γράφει ο Τάσος Γέροντας
Μισέλ Μπυσσί «Η νέα Βαβέλ». Μετάφραση Σταύρος Παπασταύρου. Εκδόσεις Πατάκη 2024.
512 σελίδες σε εξαιρετικής ποιότητας λεπτό αλλά βαρύ, υποκίτρινο χαρτί, με πολύ καλή σελιδοποίηση και εκτύπωση, και με πολύ στιβαρή βιβλιοδεσία με κλωστή και κόλλα. Πολύ καλή η μετάφραση και η επιμέλεια, με μία μόνο εμφανή αστοχία, πιθανότατα του μεταφραστή, την οποία δεν αντιλήφθηκε η επιμελήτρια.
Γη έτος 2097. Ο κόσμος μας έχει αλλάξει θεαματικά. Η τηλεμεταφορά είναι απλή καθημερινότητα. Οι άνθρωποι μεταβαίνουν όπου θέλουν σχεδόν ακαριαία. Τα κράτη, τα σύνορα έχουν καταργηθεί. Από τις 29 Μαΐου 2058 έχει τεθεί σε ισχύ ένα Παγκόσμιο Σύνταγμα. (Άραγε είναι τυχαίο το 29 Μαΐου;)
Άρθρο 1: Μία μόνο Γη, ένας μόνο λαός, μία μόνο γλώσσα…
Άρθρο 2: Η Γη είναι ιδιοκτησία όλων των Γήινων…
Άρθρο 3: Δεν υπάρχουν περιορισμοί στην ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων…
Άρθρο 4: Κανείς δεν μπορεί να μετακινηθεί παρά τη θέλησή του.
Άρθρο 2: Η Γη είναι ιδιοκτησία όλων των Γήινων…
Άρθρο 3: Δεν υπάρχουν περιορισμοί στην ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων…
Άρθρο 4: Κανείς δεν μπορεί να μετακινηθεί παρά τη θέλησή του.
Οι μετακινήσεις ελέγχονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Μετακινήσεων και το πανίσχυρο πρόγραμμα Παγγαία. Υπάρχουν μόνο δύο περιορισμοί. Ο ΠΟΜ έχει ορίσει για κάθε μέρος της Γης ένα Ποσοστό Πληρότητας. Οπότε, πριν κάποιος επιλέξει έναν προορισμό, οφείλει να ελέγξει την πληρότητά του. Και κανένας δεν μπορεί να μετακινηθεί στον ιδιωτικό χώρο κάποιου άλλου, στο σπίτι του ή στην ιδιόκτητη περιοχή, νομίμως αγορασμένη.
Κάθε άνθρωπος, από τη στιγμή που θα γεννηθεί, θα έχει στον καρπό του το προσωπικό ηλεκτρονικό βραχιόλι μεταφοράς. Σ’ αυτό διαλέγει πού θέλει να πάει, ελέγχει αν «χωράει», πατάει ένα κουμπί και αμέσως βρίσκεται εκεί. Και όχι μόνον αυτό. Υπάρχει και ένα κουμπί, κάτι σαν «κουμπί πανικού», που πατώντας το μεταφέρεται στο σπίτι του, γλιτώνοντας από κάποιον κίνδυνο. Ή μπορεί να μεταφερθεί στο πλησιέστερο νοσοκομείο, αν έχει τραυματιστεί. Κι όλα αυτά χάρη σ’ έναν πανίσχυρο, αλάνθαστο αλγόριθμο, αποτέλεσμα εργασίας πολλών ανθρώπων επί αρκετά χρόνια. Τώρα πια κανείς δεν ξέρει πόσοι εργάζονται για την Παγγαία, ή πού βρίσκονται όλοι αυτοί οι πανίσχυροι υπολογιστές.
Κάθε άνθρωπος, από τη στιγμή που θα γεννηθεί, θα έχει στον καρπό του το προσωπικό ηλεκτρονικό βραχιόλι μεταφοράς. Σ’ αυτό διαλέγει πού θέλει να πάει, ελέγχει αν «χωράει», πατάει ένα κουμπί και αμέσως βρίσκεται εκεί. Και όχι μόνον αυτό. Υπάρχει και ένα κουμπί, κάτι σαν «κουμπί πανικού», που πατώντας το μεταφέρεται στο σπίτι του, γλιτώνοντας από κάποιον κίνδυνο. Ή μπορεί να μεταφερθεί στο πλησιέστερο νοσοκομείο, αν έχει τραυματιστεί. Κι όλα αυτά χάρη σ’ έναν πανίσχυρο, αλάνθαστο αλγόριθμο, αποτέλεσμα εργασίας πολλών ανθρώπων επί αρκετά χρόνια. Τώρα πια κανείς δεν ξέρει πόσοι εργάζονται για την Παγγαία, ή πού βρίσκονται όλοι αυτοί οι πανίσχυροι υπολογιστές.
Για τον εορτασμό των εκατό χρόνων από την πρώτη τηλεμεταφορά στην ιστορία, ο ισχυρός πρόεδρος του ΠΟΜ έχει σχεδιάσει και έχει σχεδόν ολοκληρώσει το μεγαλόπνοο σχέδιο «Νέα Βαβέλ». Στο πλέον απομακρυσμένο νησί, το Τριστάν ντα Κούνια, ανεγείρεται ένας τεράστιος ουρανοξύστης. Το μέγεθός του έχει υπολογιστεί έτσι ώστε να χωράει όλος ο πληθυσμός της Γης. Και τη μέρα της γιορτής θα παραβιαστεί, για πρώτη και τελευταία φορά, το άρθρο 4. Τότε θα μεταφερθούν όλοι οι Γήινοι στο επιβλητικό κτήριο για να γιορτάσουν τη Νέα Βαβέλ, αυτή που τώρα θα ενώσει τους ανθρώπους, αντί να τους χωρίσει, όπως έκανε η πρώτη.
Όλα φαίνονται όμορφα, αρμονικά, ειρηνικά. Όμως κάποιοι ακατανόητοι φόνοι απειλούν να καταστρέψουν τη γιορτή. Πώς γίνεται κάποιος άνθρωπος να μεταφέρεται στον ιδιωτικό χώρο άλλων; Πώς συνδέονται οι δολοφονίες Γερμανών συνταξιούχων, ζεύγους ηλικιωμένων Κινέζων, ενός διακινητή παράνομων συσκευών μετακίνησης; Ποιος ο ρόλος ενός δημοσιογράφου και μιας παιδαγωγού; Τι θα μπορέσουν να πετύχουν τρεις αστυνόμοι μπροστά σε ένα παγκόσμιο αίνιγμα; Ποιος κίνδυνος απειλεί την Παγγαία; Θα ολοκληρωθεί η γιορτή;
Όλα φαίνονται όμορφα, αρμονικά, ειρηνικά. Όμως κάποιοι ακατανόητοι φόνοι απειλούν να καταστρέψουν τη γιορτή. Πώς γίνεται κάποιος άνθρωπος να μεταφέρεται στον ιδιωτικό χώρο άλλων; Πώς συνδέονται οι δολοφονίες Γερμανών συνταξιούχων, ζεύγους ηλικιωμένων Κινέζων, ενός διακινητή παράνομων συσκευών μετακίνησης; Ποιος ο ρόλος ενός δημοσιογράφου και μιας παιδαγωγού; Τι θα μπορέσουν να πετύχουν τρεις αστυνόμοι μπροστά σε ένα παγκόσμιο αίνιγμα; Ποιος κίνδυνος απειλεί την Παγγαία; Θα ολοκληρωθεί η γιορτή;
Ο Μπυσσί πολύ έξυπνα θα μας ταξιδέψει σε πολλά μέρη στη Γη. Από το Καζακστάν στην Ιερουσαλήμ, από το Μανχάτταν στη Βιρμανία, από τη Βραζιλία στο Άμστερνταμ, από τη Σενεγάλη στη Νάξο, από την Κορέα στην Κύπρο. Θα χτίσει έναν κόσμο φαινομενικά ιδανικό, για να καταρρίψει στη συνέχεια την όμορφη βιτρίνα. Θα στηλιτεύσει τις στρεβλώσεις της κοινωνίας σήμερα, οι οποίες οδήγησαν στην παγκοσμιοποίηση στο μέλλον. Αλλά παράλληλα θα δείξει τον κίνδυνο από την ενός ανδρός αρχή, από τον έλεγχο των άβουλων μαζών, από την ελεγχόμενη και κατευθυνόμενη πληροφόρηση. Η πρόοδος στην επιστήμη και η εξέλιξη στην τεχνολογία είναι δίκοπο μαχαίρι: μπορούν να σκοτώσουν, αλλά μπορούν και να κόψουν δεσμά. Μια κοινωνία σκεπτόμενων ανθρώπων, μια κοινωνία ανθρώπων που νοιάζονται για το κοινό καλό είναι η μόνη εγγύηση εναντίον ενός δυστοπικού μέλλοντος. Και αυτό το έδειξε εξαιρετικά παραστατικά ο Μπυσσί, στήνοντας μια πολύ ενδιαφέρουσα πλοκή, με έξυπνες ανατροπές, έξοχα δοσμένα μηνύματα και αισιόδοξο τέλος.
Διαβάστε το!
«[Η] Γερμανία είναι απλώς ένα μέρος που βολεύει να το απεχθάνεσαι».
«Η επιστήμη είναι ανίσχυρη, […], μπορεί να μας εξηγήσει μια χαρά το ένα μετά το άλλο όλα τα μυστήρια, από καταβολής κόσμου, όμως δε θα μπορέσει να μετριάσει ποτέ τη βαθιά ανάγκη του ανθρώπου για τη μαγεία και το ακατανόητο».
«[…] προτιμάς ένα δείπνο με τον Ιούλιο Βερν στην κορυφή του Πύργου του Άιφελ;» Εδώ είναι η αβλεψία. Προφανώς το 2097 δεν θα μπορούσε κανείς να δειπνήσει με τον ίδιο τον Ιούλιο Βερν. Θα μπορούσε άνετα, όπως μπορεί και τώρα, να δειπνήσει στο εστιατόριο Ιούλιος Βερν, στον δεύτερο όροφο του Πύργου του Άιφελ.
