Πόσο εύκολο να είναι να κινηματογραφήσεις ένα προσωπικό τραυματικό βίωμα; Πως καταγράφεις τον πόνο, την αδικία, τον θυμό, τη βία, τη χαρά, τη δικαίωση, το συναισθηματικό roller coaster δυο γυναικών θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης; Για τη Βάνια Τέρνερ, τη σκηνοθέτρια του Tack, του ντοκιμαντέρ που αφορά στις υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης της Σοφίας Μπεκατώρου και της Αμαλίας Προβελέγγιου που συνέβησαν στον χώρο της ιστιοπλοΐας, όπως λέει η ίδια δεν ήταν εύκολο. Ειδικά με τον τρόπο που αποφάσισε να ακουθήσει τις πρωταγωνίστριες της. Αυτός όμως ο τρόπος είναι και ο μόνος τίμιος. Να είσαι εκεί. Να βλέπεις, να αφουγκράζεσαι, να καταγράφεις, χωρίς να παρεμβαίνεις και χωρίς να αφαιρείς ούτε στιγμή από την αλήθεια αυτών των δύο γυναικών. Στη συνέντευξη που ακολουθεί η κ. Τέρνερ μας εξηγεί γιατί το Tack δεν είναι μια ταινία για να σοκάρει, αλλά μια ταινία για να φωτίσει. Να δείξει πώς μοιάζει στην πραγματικότητα μια διαδρομή επιβίωσης — όχι ηρωική, όχι εξιδανικευμένη, αλλά καθημερινή, επώδυνη, γεμάτη μικρές νίκες, μεγάλες σιωπές και αδιάκοπη προσπάθεια.
Συνέντευξη στους Γιώργο Καρακασίδη και Παναγιώτα Φούντα
Πως προέκυψε η ιδέα για τη δημιουργία του Tack; Γνωρίζατε ήδη τη Σοφία Μπεκατώρου και αποφασίσατε να αναδείξετε την υπόθεση της Αμαλίας και εν γένει το κίνημα #metoo ή προέκυψε μετά από γνωρίμια μαζί τους;
Όχι, δεν τη γνώριζα προσωπικά. Μου είχε γίνει μια ανάθεση τον Αύγουστο του 2020 από τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση για να κάνω μια σειρά ντοκιμαντέρ με θέμα τον σεξισμό για το κανάλι του ιδρύματος στο YouTube. Η σειρά τελικά δεν έγινε ποτέ, αλλά μέσα από την έρευνά μας προέκυψαν δύο ταινίες. Τον Δεκέμβριο του 2020 η Σοφία έδωσε την πρώτη δημόσια συνέντευξή της στο Marie Claire, όπου μίλησε για τον βιασμό που είχε υποστεί σε ηλικία 21 ετών από τον τότε αντιπρόεδρο της Ελληνικής Ιστιοπλοϊκής Ομοσπονδίας. Χρειάστηκαν 22 χρόνια για να μπορέσει η Σοφία να επιστρέψει σε εκείνο το τραυματικό γεγονός. Η συνέντευξή της με συγκίνησε βαθιά. Της στείλαμε ένα μήνυμα στο messenger με τη συνεργάτιδα μου Μαρία Σιδηροπούλου, για να της ζητήσουμε αρχικά να μας μιλήσει για την έμφυλη βία στον χώρο του αθλητισμού. Έναν μήνα αργότερα, η Σοφία μίλησε ξανά για τον βιασμό της, αυτή τη φορά σε μια διαδικτυακή ημερίδα που είχε οργανώσει το Υφυπουργείο Αθλητισμού, με θέμα τον υγιή και ασφαλή αθλητισμό. Τότε ξεκίνησε το ντόμινο των καταγγελιών. Λίγες μέρες αργότερα συναντηθήκαμε στη Βάρκιζα. Την επόμενη της συνάντησής μας θα πήγαινε στον εισαγγελέα. Της ζήτησα να πάω μαζί της και δέχτηκε. Πηγαίνοντας προς την Ευελπίδων μου είπε ότι είχε ήδη δεχθεί πολλά μηνύματα από θύματα σε όλη την Ελλάδα και ότι απαντούσε σε όλα. Ένα από αυτά ήταν της Αμαλίας.
Τότε ήταν που πήρατε την απόφαση να κινηματογραφήσετε τη συγκεκριμένη υπόθεση;
Τότε σκέφτηκα ότι θα ήθελα πολύ να γνωρίσω την Αμαλία και πως ίσως θα είχε ενδιαφέρον να την κινηματογραφήσω. Δεν ήξερα όμως σε τι κατάσταση βρισκόταν, αν θα την ενδιέφερε κάτι τέτοιο, αν ήταν ανοιχτή ή έτοιμη γι’ αυτό. Ήταν μια περίοδος κατά την οποία τα μέσα την πολιορκούσαν, και δεν ήθελα με κανέναν τρόπο να την επιβαρύνω. Συμφωνήσαμε να αρχίσουμε να περνάμε χρόνο μαζί και να την κινηματογραφώ. Της είπα αυτό που είχα πει και στη Σοφία: ότι μπορούμε να σταματήσουμε τα γυρίσματα οποιαδήποτε στιγμή, ότι δεν μου χρωστάει τίποτα.
Η ιδέα εξελισσόταν όσο κινηματογραφούσα. Αυτή είναι άλλωστε και η μαγεία του ντοκιμαντέρ παρατήρησης: το πώς η ίδια η ζωή σε εκπλήσσει.
Μπορείτε να περιγράψετε τις συνθήκες στα γυρίσματα;
Τα γυρίσματα διήρκησαν σχεδόν δύο χρόνια. Για να βγουν οι σκηνές που βλέπετε στην ταινία περάσαμε πάρα πολύ χρόνο μαζί. Η σχέση μας χτίστηκε σταδιακά και βασίστηκε σε μια αμοιβαία εμπιστοσύνη. Τα κλειδιά ήταν η συνεχής επικοινωνία, η ειλικρίνεια και η φροντίδα.
Με τη Σοφία όλα ήταν τόσο φυσικά. Ένιωθα σαν να την ήξερα από πάντα. Πήγα στο σπίτι της χαράματα στις 20 Ιανουαρίου 2021, άνοιξα την κάμερα και σιγά-σιγά συνδιαμορφώσαμε έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας.
Η Αμαλία στην αρχή έσκαγε στα γέλια. Με τον καιρό με συνήθισε και η κάμερα έπαψε να είναι ένα ξένο σώμα στον χώρο. Έγινε σύμμαχος, κάτι σαν φίλη.
Υπήρξαν πολλές στιγμές έντονης συναισθηματικής φόρτισης ειδικά κατά την διάρκεια της δίκης, η οποία ήταν εξαιρετικά οδυνηρή, πρώτα για την ίδια την Αμαλία, αλλά και για τους γονείς της, για τη Σοφία και για όλους εμάς. Η βία που είχε βιώσει μεταφέρθηκε μέσα στην αίθουσα του δικαστηρίου με άλλη μορφή.
Το πιο δύσκολο στάδιο για μένα ως δημιουργό ήταν το μοντάζ. Το υλικό ξεπερνούσε τις 700 ώρες. Μαζί με τη Νικολέτα Λεούση βάλαμε τάξη στο χάος. Η Γεωργία Ζάχαρη παρακολούθησε τη δίκη και αποτυπώσε σε σκίτσο όλα όσα βιώναμε μέσα στην αίθουσα του δικαστηρίου. Μας πήρε οκτώ μήνες για να καταλήξουμε στην αισθητική. Ο Φωκίων Ξένος με τους συνεργάτες του, τους έδωσαν κίνηση και ζωή. Ο Νίκος Βελιώτης έγραψε τη μουσική και, με την ευαισθησία του, κατάφερε να μετατρέψει όλα όσα σκεφτόμασταν και αισθανόμασταν σε μουσική. Ο Δημήτρης Μυγιάκης έκανε τον σχεδιασμό ήχου, ολοκληρώνοντας την ηχητική ταυτότητα της ταινίας.
Πως επηρέασαν την κατάσταση οι αναβολές της δίκης; Γενικότερα πως είδατε, μέσα από αυτή την εμπειρία, τη λειτουργία της ελληνικής δικαιοσύνης;
Αρχικά, είχαμε την εντύπωση ότι η δίκη θα διαρκούσε τρεις μέρες από τη στιγμή που θα ξεκινούσε. Ήμασταν βαθιά νυχτωμένοι.
Υπήρξαν πολλές αναβολές. Αυτό που έδινε δύναμη στην Αμαλία και στους γονείς της ήταν ότι ο δράστης έπρεπε να δικαστεί εντός του 18μήνου, οπότε υπήρχε τουλάχιστον ένας χρονικός ορίζοντας. Ξέραμε ότι η διαδικασία δεν θα τραβούσε επ’ αόριστον. Παρ’ όλα αυτά, η Αμαλία εξουθενώθηκε ψυχικά.
Σε τέτοιου είδους εγκλήματα γίνεται μια συστηματική προσπάθεια από την πλευρά της υπεράσπισης να υπονομευτεί αυτός που μιλάει -κυρίως το θύμα- με στόχο να τον αποδομήσουν, να τον μειώσουν, να τον ταπεινώσουν, να τον εξευτελίσουν ή να τον αποπροσανατολίσουν. Αυτό, δυστυχώς, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον/την πρόεδρο του δικαστηρίου: από το κλίμα που διαμορφώνει, τον τρόπο που προσεγγίζει τους μάρτυρες, τα όρια που θέτει στην υπεράσπιση και από το αν διαθέτει την στοιχειώδη ευαισθησία και παιδεία για να αναγνωρίσει ότι έχει απέναντί του ένα θύμα.
Είναι εξοργιστικό ότι τα θύματα δεν έχουν καμία προστασία. Ακόμη πιο απαράδεκτο είναι ότι, ενώ υπάρχει γνώση και διαθέσιμα εργαλεία για την υποστήριξή τους, οι άνθρωποι που καλούνται να καταθέσουν ένα τόσο τραυματικό γεγονός -και μάλιστα με εξονυχιστική λεπτομέρεια παρουσία του δράστη- φεύγουν τελικά ακόμη πιο τραυματισμένοι. Δυστυχώς, όλα αυτά είναι δεδομένα.
Ταυτόχρονα, το δυσβάσταχτο οικονομικό κόστος σημαίνει ότι μεγάλα τμήματα της κοινωνίας δεν θα μπουν ποτέ στη διαδικασία να καταγγείλουν. Όμως αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι όλα αυτά μπορούν να αποφευχθούν. Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό.
Απαιτείται ειδική εκπαίδευση δικαστών, συνηγόρων, αστυνομικών, δασκάλων και προπονητών σε θέματα έμφυλης βίας και παιδικής κακοποίησης. Πρέπει επιτέλους να δημιουργηθούν «Σπίτια του Παιδιού» σε όλη την Ελλάδα, να ενταχθεί η σεξουαλική αγωγή στα σχολεία από το νηπιαγωγείο, να υπάρξει σαφές πλαίσιο προστασίας των θυμάτων κατά τη διάρκεια της ποινικής διαδικασίας, να αναπτυχθούν δωρεάν υπηρεσίες φροντίδας, αποκατάστασης, ψυχολογικής και νομικής υποστήριξης, καθώς και να υπάρχουν άνθρωποι αναφοράς στις αθλητικές ομοσπονδίες, στα σχολεία και σε όλους τους χώρους όπου βρίσκονται παιδιά.
Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να αρχίσουμε να αλλάζουμε την κουλτούρα της βίας και την κοινωνία μας. Μια κοινωνία που, όπως έχει πει η Σοφία, «έχει κάνει μια κοινωνικά αποδεκτή παραδοχή ότι οι άνθρωποι που έχουν εξουσία τους επιτρέπεται τελικά να κάνουν ό,τι θέλουν ακόμη και εις βάρος των συνανθρώπων μας χωρίς άμεσες συνέπειες». Μια κοινωνία που αποκαλεί τη σεξουαλική εκμετάλλευση ενός 11χρονου παιδιού από τον προπονητή του «έρωτα». Μια κοινωνία που αντιμετωπίζει το σεξουαλικό έγκλημα ως κουτσομπολιό, που ρίχνει το φταίξιμο στο παιδί, το απομονώνει, το φιμώνει, το στιγματίζει και, αντί να το προστατεύει, το κατακερματίζει όταν βρίσκει τη δύναμη να διεκδικήσει δικαιοσύνη.
Επομένως, καταλαβαίνουμε ότι δεν έχουν υπάρξει βήματα προόδου στην προσέγγιση και αντιμετώπιση των θυμάτων του #metoo;
Έχουν γίνει κάποια μικρά βήματα, αλλά δεν είναι αρκετά. Νομίζω ότι όλοι όσοι μπήκαμε σε αυτή τη διαδικασία εξακολουθούμε να επεξεργαζόμαστε την ματαίωση από ένα σύστημα που, στην πραγματικότητα, είναι σκέτη σαπίλα, και ουσιαστικά δεν υπάρχει. Μόνο με συλλογικούς αγώνες και διεκδικήσεις θα μπορέσει να αλλάξει αυτό το σαθρό σύστημα. Αυτό το πιστεύω βαθιά.
Το πρώτο βήμα είναι όπως ανέφερα και νωρίτερα να ενταχθεί επιτέλους η σεξουαλική αγωγή στα σχολεία, από το νηπιαγωγείο ακόμη, ώστε τα παιδιά να μάθουν, όπως μου είχε πει κάποτε η Σοφία, «να διακρίνουν την αγάπη από την εκμετάλλευση, τα δικαιώματά τους από τις υποχρεώσεις τους και τον στόχο από την επιθυμία τους, για να μπορούν να ζουν με σεβασμό προς τον εαυτό τους και προς τους άλλους».
Πρέπει να κατανοήσουμε ότι ένα παιδί που γνωρίζει τα όριά του και τα μαθαίνει από μικρό θα είναι λιγότερο ευάλωτο και πιο δύσκολο να απομονωθεί από έναν θύτη, χωρίς αυτό σε καμία περίπτωση να μεταθέτει την ευθύνη στο παιδί. Ένα παιδί δεν φταίει ποτέ.
Η αύξηση των καταγγελιών και η αυστηροποίηση των ποινών μπορεί να αποφέρουν αποτελέσματα;
Όχι, η αυστηροποίηση των ποινών δεν πιστεύω ότι θα αποτρέψει έναν θύτη.
Δεν θα σκεφτεί, δηλαδή, πριν κάνει την πράξη: «Δεν θα βιάσω, γιατί θα φάω 20 χρόνια και όχι 15». Η αύξηση του αριθμού των καταγγελιών έχει αφήσει ένα σημαντικό κοινωνικό αποτύπωμα γιατί κάποιοι εν δυνάμει θύτες ίσως μπουν σε δεύτερες σκέψεις σχετικά με το αν θα προχωρήσουν στο έγκλημα ή όχι.
Τι πιστεύεις ότι κατάφερες με το Tack;
Δε θα το κρίνω εγώ. Αυτό που ήθελα και προσπάθησα ήταν να δω τον κόσμο μέσα από τα δικά τους μάτια, δημιουργώντας κάτι που να είναι πιστό στο βίωμά τους, με έναν τρόπο αλληλέγγυο. Νομίζω ότι, αν κάτι θα ήθελα να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από την προβολή, είναι ότι το τραύμα δεν είναι μόνο προσωπικό, είναι πολιτικό. Έχει, δηλαδή, κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις και, άρα, «η επούλωσή του δεν μπορεί να παραμένει μια αμιγώς προσωπική υπόθεση», όπως λέει και η Τζούντιθ Χέρμαν. Σε αυτή την κατεύθυνση θα ήθελα να προβληματίσω.
Ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, το CineDoc διοργανώνει μια σειρά από προβολές του ντοκιμαντέρ TACK σε σκηνοθεσία της Βάνιας Τέρνερ και σε παραγωγή του ONASSIS CULTURE σε όλη την Ελλάδα, σε συνεργασία με κινηματογραφικές αίθουσες, πολιτιστικούς φορείς, συμβουλευτικά κέντρα και εκπαιδευτικούς φορείς
❖ ΑΘΗΝΑ – Deree – The American College of Greece
Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2025
Ώρα έναρξης: 15.30
Προβολή στο πλαίσιο της εκδήλωσης TACKling Violence. Μετά την προβολή, θα ακολουθήσει συζήτηση με τη σκηνοθέτιδα Βάνια Τέρνερ. Τη συζήτηση θα συντονίσουν οι καθηγήτριες Χρύσα Ζάχου και Άρτεμις Αναστασιάδου
❖ ΑΘΗΝΑ – Μουσικό Λύκειο Παλλήνης
Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2025
Μετά την προβολή, θα ακολουθήσει συζήτηση με τη σκηνοθέτιδα Βάνια Τέρνερ.
❖ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ – Πανεπιστήμιο Μακεδονίας (Αίθουσα 9)
Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2025
Ώρα έναρξης: 16.00
Σε συνεργασία με την Επιτροπή Ισότητας των Φύλων και Καταπολέμησης των Διακρίσεων του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.
❖ ΠΑΤΡΑ: Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2025
Σε συνεργασία με το Συμβουλευτικό Κέντρο Πάτρας.
❖ ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ: Πέμπτη 27 Νοεμβρίου 2025
Σε συνεργασία με το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών Κεφαλλονιάς.
❖ ΑΘΗΝΑ – Κινηματογράφος Δαναός (Κηφισίας 109, Αμπελόκηποι)
Κυριακή 30 Νοεμβρίου 2025
Ώρα Έναρξης: 16.00
Πληροφορίες και προπώληση: https://danaoscinema.gr/portfolio-item/tack-stis-30-11/
Παρουσία της σκηνοθέτριας Βάνιας Τέρνερ, με την οποία θα ακολουθήσει Q&A μετά την προβολή.
❖ ΣΕΡΡΕΣ – Θέατρο Αστέρια (ΔΗΠΕΘΕ Σερρών): Τρίτη 2 Δεκεμβρίου 2025
Σε συνεργασία με το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών Δήμου Σερρών.
