Θεόδωρος Γρηγοριάδης: Ο χορευτής στον ελαιώνα Eκδόσεις:Πατάκη, σελίδες: 400
Γράφει η Κατερίνα Βιτζηλαίου (Instagram account: the.booklist_)
Ο “Χορευτής στον ελαιώνα” του Θεόδωρου Γρηγοριάδη είναι ένα μυθιστόρημα που πρωτοκυκλοφόρησε το 1996 και τριάντα χρόνια αργότερα, επανακυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη. Είχα διαβάσει το βιβλίο κατά την πρώτη του κυκλοφορία και αυτό που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι ξαναδιαβάζοντάς το σήμερα, μου άφησε το ίδιο μαγικό συναίσθημα. Παρόλο που έχουν περάσει τρεις δεκαετίες, η ιστορία δεν μοιάζει καθόλου ξεθωριασμένη. Αντιθέτως, τα θέματα που πραγματεύεται: ο έρωτας, ο θάνατος, η μνήμη, το παρελθόν και οι ανθρώπινες σχέσεις παραμένουν πιο επίκαιρα και καίρια από ποτέ.
Η ιστορία περιστρέφεται γύρω από δύο χορευτές, την Αγγελική και τον Μύρωνα, οι οποίοι φεύγουν από την Αθήνα και πηγαίνουν στις Σέρρες προκειμένου να εμφανίζονται σε ένα νυχτερινό κέντρο. Η Αγγελική είναι μια γυναίκα κοινωνική, ευχάριστη και αγαπητή, ενώ ο Μύρωνας είναι μελαγχολικός, εσωστρεφής και μυστηριώδης. Κουβαλά μέσα του πράγματα από το παρελθόν που τον έχουν “κλειδώσει” ως άνθρωπο και για τα οποία δεν του είναι καθόλου εύκολο να μιλήσει. Υπάρχουν στιγμές που ο Μύρωνας μοιάζει να μπορεί να εκφραστεί μόνο μέσα από τον χορό, σαν να είναι αυτός ο μοναδικός τρόπος να ελευθερώνεται από όσα τον βασανίζουν.
Παρόλο που οι δυο τους είναι φαινομενικά αντίθετοι χαρακτήρες, στον χορό καταφέρνουν και δένονται με έναν μοναδικό τρόπο. Η χημεία τους πάνω στην πίστα είναι πολύ έντονη και γίνεται γρήγορα αντιληπτή και από τους θεατές του κέντρου.
Η Αγγελική γοητεύεται από τον Μύρωνα και προσπαθεί συνεχώς να καταλάβει τι κρύβεται πίσω από τον αινιγματικό χαρακτήρα του. Όσο όμως προσπαθεί να τον πλησιάσει, τόσο περισσότερο παρασύρεται σε έναν κόσμο γεμάτο μυστικά και πόνο. Ο Μύρωνας μοιάζει να έχει ανάγκη την αγάπη της αλλά συγχρόνως να μην μπορεί να την αντέξει. Η σχέση τους γίνεται έτσι μια διαρκής κίνηση προσέγγισης και απομάκρυνσης, σχεδόν σαν μια χορογραφία. Η ζωή τους επίσης κινείται από την πίστα του κέντρου διασκέδασης και τα δωμάτια των επαρχιακών ξενοδοχείων, στην όμορφη ύπαιθρο των Σερρών και τελικά στον μυστηριακό ελαιώνα.
Ο ελαιώνας έχει ξεχωριστή σημασία στο βιβλίο. Δεν είναι απλώς ο τόπος όπου εξελίσσεται ένα σημαντικό μέρος της ιστορίας, αλλά αποκτά μια μεταφυσική και σχεδόν ονειρική διάσταση, αποτελεί μια πύλη προς το παρελθόν και έναν ιερό χώρο κάθαρσης.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του βιβλίου είναι η πρωτοπρόσωπη γυναικεία αφήγηση. Ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης τολμά να μιλήσει με τη φωνή μιας γυναίκας και καταφέρνει να γίνει απόλυτα πειστικός. Μέσα από την αφήγηση της Αγγελικής αφουγκραζόμαστε τα αισθήματα της, τις σκέψεις της και τα αδιέξοδα της.
Ο χορός των πρωταγωνιστών, ως πρωταρχικό στοιχείο της ιστορίας, δεν είναι απλώς το επάγγελμα των δύο πρωταγωνιστών. Αποτελεί και μια πολύ όμορφη αλληγορία της ίδιας της ζωής. Οι κινήσεις των χορευτών θυμίζουν τις κινήσεις των ανθρώπων και των ψυχών τους: πλησιάζουμε, απομακρυνόμαστε, ακολουθούμε, αφηνόμαστε, πέφτουμε και ξανασηκωνόμαστε.
Πίσω από την κυρίαρχη ερωτική ιστορία του βιβλίου, ταυτόχρονα τίθενται πολλά και σημαντικά ερωτήματα: κατά πόσο μπορούμε να ξεφύγουμε από το παρελθόν μας και από την κληρονομιά των προγόνων μας; Κατά πόσο μας καθορίζουν πράγματα που συνέβησαν πριν από εμάς; Μπορούμε να απαλλαγούμε από το αποτύπωμα της οικογένειας μας και της ιστορίας της ή τελικά τα βιώματα τους έχουν γίνει μέρος αυτού που είμαστε;
Ο “Χορευτής στον ελαιώνα” είναι τελικά ένα γλυκόπικρο, αισθαντικό και ονειρικό βιβλίο, γεμάτο ερωτισμό, αλληγορίες και νοήματα. Πραγματεύεται δύο από τα σημαντικότερα θέματα που αφορούν όλους μας, τον έρωτα και τον θάνατο, αλλά μιλά ταυτόχρονα για τη μνήμη, τις εμμονές, τα θέματα ψυχικής υγείας, αλλά και τον παραλογισμό της ανθρώπινης ζωής. Δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις, αφήνει τον αναγνώστη να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα βάσει των δικών του εμπειριών. Και ίσως γι’ αυτό, τόσα χρόνια μετά την πρώτη μου ανάγνωση, κατάφερε να μου δημιουργήσει ξανά το ίδιο εκείνο συναίσθημα: την αίσθηση ενός παράξενου, αέναου χορού ανάμεσα στον έρωτα και στην μοναξιά, στο παρελθόν και στο παρόν, στη ζωή και στον θάνατο.
Ο συγγραφέας του, Θεόδωρος Γρηγοριάδης γεννήθηκε στο Παλαιοχώρι Παγγαίου Καβάλας το 1956. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήµιο της Θεσσαλονίκης και δίδαξε αγγλικά στη δηµόσια εκπαίδευση. Έχει γράψει δώδεκα µυθιστορήµατα, τέσσερις συλλογές διηγηµάτων, µία νουβέλα, ένα αφήγηµα και έναν σκηνικό µονόλογο. “Η Ζωή µεθόρια” τιµήθηκε µε το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήµατος 2016. “Το Τραγούδι του πατέρα” βραβεύτηκε το 2019 µε το Βραβείο “Νίκος Θέµελης” του λογοτεχνικού περιοδικού “Ο αναγνώστης” και “Η Νοσταλγία της απώλειας” µε το Βραβείο Διηγήµατος του ίδιου περιοδικού το 2023. Το µυθιστόρηµα “Αλούζα, χίλιοι και ένας εραστές” µεταφράστηκε στα αραβικά (2017), η συλλογή διηγηµάτων “Γιατί πρόδωσα την πατρίδα µου” στα δανέζικα (2021) και η συλλογή διηγηµάτων “Η νοσταλγία της απώλειας” στα γαλλικά (2024). Είναι µέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.
