Σημαντικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο φέρνει το νέο νομοθετικό πλαίσιο, με τις νέες ρυθμίσεις να αφορούν τις διαθήκες, την εξ αδιαθέτου διαδοχή, τη νόμιμη μοίρα, αλλά και την προστασία των κληρονόμων από χρέη.
Οι αλλαγές αναμένεται να επηρεάσουν όσους επιθυμούν να ρυθμίσουν την περιουσία τους μέσω διαθήκης, αλλά και τις οικογένειες που καλούνται να διαχειριστούν μια κληρονομιά.
Τι αλλάζει στις διαθήκες
Το νέο πλαίσιο προβλέπει απλούστερη διαδικασία για τη σύνταξη δημόσιας διαθήκης, ενώ αλλάζουν και οι προϋποθέσεις για τη μυστική διαθήκη, για την οποία θα απαιτούνται πλέον δύο μάρτυρες.
Παράλληλα, προβλέπεται ειδική διαδικασία για τη σύνταξη διαθήκης από άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, ενώ οι ιδιόγραφες διαθήκες εξακολουθούν να αναγνωρίζονται, αλλά υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους.
Δικαίωμα σύνταξης διαθήκης αποκτούν επίσης άτομα από την ηλικία των 16 ετών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη που αποκλείει τη δυνατότητα σύνταξης διαθήκης υπέρ προσωπικού νοσοκομείων, μονάδων φροντίδας ηλικιωμένων και άλλων ιδρυμάτων περίθαλψης στα οποία νοσηλεύεται ή φιλοξενείται ο διαθέτης.
Μεγαλύτερα δικαιώματα για συζύγους και συντρόφους
Αλλαγές προβλέπονται και στην εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή, δηλαδή στην περίπτωση που κάποιος πεθάνει χωρίς να έχει αφήσει διαθήκη.
Όταν υπάρχει ένα παιδί, το ποσοστό που κληρονομεί ο σύζυγος αυξάνεται στο 1/3 της κληρονομιάς, ενώ όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά παραμένει στο 1/4.
Ακόμη σημαντικότερη είναι η ρύθμιση για τις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν παιδιά. Σε αυτή την περίπτωση, ο/η σύζυγος αποκτά το σύνολο της περιουσίας, πριν από γονείς και λοιπούς συγγενείς.
Αντίστοιχη αντιμετώπιση προβλέπεται για τα ζευγάρια που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, ενώ αναγνωρίζονται υπό προϋποθέσεις κληρονομικά δικαιώματα και σε σύντροφο ελεύθερης συμβίωσης, εφόσον η σχέση έχει διαρκέσει τουλάχιστον τρία χρόνια.
Η νόμιμη μοίρα γίνεται χρηματική απαίτηση
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη νόμιμη μοίρα.
Οι δικαιούχοι της νόμιμης μοίρας δεν θα αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα στα ακίνητα της κληρονομιάς. Αντί για συμμετοχή στην ιδιοκτησία, θα μπορούν να διεκδικούν τη μερίδα που τους αναλογεί σε χρήμα.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να περιοριστούν οι περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα ακίνητο παραμένει σε καθεστώς αναγκαστικής συγκυριότητας μεταξύ πολλών κληρονόμων.
Προστασία από τα χρέη της κληρονομιάς
Το νέο πλαίσιο ενισχύει παράλληλα την προστασία των κληρονόμων από τα χρέη του θανόντος.
Βασική αλλαγή είναι ότι ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομιάς, εκτός εάν επιλέξει να αναλάβει τη διαχείρισή της με τρόπο που συνεπάγεται ελεύθερη διαχείριση.
Στόχος είναι να περιοριστεί ο κίνδυνος ένας κληρονόμος να βρεθεί αντιμέτωπος με χρέη που υπερβαίνουν σημαντικά την αξία όσων κληρονομεί.
Δικηγόρος ως εκκαθαριστής της κληρονομιάς
Σε περιπτώσεις εκκαθάρισης κληρονομιάς προβλέπεται επίσης ο θεσμός του εκκαθαριστή, ο οποίος θα είναι δικηγόρος που θα ορίζεται από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου.
Η διαδικασία αποσκοπεί στην πιο οργανωμένη διαχείριση της κληρονομιαίας περιουσίας και στην αντιμετώπιση πιθανών χρεών και εκκρεμοτήτων.
Τι άλλο αλλάζει
Στις νέες ρυθμίσεις περιλαμβάνεται και η κατάργηση της συμμετοχής των προπαππούδων και προγιαγιάδων στις τάξεις της εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής.
Παράλληλα, διευρύνεται η προστασία της οικογενειακής στέγης. Σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή, η προστασία επεκτείνεται και στον σύντροφο που έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει το νέο πλαίσιο.
Οι αλλαγές επιχειρούν συνολικά να εκσυγχρονίσουν ένα θεσμικό πλαίσιο που σε αρκετά σημεία παραμένει βασισμένο σε κανόνες παλαιότερων δεκαετιών, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία των κληρονόμων, στην αποφυγή συγκρούσεων μεταξύ συγγενών και στην αναγνώριση των σύγχρονων μορφών οικογένειας και συμβίωσης.
