Από το 2027 οι γονείς θα μπορούν να δημιουργούν έναν επενδυτικό «κουμπαρά» για τα παιδιά τους, με το κράτος να βάζει έως και 1.200 ευρώ τον χρόνο επιπλέον. Τα χρήματα θα παραμένουν στον λογαριασμό μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού, ενώ προβλέπονται σημαντικές φοροαπαλλαγές.
Ένας νέος μηχανισμός μακροχρόνιας αποταμίευσης για τα παιδιά έρχεται από το 2027, με το κράτος να συμμετέχει ουσιαστικά στις καταθέσεις που πραγματοποιεί κάθε οικογένεια. Πρόκειται για τον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων (ΑΕΛΑ), ο οποίος περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο με τα οικονομικά μέτρα που κατατέθηκε στις 4 Νοεμβρίου στη Βουλή.
Η βασική λογική του νέου συστήματος είναι σχετικά απλή: για κάθε επιλέξιμο ποσό που καταθέτει η οικογένεια, το Δημόσιο θα καταβάλλει ισόποση ενίσχυση, μέχρι το όριο των 1.200 ευρώ τον χρόνο. Έτσι, μια οικογένεια που βάζει συνολικά 1.200 ευρώ ετησίως στον λογαριασμό του παιδιού της μπορεί να δει το ποσό να διπλασιάζεται σε 2.400 ευρώ, πριν υπολογιστούν πιθανές αποδόσεις από τις επενδύσεις.
Πώς λειτουργεί στην πράξη
Το πιο απλό παράδειγμα είναι μια μηνιαία εισφορά 100 ευρώ.
Εάν οι γονείς καταθέτουν 100 ευρώ κάθε μήνα, μέσα σε έναν χρόνο θα έχουν τοποθετήσει 1.200 ευρώ. Το Δημόσιο θα προσθέσει άλλα 1.200 ευρώ και έτσι στον λογαριασμό θα έχουν μπει συνολικά 2.400 ευρώ μέσα σε ένα έτος.
Η κρατική συνεισφορά προβλέπεται καταρχήν να καταβάλλεται κάθε μήνα για εισφορές έως 100 ευρώ, ενώ στο τέλος του έτους θα πραγματοποιείται εκκαθάριση ώστε να λαμβάνονται υπόψη διαφορετικά ποσά που μπορεί να έχουν κατατεθεί μέσα στη χρονιά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι γονείς δεν θα μπορούν να καταθέτουν περισσότερα. Το συνολικό όριο ιδιωτικών εισφορών στον ΑΕΛΑ φτάνει τις 10.000 ευρώ ανά έτος. Ωστόσο, το κράτος δεν θα «ματσάρει» ολόκληρο αυτό το ποσό: η μέγιστη δημόσια συμμετοχή ξεκινά από τα 1.200 ευρώ ετησίως.
Μάλιστα, το πλαφόν της κρατικής ενίσχυσης δεν θα παραμένει μόνιμα στα 1.200 ευρώ. Σύμφωνα με το σχέδιο, θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πέντε χρόνια.
Ποια παιδιά μπορούν να αποκτήσουν τον νέο «κουμπαρά»
Ο λογαριασμός δεν θα μπορεί να ανοίξει οποιαδήποτε στιγμή μέχρι τα 18 χρόνια του παιδιού. Η αίτηση θα πρέπει να γίνεται από εκείνον που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια πριν το παιδί συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του.
Με βάση την προβλεπόμενη έναρξη του μέτρου, το σύστημα αφορά αρχικά πολύ μικρά παιδιά και νέες γεννήσεις.
Για κάθε παιδί θα μπορεί να δημιουργηθεί ένας μοναδικός ΑΕΛΑ, ενώ ο γονέας ή κηδεμόνας θα επιλέγει τον τρόπο διαχείρισης και τον πάροχο.
Δεν είναι απλός τραπεζικός λογαριασμός
Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι ο ΑΕΛΑ δεν αποτελεί έναν συνηθισμένο λογαριασμό αποταμίευσης όπου απλώς συσσωρεύονται χρήματα.
Τα κεφάλαια θα μπορούν να επενδύονται σε συγκεκριμένα επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά προϊόντα, όπως ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια και μετοχές, ενώ από το σύστημα αποκλείονται προϊόντα υψηλού κινδύνου και σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα.
Θα υπάρχουν διαφορετικές επενδυτικές επιλογές, από συντηρητικές μέχρι πιο δυναμικές. Ειδικότερα, προβλέπονται τέσσερα βασικά προφίλ:
συντηρητικό, ισορροπημένο, αναπτυξιακό και δυναμικό.
Κάθε πάροχος θα πρέπει να προσφέρει τουλάχιστον μία επιλογή ανά επενδυτικό προφίλ με μηχανισμό εγγύησης κεφαλαίου.
Εάν οι γονείς δεν επιλέξουν συγκεκριμένη επενδυτική στρατηγική, η προεπιλεγμένη λύση θα είναι ένα προϊόν μακροχρόνιου ορίζοντα, συντηρητικού προφίλ και εγγυημένου κεφαλαίου.
Ποιοι θα διαχειρίζονται τους λογαριασμούς
Τους Ατομικούς Επενδυτικούς Λογαριασμούς Ανηλίκων θα μπορούν να προσφέρουν τράπεζες, επιχειρήσεις παροχής επενδυτικών υπηρεσιών και ασφαλιστικές εταιρείες.
Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα μεταφοράς του ΑΕΛΑ από έναν πάροχο σε άλλον, χωρίς ο δικαιούχος να χάνει τα φορολογικά πλεονεκτήματα ή τα υπόλοιπα δικαιώματα που συνδέονται με τον λογαριασμό.
Τα χρήματα «κλειδώνουν» μέχρι τα 18
Το βασικό χαρακτηριστικό του νέου «κουμπαρά» είναι ο μακροχρόνιος χαρακτήρας του.
Οι ιδιωτικές εισφορές, η κρατική συμμετοχή αλλά και οι αποδόσεις των επενδύσεων δεν θα μπορούν κατά κανόνα να αναληφθούν πριν το παιδί συμπληρώσει τα 18 του χρόνια.
Υπάρχουν μόνο συγκεκριμένες εξαιρέσεις, όπως σε περίπτωση θανάτου γονέα ή του ίδιου του παιδιού, καθώς και σε περιπτώσεις σοβαρών προβλημάτων υγείας του ανηλίκου που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση και πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.
Με τη συμπλήρωση του 18ου έτους, ο λογαριασμός περνά πλέον στην αποκλειστική κυριότητα του νέου.
Ο δικαιούχος θα μπορεί τότε είτε να πάρει ολόκληρο το ποσό είτε να αναλάβει μέρος του και να διατηρήσει ή να μεταφέρει το υπόλοιπο σε τραπεζικό ή επενδυτικό λογαριασμό.
Τι γίνεται με τους φόρους
Ένα από τα σημαντικότερα κίνητρα του νέου θεσμού είναι η φορολογική μεταχείριση.
Οι εισφορές που κατατίθενται στον λογαριασμό θα είναι αφορολόγητες και δεν θα θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα του παιδιού.
Επιπλέον, τα ποσά δεν θα προσμετρώνται στον υπολογισμό εισοδηματικών ή άλλων κριτηρίων για τη χορήγηση κοινωνικών παροχών.
Αφορολόγητα θα είναι επίσης, με βάση τις προβλέψεις του νομοσχεδίου, τα έσοδα από μερίσματα, τόκους και υπεραξίες τίτλων που βρίσκονται μέσα στον ΑΕΛΑ.
Άρα, η λογική είναι ότι το κεφάλαιο μπορεί να συσσωρεύεται για πολλά χρόνια χωρίς οι αποδόσεις του να «ροκανίζονται» από τη συνηθισμένη φορολόγηση των επενδυτικών κερδών.
Πόσα χρήματα μπορούν να συγκεντρωθούν μέχρι τα 18
Θεωρητικά, τα ποσά μπορεί να γίνουν ιδιαίτερα σημαντικά λόγω του μεγάλου χρονικού ορίζοντα.
Εάν, για παράδειγμα, μια οικογένεια καταβάλλει 1.200 ευρώ κάθε χρόνο και λαμβάνει αντίστοιχη κρατική ενίσχυση, στον λογαριασμό θα εισρέουν τουλάχιστον 2.400 ευρώ ετησίως, χωρίς να υπολογίζονται πιθανές επενδυτικές αποδόσεις και χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η προβλεπόμενη αύξηση του ανώτατου ποσού της κρατικής συμμετοχής ανά πενταετία.
Σε βάθος πολλών ετών, το κεφάλαιο μπορεί επομένως να εξελιχθεί σε ένα ουσιαστικό οικονομικό «μαξιλάρι» για την έναρξη της ενήλικης ζωής του παιδιού.
Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι επειδή πρόκειται για επενδυτικό και όχι αποκλειστικά καταθετικό προϊόν, οι τελικές αποδόσεις θα εξαρτώνται από την επενδυτική επιλογή και την πορεία των προϊόντων στα οποία θα τοποθετούνται τα χρήματα. Η κρατική συνεισφορά είναι συγκεκριμένη, όχι όμως και μια προκαθορισμένη επενδυτική απόδοση.
Γιατί δημιουργείται ο ΑΕΛΑ
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο στόχος του νέου θεσμού είναι τριπλός: η δημιουργία περιουσίας για τους νέους, η ενίσχυση της κουλτούρας μακροχρόνιας αποταμίευσης και η ανάπτυξη της χρηματοοικονομικής παιδείας από νεαρή ηλικία.
Στην πράξη επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα μοντέλο στο οποίο το κράτος λειτουργεί ως «συμπληρωματικός αποταμιευτής» μαζί με την οικογένεια, με το μεγαλύτερο κίνητρο να βρίσκεται στα πρώτα 1.200 ευρώ που κατατίθενται κάθε χρόνο.
Για μια οικογένεια που έχει τη δυνατότητα να αποταμιεύει 100 ευρώ τον μήνα, η κρατική αντιστοίχιση σημαίνει ότι το ποσό αυτό διπλασιάζεται πριν καν υπολογιστεί οποιαδήποτε επενδυτική απόδοση.
Τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς
Το βασικό σημείο που διαφοροποιεί τον ΑΕΛΑ από έναν κλασικό «κουμπαρά» είναι ότι τα χρήματα δεν αποτελούν διαθέσιμο οικογενειακό αποθεματικό για οποιαδήποτε ανάγκη προκύψει.
Από τη στιγμή που μπαίνουν στον λογαριασμό, προορίζονται ουσιαστικά για το παιδί και για τη μελλοντική του οικονομική αυτονομία.
Επομένως, για τους γονείς το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο «πόσα μπορώ να βάζω κάθε μήνα», αλλά και εάν μπορούν να δεσμεύσουν αυτά τα χρήματα για πολλά χρόνια χωρίς να χρειαστεί να τα χρησιμοποιήσουν στο μεταξύ.
Σε κάθε περίπτωση, ο ΑΕΛΑ φιλοδοξεί να δημιουργήσει κάτι που μέχρι σήμερα δεν υπήρχε στην Ελλάδα σε αυτή τη μορφή: έναν επενδυτικό λογαριασμό από τα πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού, στον οποίο η ιδιωτική αποταμίευση ενισχύεται ισόποσα από το κράτος έως ένα συγκεκριμένο ετήσιο όριο.
Και αυτό είναι το στοιχείο που κάνει το νέο μέτρο ιδιαίτερα διαφορετικό: για κάθε 100 ευρώ τον μήνα που θα μπορεί να αποταμιεύει μια οικογένεια, το αρχικό κεφάλαιο του παιδιού μπορεί να αυξάνεται κατά άλλα 100 ευρώ από το Δημόσιο.
