Αν συναντούσες σήμερα τον εαυτό σου στα οκτώ ή στα δεκατέσσερα, θα τον αναγνώριζες; Όχι από το πρόσωπο, αλλά από τον τρόπο που σκέφτεται, φοβάται, θυμώνει ή πλησιάζει τους άλλους. Το ερώτημα απασχολεί εδώ και δεκαετίες τους ψυχολόγους και η απάντηση φαίνεται να βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο «οι άνθρωποι δεν αλλάζουν» και στο «η ζωή μάς μεταμορφώνει».
Το New Yorker είχε αφιερώσει ένα εκτενές άρθρο σε αυτή ακριβώς την απορία, χρησιμοποιώντας μεταξύ άλλων στοιχεία από τη διάσημη Dunedin Study, η οποία παρακολουθεί περίπου χίλιους ανθρώπους στη Νέα Ζηλανδία από την παιδική τους ηλικία. Οι ερευνητές είχαν αξιολογήσει τα παιδιά ήδη από την ηλικία των τριών ετών και διαπίστωσαν ότι ορισμένα έντονα χαρακτηριστικά μπορούσαν πράγματι να διακρίνονται πολλά χρόνια αργότερα. Τα ιδιαίτερα συνεσταλμένα παιδιά, για παράδειγμα, είχαν συχνότερα πιο συγκρατημένη συμπεριφορά ως ενήλικες, ενώ τα πολύ παρορμητικά παιδιά εμφάνιζαν μεγαλύτερη τάση για ρίσκο.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η προσωπικότητα «κλειδώνει» στην παιδική ηλικία. Μεγάλη μετα-ανάλυση 92 μακροχρόνιων μελετών έδειξε ότι χαρακτηριστικά όπως η ευσυνειδησία, η συναισθηματική σταθερότητα και η κοινωνική αυτοπεποίθηση τείνουν να αυξάνονται κατά την ενήλικη ζωή — ιδιαίτερα μεταξύ 20 και 40 ετών. Με άλλα λόγια, υπάρχει μια γενική τάση να γινόμαστε πιο ώριμοι καθώς μεγαλώνουμε.
Και όσο μεγαλύτερο είναι το χρονικό διάστημα, τόσο πιο εντυπωσιακή μπορεί να είναι η αλλαγή. Έρευνα που συνέκρινε ανθρώπους στα 14 και ξανά στα 77 τους χρόνια βρήκε σχετικά μικρή ομοιότητα ανάμεσα στις αξιολογήσεις της εφηβείας και της τρίτης ηλικίας.
Ίσως λοιπόν η σωστή απάντηση είναι ότι δεν είμαστε ούτε εντελώς διαφορετικοί ούτε ακριβώς οι ίδιοι. Κουβαλάμε έναν αρχικό «σκελετό» ιδιοσυγκρασίας, αλλά πάνω του γράφονται σχέσεις, απογοητεύσεις, δουλειές, απώλειες, έρωτες και επιλογές.
Το παιδί που ήμασταν δεν εξαφανίζεται. Απλώς δεν έχει πια μόνο του τον τελευταίο λόγο.
