συνέντευξη στον Χρήστο Σατανίδη
«Τα όνειρα των νέων ανθρώπων δεν τα πειράζουμε».
Τρέφω έναν βαθύτατο σεβασμό για τους τραγουδιστές που ερμήνευσαν μελοποιημένη ποίηση. Διότι αυτοί οι καλλιτέχνες μπόρεσαν να μου ανοίξουν την πόρτα για αυτόν το μαγικό κόσμο της ποίησης, μέσω της μουσικής που ήταν πάντα η αδυναμία μου. Βαθύτατος ο σεβασμός μου στον Κώστα Θωμαΐδη που ανακάλυψα και αγάπησα από μικρή ηλικία. Ένας σπουδαίος ερμηνευτής, ένας αληθινός καλλιτέχνης που στην πολυετή του διαδρομή επέλεξε να ακολουθήσει το δρόμο που όρισε η ψυχή του. Αφορμή για τη συζήτηση μας, η συναυλία – αφιέρωμα στον Θάνο Μικρούτσικο, στη «Μονή Λαζαριστών» στις 4 Σεπτεμβρίου.
Η συζήτηση μας γίνεται στον ενικό, έπειτα από επιθυμία του Κώστα Θωμαΐδη.
Του Χρήστου Σατανίδη.
ΧΣ: Αγαπητέ Κώστα αρχικά να σε καλωσορίσω στον «Εξώστη». Θα ξεκινήσω την κουβέντα μας, με αυτό που μου είπες πριν πατήσω το rec. Πως θέλεις να μιλήσουμε για τις μνήμες σου από τα παιδικά σου χρόνια, την γειτονιά σου, την πλατεία Αχειροποιήτου. Είναι κοινός τόπος, μιας και μεγαλώσαμε και παίξαμε και οι δύο σε αυτήν τη γειτονία.
ΚΘ: Έχω πολλές αναμνήσεις από την πλατεία Αχειροποιήτου την πλατεία Μακεδονομάχων. Εκεί ήταν το δημοτικό μου σχολείο το 37ο. Μετά τα μαθήματα ξεκινούσε το παιχνίδι. Θυμάμαι πόσο όμορφα ήταν την άνοιξη. Η πλατεία γέμιζε με κόσμο. Είναι αναμνήσεις αξέχαστες.
ΧΣ: Επειδή πρόλαβα και έζησα ανάλογες στιγμές στην πλατεία, με παιχνίδια και ανεμελιά, πιστεύω πως μας βοήθησε και στο να κοινωνικοποιηθούμε πολύ.
ΚΘ: Ασφαλώς. Θυμάμαι τους παιδικούς μου φίλους, εκεί έμαθα από ένα μεγαλύτερο μου, τις πρώτες συγχορδίες στην κιθάρα και ήμουν 11 χρονών. Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό. Βίωσα πανέμορφα παιδικά και εφηβικά χρόνια, στην μεγάλη αγκαλιά της οικογένειας μου, στα παιχνίδια που παίζαμε καθημερινά, και στο παιδικό θέατρο της Μαίρης Σοΐδου. Το Θέατρο και το τραγούδι στο καθημερινό πρόγραμμα. Το ακριβό μου παιχνίδι. Ήμουν εκεί από τα 8 μου χρόνια έως τα 16. Στο παιδικό θέατρο το πρώτο παιδί που γνώρισα ήταν η Τάνια Τσανακλίδου, που από τότε έγινε η καλύτερη μου φίλη.
Ήταν και είναι η αδερφή μου. Θυμάμαι τις ατέλειωτες βόλτες στη Θεσσαλονίκη, τα πάρτι μας, τις παραστάσεις στο ΚΘΒΕ στον Γ’ Εξώστη με 3 δραχμές εισιτήριο. Όσο περνούν τα χρόνια νιώθω να φωτίζονται πιο έντονα μέσα μου. Λένε πως το σπίτι μας είναι οι παιδικές μας αναμνήσεις. Αναπολώ και χαίρομαι που σκαλίζω το παρελθόν.
ΧΣ: Μου αρέσει που μιλάμε για αναμνήσεις διότι ακούω συχνά καλλιτέχνες σε συνεντεύξεις να λένε πως «Δε θέλω να μιλάω για τα παλιά, δε κοιτάω στο παρελθόν, με ενδιαφέρει το παρόν μόνο».
ΚΘ: Δεν είμαι αναμνησιολόγος, ζω το σήμερα με όση ένταση μπορώ. Όμως μέσα μου υπάρχει και το άλμπουμ εκείνων των χρόνων που ευτυχώς δεν έχει ξεθωριάσει. Στην αντίθετη περίπτωση , που σε ενδιαφέρει μόνο το παρόν, είναι σαν να γράφεις το βιβλίο της ζωής σου και να αρνείσαι τα πρώτα του κεφάλαια η το χειρότερο να τα διαγράφεις.
ΧΣ: Από 8 ετών στο παιδικό θέατρο. Το αντιμετώπιζες και αυτό ως παιχνίδι;
ΚΘ: Φυσικά. Όταν βγαίνεις στα 8 σου χρόνια να παίξεις στην σκηνή, μόνο σαν παιχνίδι το αντιμετωπίζεις. Δεν έχεις συνειδητοποιήσει πως πατάς στο σανίδι του θεάτρου που είναι ιερό για τους καλλιτέχνες. Όταν ήμουν 15 χρονών, στο θέατρο «Χατζώκου» Σεπτέμβρη μήνα είχε έρθει ο Κάρολος Κουν με το θέατρο Τέχνης παρουσιάζοντας 2 έργα. Το «Νεκροταφείο Αυτοκινήτων» του Αραμπάλ και τα «Έξι πρόσωπα ζητούν συγγραφέα» του Λουίτζι Πιραντέλλο. Βρέθηκα πάνω στη σκηνή με τον Κάρολο Κουν να με καθοδηγεί στον ρόλο του παιδιού στο έργο του Πιραντέλλο. Βρισκόμουν ανάμεσα σε σημαντικούς ηθοποιούς, Γιώργος Λαζάνης, Κώστας Μπάκας, Μάγια Λυμπεροπούλου, Μίμης Κουγιουμτζής, Αγγέλικα Καπελαρή. Δεν είχα πλήρη συνείδηση το πόσο μεγάλες στιγμές ήταν για μένα. Όσο μεγάλωνα αντιλαμβανόμουνα το πόσο τυχερός στάθηκα που βρέθηκα μαζί τους. Ήταν μεγάλο μάθημα
ΧΣ: Υπάρχει ένας αστικός μύθος, πως η Θεσσαλονίκη έχει το πιο δύσκολο και απαιτητικό κοινό. Συμφωνείς με αυτό;
ΚΘ: Δε ξέρω αν ισχύει κάτι τέτοιο σήμερα, διότι με τα χρόνια αλλάζει η πόλη αλλάζουν και οι συνήθειες των ανθρώπων της. Ήταν απαιτητικό το κοινό της Θεσσαλονίκης και έχω την αίσθηση πως εξακολουθεί να είναι. Προσωπικά όταν ανεβαίνω στη Θεσσαλονίκη για να τραγουδήσω, νοιώθω ότι κρίνομαι σε κάθε νότα, σε κάθε στίχο που τραγουδώ. Από την άλλη λειτουργώ συναισθηματικά, η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη που αγαπώ. Προσπαθώ να είμαι όσο γίνεται πιο άρτιος. Από τη μία υπάρχει το παρελθόν και οι αναμνήσεις και από την άλλη το παρόν, το οποίο έρχεται μαζί με την δουλειά που έχω κάνει όλα αυτά τα χρόνια μελετώντας τη μουσική.
ΧΣ: Να ανοίξουμε το κεφάλαιο της Αθήνας. Θα σου εξομολογηθώ πως με συγκίνησε βαθύτατα η φράση του πατέρα σου «Στεναχωριέμαι που θα φύγεις από εμάς, αλλά προχώρα και να ξέρεις θα είμαι δίπλα σου».
ΚΘ: Ήταν το 1972. Έφηβος ακόμη. Ανακοίνωσα στους γονείς μου πως θέλω να αναμετρηθώ με την μουσική και να αρχίσω να τραγουδώ επαγγελματικά. Καταλαβαίνεις πως εκείνη την εποχή οι γονείς εξέβραζαν την αγωνία για τα παιδιά τους και το μέλλον τους, με αρκετά συντηρητικό τρόπο. (κάτι που συμβαίνει και σήμερα, ίσως με λιγότερη ένταση).Ο πατέρας μου είπε τα εξής λόγια που ποτέ δεν θα ξεχάσω: «Στεναχωριέμαι που θέλεις να φύγεις. Άνοιξε τα φτερά σου και εγώ και η μητέρα σου θα είμαστε δίπλα σου.» Ηταν μεγάλη κουβέντα αυτή, ποτέ δεν ένοιωσα μόνος. Τα πρώτα δύο χρόνια μου στην Αθήνα ήταν πολύ σκληρά. Για να έχω κάποια οικονομική ευχέρεια, δούλεψα σε χειρωνακτικές εργασίες. Μέχρι που, μέσω του Παντελή Βούλγαρη, που τον είχα καθηγητή στη σχολή Κινηματογράφου, δούλεψα δίπλα στον Νίκο Καβουκίδη, έναν από τους σημαντικότερους οπερατέρ-φωτογράφους του Ελληνικού κινηματογράφου. Ήταν μια δουλειά που αγάπησα και με έφερε ακόμη πιο κοντά στην μεγάλη μου αγάπη, την φωτογραφία.
Και κάτι ακόμα. Σαν παιδί στο θέατρο άκουγα τα χειροκροτήματα, τα συγχαρητήρια για τα τραγούδια και τους ρόλους που ερμήνευα στα παιδικά έργα που παίζαμε Αυτό το γεγονός δεν είναι εύκολο να το διαχειριστεί κανένα παιδί .Είμαι ευγνώμων στους γονείς μου και στον μεγαλύτερο μου αδελφό, που με προσγείωναν και μου έδειχναν απλόχερα όσα χρειαζόμουν.
ΧΣ: Με τι τρόπο;
ΚΘ: Με πολύ απλά λόγια. Μου έλεγαν πως αυτό που κάνω στο θέατρο, στο τραγούδι, το έβρισκαν εξαιρετικό και να συνεχίσω να το προσπαθώ για να γίνομαι καλύτερος. Όμως μου υπενθύμιζαν πως η υποχρέωση που είχα ως παιδί ήταν τα μαθήματα του σχολείου και η μελέτη της μουσικής.
ΧΣ: Επιστέφω στην Αθήνα και στο Πολυτεχνείο. Έχεις αναφέρει πως είχες περιπέτειες.
ΚΘ: Μέσα στο Πολυτεχνείο δε μου συνέβη κάτι, παρόλο που ήμουν και τις τρεις μέρες. Οι περιπέτειες ήρθαν λίγο μετά. Αναγκάστηκα να κρύβομαι, γιατί, όπως όλες οι σχολές παρακολουθούνταν από το Σπουδαστικό της Ασφάλειας και μας είχαν καταγεγραμμένους. Αφήνω πίσω όμως τις δύσκολες στιγμές και κρατώ το κλίμα και όσα ζήσαμε σε εκείνες τις σημαδιακές μέρες. Είχαμε δύναμη, αγωνιστικότητα και αλληλεγγύη. Δίψα για Ζωή.
ΧΣ: Θα σε γυρίσω στο 1991 και σε μία δική μου ανάμνηση. Μουσικόφιλοι και οι δύο γονείς μου. Από τη μία ο μπαμπάς έφερνε δίσκους Καζαντζίδη, Γλυκερίας, Βιτάλη και από την άλλη η μαμά δίσκους Κηλαηδόνη, Κραουνάκη. Μία μέρα φέρνει Κώστα Θωμαΐδη και «Της φαντασίας ταξίδια». Έχοντας από μικρός αγάπη στη μουσική, άκουγα τον κάθε δίσκο που έμπαινε στο σπίτι και έτσι ανακαλύπτω και εσένα. Λατρεύω κατευθείαν την «Ταραντέλα»…
ΚΘ: Επίτρεψε μου να σου δώσω μια πληροφορία. Η «Ταραντέλα» πρώτη φορά ακούστηκε στο ΚΘΒΕ, στο θεατρικό του Εντουάρντο ντε Φίλιππο «Σάββατο Κυριακή Δευτέρα». Την μουσική της παράστασης είχε συνθέσει ο Διονύσης Τσακνής. Στην παράσταση ακουγόταν η «Ταραντέλα» από τις φωνές της Χαρούλας Αλεξίου και την δικιά μου. Αργότερα το ηχογραφήσαμε για τον δίσκο μαζί με την Τάνια Τσανακλίδου
ΧΣ: Ευχαριστώ για την πληροφορία. Ανακαλύπτοντας σε, παρατηρώ πως η καθαρά προσωπική σου δισκογραφία είναι μικρή. Είναι επιλογή ή συγκυρία;
ΚΘ: Η δισκογραφία μου δεν είναι μικρή, αντίθετα. Θα ήθελα να σου εξηγήσω. Το 1982 ήταν μια χρονιά ορόσημο για μένα. Με το Θάνο Μικρούτσικο βρεθήκαμε στις Βρυξέλλες, για το Nouveau Theatre de Belguque. O σκηνοθέτης Henri Ronse είχε ανεβάσει τον «Γέρο της Αλεξάνδρειας», θεατρικό για την ζωή και την ποίηση του Αλεξανδρινού μας ποιητή. Τα ποιήματα μελοποιημένα από τον Θάνο Μικρούτσικο. Η παράσταση στην Γαλλική γλώσσα εκτός των τραγουδιών που ήταν στην Ελληνική. Ο ρόλος μου, ενός πλανόδιου μουσικού που τραγουδούσε στον δρόμο παίζοντας και μαντολίνο. Η επιτυχία της παράστασης ήταν μεγάλη καθώς και ο δίσκος που κυκλοφόρησε λίγο αργότερα. Ήταν καμπή για μένα. Έπρεπε να αποφασίσω ποιόν δρόμο ήθελα να ακολουθήσω στην μουσική μου πορεία.
Αποφάσισα πως με ενδιέφερε πολύ να ακολουθήσω εκείνον στον οποίο η φωνή και η ερμηνεία μου θα απέδιδαν καλύτερα. Συζητώντας με τον Θάνο Μικρούτσικο τους προβληματισμούς μου, με βοήθησε και μέσα από πολλές συναντήσεις όπου παίζαμε στο σπίτι του τραγούδια από έργα του Μάνου Χατζιδάκι, του Μίκη Θεοδωράκη, του KurtWeill, και δικά του, κυρίως από θεατρικά και μελοποιημένη ποίηση. Εκεί ένιωσα πως είχα μπροστά μου ένα τεράστιο χώρο για να κινηθώ και να πειραματιστώ με τις φωνητικές μου δυνατότητες. Ο Θάνος μου ανέθεσε έργα όπως «Η Σονάτα του Σεληνόφωτος» του Γιάννη Ρίτσου, τα «Ποιήματα» του Χριστόφορου Λιοντάκη, η «Ιχνογραφία» του Κώστα Παπαγεωργίου ,η «Σπουδή» στα ποιήματα του Βλαδίμηρου Μαγιακόφσκυ, οι καινούργιες ενορχηστρώσεις των ποιημάτων του Νίκου Καββαδία και άλλα πολλά. Κάθε φορά που τα κατάφερνα καλά όταν τα παρουσιάζαμε, ο Θάνος έκανε σαν μικρό παιδί, πετούσε από χαρά. Με όλα αυτά με βοήθησε να υπερβώ τις καταγεγραμμένες δυνατότητες μου
ΧΣ: Υπάρχει όμως το 1988 και η «Πρώτη στιγμή», που ήταν ένας πιο ανάλαφρος δίσκος.
ΚΘ: Φυσικά. Όμως νομίζω πως δεν ήταν αυτό το στυλ που με ικανοποιούσε.
ΧΣ: Αξιοπρεπέστατος δίσκος.
ΚΘ: Μα δεν τον απορρίπτω. Απλώς θεώρησα πως με ενδιέφερε περισσότερο ο δρόμος που σου εξήγησα προηγούμενος.
Επίσης με βοήθησε η ενασχόληση με το θέατρο, το πάντρεμα μουσικής και θεάτρου.
Έχω συνεργαστεί τραγουδώντας, σε πολλές παραστάσεις, με σκηνοθέτες όπως ο Σπύρος Ευαγγελάτος, ο HenriRonse,ο Θέμης Μουμουλίδης, ο Θανάσης Παπαγεωργίου. Με ικανοποιεί καλλιτεχνικά αυτός ο δρόμος.
Επίσης έπαιξε ρόλο και η συνεργασία μου με τον Μίκη Θεοδωράκη και οι συζητήσεις περί μουσικής που είχα μαζί του.
ΧΣ: Με προλαβαίνεις γιατί ήταν το επόμενο κεφάλαιο που ήθελα να ανοίξουμε.
ΚΘ: Η πρώτη μεγάλη συζήτηση με τον Μίκη Θεοδωράκη έγινε, όταν μου ανέθεσε να τραγουδήσω ένα από τα συγκλονιστικότερα έργα του, την «Κατάσταση πολιορκίας», μαζί με τη Μαρία Φαραντούρη και με συμφωνική ορχήστρα που διηύθυνε ο ίδιος. Είχα την ευκαιρία να αναμετρηθώ με έργα όπως «Τα Λυρικά» του Τάσου Λειβαδίτη, «Ένας όμηρος» του BrendanBeam, τα «Επιφάνεια Αβέρωφ» σε ποίηση του Γιώργου Σεφέρη. Ήμουν πολύ τυχερός που έγινα μαθητής του.
Επίσης θα ήθελα να σημειώσω πως με επηρέασαν πολύ και οι συζητήσεις και οι συμβουλές που δέχθηκα από τον Γιάννη Ρίτσο, τον Μάνο Ελευθερίου και τον Άλκη Αλκαίο
ΧΣ: Επιστροφή στο 1993. Στο Μέγαρο μουσικής με το Γιώργο Μονεμβασίτη ετοιμάζετε την παράσταση «Τα τραγούδια της νύχτας»…
ΚΘ: Επίτρεψε μου μια διακοπή. Αν έχεις ακούσει αυτόν το δίσκο, αυτόν το δρόμο ακριβώς ακολούθησα και ακολουθώ. Αυτό ακριβώς που καταγράφηκε σε αυτή τη δουλειά, από τις δύο βραδιές στο Μέγαρο μουσικής με ικανοποιεί και σήμερα που τον ακούω. Με συγχωρείς για τη διακοπή.
ΧΣ: Μου αρέσει η συζήτηση μας και οι πληροφορίες. Για τις παραστάσεις αυτές στέλνετε επιστολή στον Μάνο Χατζιδάκι, για να πάρετε άδεια να ερμηνεύσεις 4 τραγούδια του. Από τότε μέχρι και σήμερα το έργο του Χατζιδάκι είχε και έχει μια προστασία ως προς το ποιος θα το ερμηνεύσει. Από την πλευρά Θεοδωράκη υπήρχε πάντα μια ελευθερία και μάλιστα και ο ίδιος επέλεξε πολλές φορές ερμηνευτές που προκάλεσαν αντιδράσεις. Με ποια συνθήκη συμφωνείς περισσότερο;
ΚΘ: Δεν υπάρχει μια ξεκάθαρη απάντηση σε αυτό. Ο Θεοδωράκης έλεγε το εξής: «Δε μπορώ να απαγορέψω εγώ, την ώρα που είχαν απαγορεύσει τα έργα μου». Ο καθένας αναμετριέται με ένα έργο, το οποίο δε θα πάψει να υπάρχει ούτε να χάνει την αξία του, αν δεν αποδοθεί καλά.Ο τραγουδιστής εκτίθεται. Από την άλλη θεωρώ πως είναι δικαίωμα του κάθε δημιουργού να περιφρουρεί το έργο του δίνοντας άδεια σε καλλιτέχνη που θεωρεί ότι το αποτέλεσμα θα είναι το επιθυμητό. Το έργο είναι το παιδί ενός δημιουργού και όταν το δίνεις να περπατήσει μαζί με κάποιον, πρέπει να προσέξεις πολύ.
ΧΣ: Αν όμως αυτός ο «κάποιος» είναι ένας καλλιτέχνης που ακολούθησε έναν άλλο δρόμο, δεν έχει το δικαίωμα μεγαλώνοντας και ωριμάζοντας να θέλει να πει και βαθύτερα πράγματα; Έχω αρκετά παραδείγματα στο μυαλό μου, καλλιτεχνών που ξέρω προσωπικά πως θέλανε να εξελιχθούν καλλιτεχνικά και οι πόρτες ήταν ερμητικά κλειστές και από το χώρο και από τον κόσμο.
ΚΘ: Η δισκογραφία ήταν -λέω ήταν γιατί δεν υπάρχει πια- μια μεγάλη βιομηχανία. Όταν η επιτυχία για έναν τραγουδιστή της εταιρίας ήταν σε συγκεκριμένο ύφος, δεν τους ρισκάραν να πειραματιστούν. Βάσει συμβολαίου έπρεπε να κάνει ότι του πει η εταιρία. Ελάχιστοι αντέδρασαν σε αυτό. Η ιστορία του κάθε καλλιτέχνη είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο για τον καθένα. Αν σου πω τα λάθη που έχω κάνει μέχρι σήμερα, θα γράψουμε 2 τόμους. Δε γίνεται σε μια πορεία να μείνεις ανέγγιχτος.
ΧΣ: Θα μου πεις ένα λάθος που θα γράφαμε σε αυτούς τους τόμους;
ΚΘ: Έπρεπε να είμαι λίγο πιο δυναμικός στις συμφωνίες που έκανα. Αλλά αυτός ήταν ο χαρακτήρας μου και αυτό μου κόστισε σε πολλές περιπτώσεις. Ενώ είμαι αυστηρός με το εαυτό μου, δεν ήταν το φόρτε μου οι διαπραγματεύσεις.
ΧΣ: Ίσως όμως να κοιμόσουν πιο ήσυχος.
ΚΘ: Κοιμόμουνα πιο ήσυχος, αλλά… Χρήστο ότι έγινε, έγινε. Είμαι ικανοποιημένος που στο βιβλίο της ζωής μου, μέχρι σήμερα δεν έχω αφήσει καμία σελίδα λευκή.
ΧΣ: Στο βιβλίο της ζωής σου τι τίτλο θα έβαζες;
ΚΘ: Δε μπορώ να φανταστώ τώρα. (Παύση) Αν έδινα έναν τίτλο σίγουρα θα είχε μέσα τη λέξη «Μουσική», γιατί αυτή είναι η ζωή μου.
ΧΣ: Ο «Πλανόδιος μουσικός».
ΚΘ: Ακριβώς. Δεν είναι τυχαίος ο τίτλος της ραδιοφωνική μου εκπομπής στο Δεύτερο Πρόγραμμα.
ΧΣ: Μου είπες λίγο πριν πως δισκογραφία δεν υπάρχει πια. Γνωρίζεις καλύτερα και την κατάσταση με τα playlists στα ραδιόφωνα. Για τα νέα ταλαντούχα παιδιά σήμερα, πως θα δοθεί η ευκαιρία για μια μεγάλη καριέρα που με τη σειρά τους ονειρεύονται;
ΚΘ: Επάνω στα όνειρα τους οι νέοι κάθε εποχής χτίζουν την προσωπική τους μυθολογία. Εμείς οι μεγαλύτεροι πρέπει να είμαστε πολύ ευαίσθητοι στα όνειρα των νέων. Τα όνειρα τους δεν πρέπει να τα πειράζουμε. Να μην ξεχνάμε τις δικές μας αγωνίες και σκέψεις όταν ήμασταν στη θέση τους. Αν δεν μπορούμε να τους καταλάβουμε, εμείς φταίμε. Σέβομαι το κάθε νέο παιδί που κάνει την προσπάθεια του.
Σήμερα οι νέοι μουσικοί βρίσκονται με ομότεχνους τους, παίζουν, τραγουδάνε με όλη τη δύναμη του ταλέντου τους. Τους χαίρομαι σε μικρούς χώρους, εκεί που δεν υπάρχει ο διαχωρισμός αυτών που βρίσκονται στη σκηνή και αυτών που παρακολουθούν. Εκεί νιώθεις να δημιουργούνται οι νέες παρέες , με τα ίδια «θέλω», με τις ίδιες αγωνίες ,με τον ίδιο ενθουσιασμό. Στους μικρούς χώρους λοιπόν, κάποιοι ταλαντούχοι νέοι δημιούργησαν ένα δικό τους κοινό το οποίο όλο και μεγαλώνει και τους ακολουθεί. Και έχω ως πιο τρανταχτό παράδειγμα αυτό της Μαρίας Παπαγεωργίου και της Ιουλίας Καραπατάκη.
ΧΣ: Λείπει όμως η δισκογραφία και το προσωπικό ρεπερτόριο. Σήμερα μνημονεύουμε πχ τη Μοσχολιού για τα πάρα πολλά και σπουδαία τραγούδια που είπε. Δε στερούνται αυτόματα κάτι σημαντικό αυτοί οι νέοι άνθρωποι;
ΚΘ: Αυτό είναι μία άλλη ιστορία και δεν έχει σχέση μόνο με τον ερμηνευτή. Έχει σχέση με τα ίδια τα τραγούδια αν έχουν κάτι να πούνε, αν εκφράζουν την εποχή τους. Το τραγούδι πρέπει να εκφράζει την εποχή του.
Θέλω να σου πω, πως χαίρομαι απίστευτα τα τελευταία χρόνια, μια νέα γενιά μουσικών και τραγουδιστών που αντιμετωπίζουν την παράδοση με σημερινή ματιά. Παρουσιάζουν τα παραδοσιακά τραγούδια με φρεσκάδα, με σημερινό ήχο με δικό τους τρόπο και αυτό το θαυμάζω. Βρήκαν τον θησαυρό από τα παλιά και τον φέρανε στο σήμερα. Η εκτέλεση που θα κάνεις σε ένα παλιό τραγούδι θα πρέπει να έχει κάτι νέο να πει. Το τελικό αποτέλεσμα θα πρέπει να είναι κάτι που να στέκεται στο «σήμερα» και να μην χάνει την αξία του.
ΧΣ: Πάμε στο μεγάλο κεφάλαιο «Θάνος Μικρούτσικος». Δε θα σε ρωτήσω τίποτα, ο λόγος σε σένα.
ΚΘ: Όταν ξεκινήσαμε να μιλάμε σου είπα πως θεωρώ πολύ τυχερό τον εαυτό μου. Η τύχη μου χαμογέλασε ένα απόγευμα στα τέλη Αυγούστου του 1974. Ήμουν 21 ετών. Βρέθηκα τυχαία στο σπίτι ενός φίλου και εκεί συνάντησα τη Μαρία Δημητριάδη. Από απόσταση αναπνοής την άκουγα να τραγουδά το «Τρένο φεύγει στις 8» συνοδεία κιθάρας που έπαιζε ο Ανδρέας Μικρούτσικος. Η συγκίνηση μου ήταν μεγάλη, είχα βουρκώσει. Οι φίλοι μου ζήτησαν να τραγουδήσω κι εγώ. Πήρα την κιθάρα, έκλεισα τα μάτια μου και άρχισα να τραγουδώ το «Γωνιά γωνιά σε καρτερώ» του Μίκη Θεοδωράκη και του Δημήτρη Χριστοδούλου. Τελειώνοντας μου είπαν πολύ καλά λόγια και μου πρότειναν να πάω την επομένη στο σπίτι τους, που θα έκαναν πρόβα με τον Θάνο, για να τον γνωρίσω. Βρίσκομαι στο σπίτι τους και βλέπω μπροστά μου τον Θάνο, την Αφροδίτη Μάνου και τον Θεόδωρο Δημήτριεφ που είχε τον ρόλο του ψάλτη στο «Άξιον Εστί». Το σπίτι ήταν ρετιρέ με ανοιχτές, λόγω ζέστης τις μπαλκονόπορτες. Η πρόβα, προετοιμασία για πρόγραμμα με έργα του Μίκη Θεοδωράκη. Στο διάλλειμα μου δίνουν μια κιθάρα και άρχισα να τραγουδώ και πάλι το ίδιο τραγούδι. Όσο τραγουδούσα είχα κλειστά τα μάτια μου και πάλι ντρεπόμουν. Τελικά ήταν το τυχερό μου τραγούδι. Όταν τελείωσα, πριν προλάβουν να αντιδράσουν μέσα στο δωμάτιο, από τα απέναντι μπαλκόνια άρχισαν να χειροκροτούν οι γείτονες. Τα είχα χάσει. Σηκώνεται ο Θάνος και μου λέει «Πάμε στη βεράντα να μιλήσουμε». Έκανε κάποια δευτερόλεπτα να μιλήσει, που μου φάνηκαν αιώνας. «Ρε γαμώτο έχω κλείσει το σχήμα για τη μπουάτ». Σκέφτεται λίγο και τελικά μου λέει μια άλλη κουβέντα, ας μην την πω τώρα…
ΧΣ: Να την πω εγώ; «Στα αρχίδια μου» σου είπε.
ΚΘ: Ναι, και ότι «θα έρθεις μαζί μας». Ήταν η στιγμή που με πήρε από το χέρι. Από εκείνη τη στιγμή ξεκινούσε η μουσική μου διαδρομή, η πιο όμορφη περιπέτεια της ζωής μου. Στην πορεία, όλων αυτών των χρόνων, όσα πτυχία πήρα από ωδεία ήταν λίγα μπροστά σε αυτά που μου έμαθε ο Θάνος. Ήταν ο μέντορας, ο δάσκαλος μου, ο φίλος, ο αδερφός και κάποιες στιγμές στάθηκε δίπλα μου σαν πατέρας. Μου δίδαξε τόσα πολλά. Μου έμαθε να ξεκολλάω τις νότες από την παρτιτούρα και να τίς δίνω ζωή, ψυχή. Ποτέ δε μου είπε να μιμηθώ τον τρόπο που τραγουδούσε, απλά μου έδειχνε τον δρόμο να μπω μέσα στους στίχους, στα ποιητικά κείμενα, να τα νιώθω, να τα κάνω δικά μου και να τα ερμηνεύω.
ΧΣ: Παρ’ ολίγον θα ήσουν ο ερμηνευτής του «Σταυρού του Νότου».
ΚΘ: Ας όψεται που ήμουν φαντάρος για δυόμιση χρόνια στην τελευταία άκρη της Ελλάδας. Όμως θα ήθελα να πω πως η ερμηνεία του Γιάννη Κούτρα ήταν καταπληκτική.
ΧΣ: Με το χέρι στην καρδιά, υπάρχει μέσα σου ένα αγκάθι που δεν συνέβη αυτό;
ΚΘ: Όχι. Όχι γιατί στην πορεία του χρόνου, τραγούδησα όλο το υλικό του Καββαδία, το έκανα δικό μου. Επίσης είμαι και στην τελευταία ηχογράφηση, στην τελική μορφή που έδωσε ο Θάνος σε αυτό το έργο λίγο πριν πεθάνει, στον δίσκο «Χόρεψε πάνω στο φτερό του καρχαρία».
ΧΣ: Αν σε ρωτούσα να μου πεις ένα τραγούδι ή ένα στίχο που θα έλεγες «Αυτό είμαι εγώ, αυτό γράφτηκε για τον Κώστα», ποιο θα ήταν;
ΚΘ: Είναι τέσσερα τα ποιήματα-τραγούδια. Το πρώτο είναι ολόκληρο το έργο «Η Σονάτα του σεληνόφωτος» του Γιάννη Ρίτσου. Το δεύτερο και το τρίτο είναι από τον «Γέρο της Αλεξάνδρειας» σε ποίηση Κωνσταντίνου Καβάφη, το «Επέστρεφε» και «Ο Γενάρης του 1904» και το τέταρτο, που πάντα το αφιερώνω στον γιό μου, «Η Πιο Όμορφη Θάλασσα» του Ναζίμ Χικμέτ.
ΧΣ: Θα κλείσω ξαναγυρνώντας από εκεί που ξεκινήσαμε. Από την πλατεία Αχειροποιήτου. Αν ο Κώστας του 2026, είχε μπροστά του τον μικρό Κώστα που έπαιζε στην πλατεία, τι συμβουλή θα του έδινε;
ΚΘ: Να είναι αυθόρμητος σε όλη του τη ζωή και να αγαπάει ότι τον απογειώνει.
Πληροφορίες και εισιτήρια για την παράσταση «Πάντα γελαστοί και γελασμένοι» θα βρείτε στο σύνδεσμο.
https://www.more.com/gr-el/tickets/music/panta-gelastoi-kai-gelasmenoi-skg/
