Όσοι περπάτησαν τις τελευταίες ημέρες στη Νέα Παραλία της Θεσσαλονίκης, είδαν ξανά το γνώριμο σκηνικό. Η θάλασσα σε αρκετά σημεία του Θερμαϊκού απέκτησε καφέ και πρασινωπές αποχρώσεις, με μεγάλες συγκεντρώσεις φυτοπλαγκτού να κάνουν αισθητή την παρουσία τους.
Πρόκειται για ένα φαινόμενο που εμφανίζεται σχεδόν κάθε χρόνο στον Θερμαϊκό Κόλπο, ωστόσο οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή και η αυξημένη επιβάρυνση από ανθρώπινες δραστηριότητες δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν όλο και περισσότερο την εξάπλωσή του.
Τι είναι το φυτοπλαγκτόν
Το φυτοπλαγκτόν αποτελείται από μικροσκοπικούς φυτικούς οργανισμούς που ζουν στη θάλασσα και αποτελούν βασικό κομμάτι της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας. Υπό φυσιολογικές συνθήκες είναι απολύτως απαραίτητο για το οικοσύστημα.
Το πρόβλημα ξεκινά όταν οι πληθυσμοί του αυξάνονται υπερβολικά, δημιουργώντας αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «άνθηση φυτοπλαγκτού». Τότε το νερό αλλάζει χρώμα και σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζονται έντονες συγκεντρώσεις οργανικού υλικού στην επιφάνεια.
Ο ρόλος των λιπασμάτων και των ποταμών
Ένας από τους βασικούς λόγους που ο Θερμαϊκός αντιμετωπίζει συχνά τέτοια φαινόμενα είναι οι μεγάλες ποσότητες θρεπτικών συστατικών που καταλήγουν στον κόλπο.
Μέσω των ποταμών Αξιού, Αλιάκμονα και Λουδία μεταφέρονται άζωτο και φώσφορος από γεωργικές καλλιέργειες, λιπάσματα, κτηνοτροφικές δραστηριότητες αλλά και αστικά λύματα. Αυτές οι ουσίες λειτουργούν σαν «τροφή» για το φυτοπλαγκτόν, επιτρέποντάς του να αναπτύσσεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς.
Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή
Οι υψηλές θερμοκρασίες της θάλασσας και οι περίοδοι άπνοιας δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων, οι συχνότεροι καύσωνες και οι πιο ήπιοι χειμώνες που καταγράφονται τα τελευταία χρόνια συνδέονται άμεσα με την ένταση και τη διάρκεια του φαινομένου.
Με απλά λόγια, όσο θερμαίνεται η θάλασσα τόσο ευκολότερα αναπτύσσονται τεράστιοι πληθυσμοί μικροοργανισμών.
Είναι επικίνδυνο για τους λουόμενους;
Στις περισσότερες περιπτώσεις το φαινόμενο δεν θεωρείται επικίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
Ωστόσο προκαλεί αισθητική υποβάθμιση, δυσάρεστες οσμές και επηρεάζει τη συνολική εικόνα της παραλιακής ζώνης. Παράλληλα, όταν μεγάλες ποσότητες φυτοπλαγκτού πεθαίνουν και αποσυντίθενται, καταναλώνεται οξυγόνο από το νερό, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα σε ψάρια και άλλους θαλάσσιους οργανισμούς.
SOS για τον Θερμαϊκό
Το ζήτημα έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό και στον Δήμο Θεσσαλονίκης. Ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος έχει προτείνει τη δημιουργία ενός Ειδικού Φορέα Διαχείρισης Θερμαϊκού, με συγκεκριμένες αρμοδιότητες, επιστημονική παρακολούθηση και σταθερή χρηματοδότηση.
Η λογική πίσω από την πρόταση είναι ότι ο Θερμαϊκός αποτελεί ένα σύνθετο οικοσύστημα που επηρεάζεται από δεκάδες διαφορετικούς παράγοντες και φορείς. Χωρίς έναν ενιαίο σχεδιασμό, η αντιμετώπιση των προβλημάτων παραμένει αποσπασματική.
Και όσο οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν και οι πιέσεις στο περιβάλλον αυξάνονται, το φαινόμενο του φυτοπλαγκτού φαίνεται πως θα αποτελεί όλο και συχνότερα μέρος της καθημερινότητας της Θεσσαλονίκης.
