γράφει ο Τάσος Γέροντας
Χαρούκι Μουρακάμι «Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της». Μετάφραση από τα αγγλικά Βασίλης Κιμούλης. Εκδόσεις Ψυχογιός 2026.
Αυτό είναι ένα περίεργο βιβλίο του Μουρακάμι. Μα, θα ου πείτε, όλα τα βιβλία του Μουρακάμι είναι περίεργα. Σωστό! Τούτο όμως είναι διπλά περίεργο. Ή τριπλά. Επειδή το έγραψε τρεις φορές. Όπως μας λέει στον επίλογο, πρώτη φορά κυκλοφόρησε το 1980 σε μορφή νουβέλας. Τότε δημοσιεύτηκε σε ένα περιοδικό. Ο ίδιος δεν έμεινε ικανοποιημένος. Έτσι το ξαναέγραψε. Η νουβέλα έδωσε δύο παράλληλες, εναλλασσόμενες ιστορίες, οι οποίες κυκλοφόρησαν σε ένα βιβλίο το 1985. Με το πέρασμα των ετών ένιωθε πως ακόμα το έργο παρέμενε ανολοκλήρωτο. Οπότε το 2020, το έτος του κορονοϊού, ξεκίνησε να το ξαναγράφει. Το ολοκλήρωσε μετά από τρία χρόνια.
Ο ανώνυμος αφηγητής της ιστορίας-μας περιγράφει (ίσως και να θυμίζει, σύμφωνα με την εξέλιξη) σε μια κοπέλα πώς γνωρίστηκαν, τι σχέση είχαν, πώς επικοινωνούσαν. Της λέει πώς αυτή του μίλησε για μια «άλλη πόλη», μια αλλιώτικη πόλη. Μια πόλη όπου κανείς δεν μπορούσε να μπει. Εκτός αν είχε κάποια συγκεκριμένη αποστολή. Όμως η είσοδος είχε δύο προϋποθέσεις: θα έπρεπε πρώτα να διώξει τη σκιά του και μετά να έπαιρνε απόφαση πως από εκεί δεν θα μπορούσε ποτέ να φύγει.
Σ’ αυτήν την πόλη οι άνθρωποι δεν έχουν σκιά, ούτε παρελθόν. (Αφού το παρελθόν μας μάς ακολουθεί όπως η σκιά μας). Επίσης εκεί δεν έχουν ρολόγια. Ή, για την ακρίβεια, υπάρχουν ρολόγια, όμως δεν έχουν δείκτες. Εδώ θα καταφέρει να φτάσει ο ήρωάς μας, ψάχνοντας τη φίλη του, η οποία εξαφανίστηκε από τον κόσμο που ζούσαν. Πολύ ενδιαφέρουσες οι συζητήσεις με τη σκιά του, πριν αποχωριστούν για πάντα. Ναι, ο συγγραφέας δίνει ενδιαφέρουσα υπόσταση στις σκιές. Και θα αρχίσει να εργάζεται στη βιβλιοθήκη ως Αναγνώστης Ονείρων. Τι ωραίο επάγγελμα έπλασε ο Μουρακάμι!
Ο ήρωάς μας, μεσήλιξ πια, θα καταφέρει να ξεφύγει από την πόλη με τα αβέβαια τείχη. Όμως πάλι θα βρεθεί σε μια βιβλιοθήκη. Εκεί θα προσληφθεί ως διευθυντής από τον προηγούμενο διευθυντή, ο οποίος… έχει πεθάνει. Ο οποίος θα γνωρίζει την άλλη πόλη. Πώς γίνεται αυτό; Και ο οποίος θα του γνωρίσει ένα παιδί με ιδιαίτερες ικανότητες. Γιατί; Σε τι προσβλέπει;
Δύο κόσμοι μπλέκονται αξεχώριστα. Καθένας μοιάζει πραγματικός, καθένας μοιάζει φανταστικός. Το σύνορό τους αβέβαιο, θολό. Κι όμως τίποτα δεν ξενίζει. Επειδή σ’ αυτό ο Μουρακάμι είναι ασυναγώνιστος.
Πολύ καλό! Τρυφερό, αγωνιώδες, μυστηριακό, φιλοσοφικό. Υπολείπεται των κορυφαίων του (Το κουρδιστό πουλί, ο Κάφκα στην ακτή, 1Q84), όμως είναι πιστό στο ύφος και στο ύψος των έργων του.
«Πιστεύω πως όλοι έχουν μυστικά. Είναι απαραίτητα στους ανθρώπους προκειμένου να επιβιώσουν σ’ αυτόν τον κόσμο.»
«Η φωνή του είχε μια παράξενη χροιά, σαν να αγγίζεις ένα μαλακό, πολυχρησιμοποιημένο ύφασμα.»
«Μια σχέση αμοιβαία, που δεν βλάπτει κανέναν. Ένα από τα υπέροχα πράγματα στο διάβασμα.»
