γράφει η Δέσποινα Πολυχρονίδου
Μια μαζική ζεμπεκιά στην πλατεία Αριστοτέλους κατάφερε να κάνει κάτι που δύσκολα πετυχαίνουν ακόμη και οι μεγαλύτερες διοργανώσεις της πόλης: να ανοίξει μια συζήτηση για το ποια είναι τελικά η Θεσσαλονίκη.Η αφορμή δόθηκε από το ρεκόρ συμμετοχής στο ζεϊμπέκικο που πραγματοποιήθηκε στο κέντρο της πόλης, αλλά και από την ανάρτηση του προέδρου του MOMus, Νότη Χριστοφιλόπουλου, ο οποίος δήλωσε ότι δεν μπορεί να νιώσει περηφάνια επειδή εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν για να χορέψουν ένα ζεϊμπέκικο. Κατά τη γνώμη του, η Θεσσαλονίκη διαθέτει πολύ σημαντικότερους λόγους για να προβληθεί και να ξεχωρίσει, μέσα από τον πολιτισμό, τη δημιουργικότητα και τις δυνατότητές της.
Η συζήτηση που ακολούθησε δεν αφορά περ σε το χορευτικό δρώμενο. Αγγίζει ένα παλιό και βαθύτερο ερώτημα: γιατί η Θεσσαλονίκη εξακολουθεί να ορίζεται τόσο συχνά μέσα από λαϊκά σύμβολα; Και γιατί κάθε φορά που συμβαίνει αυτό, ξεσπά μια αντιπαράθεση ανάμεσα σε όσους το θεωρούν στοιχείο της ταυτότητάς της και σε όσους πιστεύουν ότι την κρατά εγκλωβισμένη στο παρελθόν;
Η αλήθεια είναι πως η Θεσσαλονίκη αγαπά τα λαϊκά της σύμβολα. Το ζεϊμπέκικο, τα πανηγύρια, οι αυθόρμητες γιορτές, τα καρναβάλια και οι μαζικές συγκεντρώσεις αποτελούν κομμάτι της κοινωνικής ζωής της πόλης εδώ και δεκαετίες. Είναι δραστηριότητες στις οποίες μπορεί να συμμετάσχει ο καθένας, χωρίς εισιτήριο, χωρίς εξειδικευμένες γνώσεις και χωρίς αποκλεισμούς. Για πολλούς ανθρώπους, αυτές οι στιγμές εκφράζουν μια αίσθηση κοινότητας που σπανίζει όλο και περισσότερο στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις.
Από την άλλη πλευρά, όσοι διαφωνούν με την υπερβολική προβολή τέτοιων εικόνων επισημαίνουν ότι η Θεσσαλονίκη είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό. Είναι η πόλη του MOMus, του Φεστιβάλ Κινηματογράφου, των Δημητρίων, του Reworks, των εκθέσεων, των συνεδρίων, των μουσείων, των πανεπιστημίων και των δημιουργικών ανθρώπων που δραστηριοποιούνται καθημερινά σε διεθνές επίπεδο. Συχνά αναρωτιούνται γιατί μια μαζική ζεμπεκιά γίνεται πρώτο θέμα και viral στα κοινωνικά δίκτυα, ενώ μια σημαντική έκθεση σύγχρονης τέχνης ή ένα διεθνές συνέδριο περνούν σχεδόν απαρατήρητα για παράδειγμα.
Ίσως όμως το πραγματικό πρόβλημα να βρίσκεται αλλού. Ίσως έχουμε συνηθίσει να αντιμετωπίζουμε τη λαϊκή κουλτούρα και την πολιτιστική παραγωγή ως δύο αντίπαλα στρατόπεδα. Σαν να πρέπει η πόλη να επιλέξει ανάμεσα στο μουσείο και στο πανηγύρι, ανάμεσα στο φεστιβάλ και στο ζεϊμπέκικο.
Στην πραγματικότητα, οι μεγάλες και ζωντανές πόλεις δεν λειτουργούν έτσι. Δεν διαλέγουν. Χωρούν ταυτόχρονα τις πρωτοποριακές ιδέες και τις παραδόσεις τους. Την υψηλή τέχνη και τη λαϊκή έκφραση. Τις διεθνείς διοργανώσεις και τις αυθόρμητες γιορτές των κατοίκων τους.
Ίσως λοιπόν το ερώτημα να μην είναι αν πρέπει να είμαστε περήφανοι για τους 800 ανθρώπους που χόρεψαν ζεϊμπέκικο στην Αριστοτέλους, αλλά αν έχουμε και άλλα να δείξουμε, πέρα από αυτό.
