Η Ελλάδα παραμένει μια χώρα που κοιτάζει βαθιά στο παρελθόν για να αντλήσει συλλογική υπερηφάνεια, την ώρα που δυσκολεύεται να βρει αντίστοιχους λόγους στο παρόν. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της διεθνούς έρευνας του Pew Research Center, η οποία κατέγραψε τι κάνει τους πολίτες 25 χωρών να νιώθουν περήφανοι για την πατρίδα τους.
Στην ελληνική περίπτωση, η Ιστορία κυριαρχεί με σαφή διαφορά. Το 37% των Ελλήνων δηλώνει ότι αντλεί υπερηφάνεια από το ιστορικό παρελθόν της χώρας, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο διεθνώς. Η Ελλάδα ξεχωρίζει ως ένα παράδειγμα κοινωνίας όπου η συλλογική ταυτότητα είναι στενά δεμένη με το ένδοξο παρελθόν της. Και αυτό δεν είναι απλώς μια τάση. Είναι σχεδόν ο βασικός πυλώνας αυτοπροσδιορισμού.
Δεύτερος σημαντικός παράγοντας υπερηφάνειας είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι. Το 31% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι νιώθει περήφανο για τον χαρακτήρα των Ελλήνων, εστιάζοντας κυρίως στη φιλοξενία, την ανοιχτοσύνη και την καλή διάθεση. Δεν πρόκειται για αξιολόγηση δεξιοτήτων ή παραγωγικότητας, αλλά για μια πιο «ανθρώπινη» αποτίμηση της κοινωνίας.
Οι τέχνες και ο πολιτισμός συγκεντρώνουν 17%, λειτουργώντας περισσότερο ως συνέχεια της ιστορικής κληρονομιάς παρά ως σύγχρονη δημιουργική δύναμη. Αντίστοιχα, το φυσικό περιβάλλον και η γεωγραφία της χώρας αποτελούν πηγή υπερηφάνειας για το 15% των Ελλήνων, κυρίως λόγω της αισθητικής και της μοναδικότητας του τοπίου.
Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει δραματικά όταν η συζήτηση περνά στο παρόν. Η οικονομία, το πολιτικό σύστημα και οι θεσμοί συγκεντρώνουν εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά. Μόλις το 6% αναφέρει το πολιτικό σύστημα ως λόγο υπερηφάνειας, ενώ η οικονομία περιορίζεται στο 3%. Παρόμοια χαμηλά είναι τα ποσοστά για την ελευθερία, τον τρόπο ζωής, τον αθλητισμό και τη διεθνή θέση της χώρας.
Ακόμη πιο ενδεικτική είναι η πλήρης απουσία αναφορών σε τομείς όπως η παιδεία, οι υποδομές, η καινοτομία ή οι δημόσιες υπηρεσίες. Η έρευνα σκιαγραφεί έτσι μια κοινωνία που δεν συνδέει την υπερηφάνειά της με τη λειτουργία του κράτους ή την καθημερινή ποιότητα ζωής.
Την ίδια στιγμή, σχεδόν ένας στους πέντε Έλληνες δηλώνει ότι δεν νιώθει υπερηφάνεια για τη χώρα του, εκφράζοντας ανοιχτά κριτική. Το εύρημα αυτό συνδέεται και με την πολιτική στάση, καθώς όσοι δεν ταυτίζονται με την κυβέρνηση εμφανίζονται πιο αποστασιοποιημένοι.
Το συνολικό συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο. Η Ελλάδα παραμένει μια χώρα που τιμά το παρελθόν της και εκτιμά τους ανθρώπους της, αλλά δυσκολεύεται να βρει λόγους υπερηφάνειας στο παρόν. Ένα χάσμα που, όσο παραμένει, συνεχίζει να καθορίζει την εθνική αυτοεικόνα.
