του Τάσου Μελεμενίδη
Κωμωδία, 1971, ΗΠΑ, 88 λεπτά Σκηνοθεσία: Χάρι Χάρβιτζ Παίζουν: Τσακ ΜακΚαν, Ίνα Μπάλιν, Ρόντνεϊ Ντέιντζερφιλντ
Με την μετατροπή της προβολής όλων των νέων ταινιών σε ψηφιακή μορφή, αλλά και την διανομή τους μέσω δορυφορικού συστήματος μπήκε μια μεγάλη ταφόπλακα στο επάγγελμα του μηχανικού προβολής. Η χρησιμότητά του περιορίστηκε σε λέσχες που διατηρούν και προβάλλουν ταινίες σε μορφή φιλμ, που προφανώς είναι απείρως λιγότερες σε σχέση με τις αίθουσες του εμπορικού κυκλώματος, με αποτέλεσμα να οδηγηθεί σταδιακά σε ολικό αφανισμό ένας ρόλος αναπόσπαστος ως τώρα με την κινηματογραφική προβολή.
Ταυτόχρονα, τελείωσε και ένα από τα πιο μοναχικά επαγγέλματα. Το καμαράκι του μηχανικού είχε συνήθως θέση μόνο για έναν, από εκεί όπου έβλεπε και ξανάβλεπε για μέρες την ίδια ταινία, φροντίζοντας παράλληλα για την ομαλή προβολή τής και συνάμα την ψυχαγωγία των θεατών. Ως κινηματογραφικός ήρωας, ο μηχανικός είναι κυρίως γνωστός από το πρόσωπο του Φιλίπ Νουαρέ ως Αλφρέντο στο Σινεμά ο Παράδεισος (1988) και από την διάσημη κωμωδία του Μπάστερ Κίτον, Sherlock Jr. (1924), δυο ρόλοι που επισημαίνουν τη φύση αυτού του επαγγέλματος, με σημεία αναφοράς τη μοναξιά αλλά και την αναπόφευκτη σχέση που προκύπτει με το μέσο του κινηματογράφου.
Το Projectionist τρέφεται από αυτά τα δύο σημεία, τραβώντας τα ως τα άκρα, με τη διαφορά όμως ότι παραμένει από την αρχή ως το τέλος του ένα συνεχές ενδοκινηματογραφικό αστείο. Ο πρωταγωνιστής τού είναι ένας μηχανικός προβολής που τις περισσότερες ώρες της ημέρας (και ειδικά αυτές στην ώρα της δουλειάς) φαντασιώνεται τον εαυτό του ως υπερήρωα με το όνομα Captain Flash, που προστατεύει μια όμορφη κοπέλα από το κακό, το οποίο συνήθως ενσαρκώνει το στριφνό αφεντικό του – ο Ρόντνεϊ Ντέιντζερφιλντ στην πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση.
Ονειρεύεται επίσης πως είναι κινηματογραφικός σταρ για τον οποίο ζητωκραυγάζει το κοινό σε πρεμιέρες, φίλος γνωστών ηθοποιών, εραστής όμορφων γυναικών. Και όλα μέσω των εικόνων που βλέπει τόσα χρόνια μέσα από το καμαράκι του.
Η περίεργη αυτή ταινία του Χάρβιτζ παρα είναι αφελής όταν μεταφέρεται στον ονειρικό κόσμο, τον οποίο συνθέτει μέσα από πραγματικές ταινίες, άλλα και κάποιες φορές αρκετά ευρηματική όταν για παράδειγμα ο ήρωας
μπαίνει μέσα στο Rick’s Café του Casablanca και μέσω του μοντάζ το βλέμμα του συναντά αυτό του Μπόγκαρτ.
Εκμεταλλεύεται τα χαρίσματα του ΜακΚάν, ο οποίος με μεγάλη ευκολία κάνει μιμήσεις ηθοποιών και μιλάει με πάθος για το σινεμά και τα όνειρά του, κερδίζοντας έτσι την άμεση συμπάθεια του θεατή προς τον χαρακτήρα
και τη ζωή που κάνει.
Παράλληλα, η αυτοαναφορικότητα υπάρχει παντού: ο ήρωας βγαίνει από το σινεμά που με μεγάλα γράμματα διαφημίζει την ταινία που βλέπουμε εμείς, η οθόνη της δουλειάς τού προβάλλει εικόνες που σκέφτεται και βλέπει μόνον αυτός. Η φαντασία με την πραγματικότητα ενώνονται και ο κόσμος του σινεμά απορροφά ολοκληρωτικά
τον μηχανικό. Με τόσες εικόνες που περνούν από τα μάτια του, είναι άραγε τόσο απίθανο να συμβεί κάτι τέτοιο;
Το μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης αναγνώρισε πριν χρόνια την αξία του Projectionist και συνέβαλε
στην αποκατάσταση της κόπιας του, την οποία πλέον διατηρεί στο αρχείο του.
