της Κατερίνας Παγιατάκη
Το σπίτι του παππού μου βρισκόταν στο Ντεπό, στη Θεσσαλονίκη.
Χαρακτηριστικά του ήταν ο απλός σχεδιασμός, οι βεράντες με τις πέργκολες και ο μεγάλος γωνιακός κήπος.
Από μπροστά του περνούσε το λεωφορείο της Νέας Κρήνης και ο εισπράκτορας φώναζε:
«Στάση Ντεπό».
Στη γωνία υπήρχε ένας «φυστικάς» με το καροτσάκι του, που πουλούσε πασατέμπο, στραγάλια και φυστίκια αράπικα στους περαστικούς. Απέναντί μας υπήρχε μια ροζ τριώροφη κατοικία, στην οποία έμενε η Λότα, η Γερμανίδα γειτόνισσά μας, που μας έγνεφε καλημέρα από το παράθυρό της κάθε πρωί.
Κάποια σπίτια θεωρούνται πιο σημαντικά και αξιοπρόσεκτα.
Τα θαυμάζουμε για τον διαχρονικό σχεδιασμό τους, τη σημασία στη λεπτομέρεια – κάτι που λείπει από την εποχή μας – ή τη διαφορετικότητα και την πρωτοτυπία τους. Κάποια έχουν συνδεθεί με συγκεκριμένα γεγονότα, την ιστορία μιας πόλης ή την ιστορία μιας οικογένειας.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι στη γλώσσα μας η ρίζα της λέξης «οικογένεια» είναι η λέξη «οίκος»…
Ποια είναι η σημασία αυτού του σπιτιού;
Πάνω απ’ όλα το γεγονός ότι συνδέθηκε με την ιστορία των ανθρώπων που το κατοίκησαν.
Σαν προσωπικότητα, είχε την προσωπικότητα του ιδιοκτήτη του, που πίστευε ότι το σπίτι του θα έπρεπε να είναι απλό, άνετο, πρακτικό, με χαμηλούς τόνους αλλά και «καλοζυγισμένο», χωρίς υπερβολές – όπως ήταν και ο ίδιος.
Παρόλα αυτά, υπήρξε ένα σπίτι που τραβούσε τα βλέμματα των περαστικών, όταν στον ίδιο δρόμο υπήρχαν τόσα άλλα πολύ πιο πλούσια και αισθητικά πιο αξιοπρόσεκτα.
Γιατί;
Ίσως χάρη στον κήπο του…
Ήταν ένας τεράστιος κήπος – για τα δεδομένα της πόλης – που κάλυπτε σχεδόν τα δύο τρίτα του οικοπέδου και δημιουργούσε την αίσθηση μιας μικρής όασης που έβλεπε σε έναν, για την εποχή, πολυσύχναστο δρόμο. Ταυτόχρονα, επειδή το σπίτι βρισκόταν σε γωνία, οδηγούσε και σε ένα φυσικό λιμανάκι, δύο-τρία στενά παρακάτω.
Τότε οι άνθρωποι ήθελαν εντυπωσιακά κτίρια.
Το σπίτι αυτό, όμως, κρυβόταν από τα κλήματα που σκαρφάλωναν ολόγυρά του σε πέργκολες. Και από τις τριανταφυλλιές που άνθιζαν όλον τον χρόνο, τοποθετημένες στον κήπο ανάλογα με την ποικιλία και τα χρώματά τους, ώστε τα άνθη τους και τα αρώματά τους να μην λείψουν σχεδόν ποτέ, σε καμία εποχή του χρόνου.
Σε αντίθεση με τα σύγχρονα σπίτια που κρύβονται πίσω από υψηλούς φράχτες – επειδή η εξασφάλιση της ιδιωτικότητας θεωρείται επιθυμητό χαρακτηριστικό μιας πολυτελούς κατοικίας σήμερα, «να μη με βλέπουν να κυκλοφορώ στον κήπο μου» – αυτό το σπίτι, θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς, ήθελε να προσφέρει απλόχερα στο βλέμμα κάθε περαστικού την απόλαυση της φυσικής ομορφιάς μέσα στην πόλη.
Εξάλλου, τότε η επιθυμία ή η ανάγκη της ιδιωτικότητας ήταν περιορισμένη και υπήρχε μόνον μεταξύ των επώνυμων και των πολύ πλούσιων ανθρώπων. Αντίθετα, υπήρχε η τάση ο κόσμος να κάθεται στο παράθυρο ή στο μπαλκόνι του και να έχει οπτική επαφή με τον δρόμο και τους άλλους ανθρώπους.
Ο κήπος, λοιπόν, δεν ήθελε να κρυφτεί.
Δεν έκρυβε την ομορφιά του από τους περαστικούς.
Ήταν γεμάτος από σπάνιες τριανταφυλλιές που είχε συλλέξει μία-μία, προσεκτικά, ο ιδιοκτήτης του. Εκατοντάδες ποικιλίες, με τις δικές τους επίσημες ονομασίες, η καθεμία να ανθίζει σε διαφορετικές στιγμές του χρόνου…
