρης κινηματογραφικής εποχής είναι αναπόφευκτα μια πρόσκληση για διαφωνίες. Πού είναι οι ταινίες που αγαπήσαμε; Ποιες δημιουργίες αδικήθηκαν; Πόσο διαφορετική θα ήταν η δεκάδα αν ψήφιζαν αποκλειστικά οι θεατές και όχι οι άνθρωποι της κινηματογραφικής βιομηχανίας;
Η επιλογή των New York Times δεν επιχειρεί να δώσει την οριστική απάντηση. Φέρνει, όμως, ξανά στο προσκήνιο ταινίες που διαμόρφωσαν το κινηματογραφικό τοπίο των τελευταίων δεκαετιών και μας θυμίζει κάτι απλό: οι καλύτερες λίστες δεν είναι απαραίτητα εκείνες με τις οποίες συμφωνούμε, αλλά εκείνες που μας κάνουν να επιστρέψουμε σε αγαπημένες ταινίες, να ανακαλύψουμε άλλες και, φυσικά, να διαφωνήσουμε για το τι αξίζει να βρίσκεται στην κορυφή.
Εσείς ποια ταινία θα βάζατε στην πρώτη θέση;



