Γράφει ο Τάσος Γέροντας
Τάνια Μαλιάρτσουκ «Η ιστορία συνεχίζεται. Κάνουμε διάλειμμα για μιαν ανάσα». Μετάφραση Έλενα Σταγκουράκη. Εκδόσεις Εστία 2025.
Η Τάνια Μαλιάρτσουκ γεννήθηκε το 1983 στο Ιβάνο-Φρανκίβσκ, στη Δυτική Ουκρανία. Το 2011 κατέφυγε στη Βιέννη, όπου ζει και γράφει στα ουκρανικά και στα γερμανικά. Το 2018 βραβεύτηκε με μία από τις σπουδαιότερες διακρίσεις στον γερμανόφωνο χώρο.
Σε αυτό το βιβλίο των 120 σελίδων κειμένου έχουμε 21 κείμενα γραμμένα μεταξύ 2014 και 2022.
Είκοσι ένα κείμενα, το πιο μικρό είναι τρεις σελίδες, το πιο μεγάλο δεκατρείς, που διατρέχουν την ιστορία της Ουκρανίας όπως τη βίωσε η ίδια, αλλά και μέσα από ακούσματα παλιότερων. Η Πλατεία Μαϊντάν, η προσάρτηση, η απροκάλυπτη επιθετικότητα της Ρωσίας, συγκεράζονται με τον Μεγάλο Πέτρο, τους μπολσεβίκους του 1918, τους δύο παγκοσμίους πολέμους, τον λιμό του Χολοντομόρ. Η εξέλιξη (ή ακόμα και η μη εξέλιξη) της ουκρανικής κοινωνίας, οι πληγές που άφησε η πολυετής συμβίωση με τους Ρώσους, το πείσμα των Ουκρανών γεμίζουν τις σελίδες του βιβλίου. Δεν είναι σκληρό βιβλίο, παρότι θα μπορούσε. Είναι ένα οδυνηρό βιβλίο. Δεν επιζητά την εκδίκηση, ούτε καν την τιμωρία. Λαχταρά για αναγνώριση, για δικαίωση.
Διακρίνω μιαν απαισιοδοξία στη συγγραφέα. Αχνοφαίνεται στη γραφή της η απουσία ελπίδας για το μέλλον της Ουκρανίας και των Ουκρανών.
Εκείνο που περισσότερο με συγκλόνισε είναι ο λιμός του Χολοντομόρ. Πρόκειται για ωμή γενοκτονία. Επιδίωξη των Σοβιετικών ήταν ο απανθρωπισμός του ανθρώπου. Πεινασμένοι άνθρωποι στην απελπισία τους έτρωγαν τα δάχτυλά τους! Παραμένει χαίνουσα πληγή.
Ένα βιβλίο εξομολόγηση, αλλά και μνημείο της φρίκης του πολέμου. Καθηλωτικό ανάγνωσμα. Επιβεβλημένο, σήμερα περισσότερο από ποτέ.
«Πατρίδα σου είναι εκεί απ’ όπου προέρχονται τα τραύματά σου.»
«Κι επικρατούσε μια απόκοσμη σιγή παντού, αφού οτιδήποτε μπορούσε να τραγουδήσει, να κράξει, να νιαουρίσει ή να γαυγίσει, είχε φαγωθεί προ πολλού.»
«Αυτό ανέκαθεν ήξεραν να το κάνουν οι Ουκρανοί εξαιρετικά: υπήρξαν τέλειοι, υποδειγματικοί κρατούμενοι της Ρωσίας.»
«Το χειρότερο πράγμα στον κομμουνισμό ήταν ακριβώς αυτός ο εξαναγκασμός σε μιαν ύπαρξη άνευ συνειδήσεως και τιμής – ή η παροχή των ιδανικών συνθηκών προς τούτο.»
«Τα εδάφη όπου κάποτε διέμειναν κομμουνιστές έχουν στιγματιστεί από τον τρόμο, την εκποίηση, τον αφανισμό και την καταπίεση των παραδόσεων.»
«Ποτέ μου δεν θα ξεχάσω αυτές τις φωνές: “Στην Μαριούπολη είναι βομβαρδισμένα τα πάντα, ακόμη κι ο ουρανός”».
