Κωνσταντῖνος Τσιτσελίκης Ἰβάν Τσέρμσκι καί ἄλλα διηγήματα. Φιλολογική ἐπιμέλεια Μάριος-Κυπαρίσσης Μῶρος. Γλωσσάρι Ἐνκελέντ Μπιλάλι-Ἀλίκο. Ἐκδόσεις Βιβλιοπωλεῖον τῆς Ἑστίας Ι. Δ. Κολλάρου & Σιας Α.Ε. Ἀθήνα 2020.
416 σελίδες σέ ἐξαιρετικῆς ποιότητας λεπτό ὑποκίτρινο χαρτί, σκληρό ἐξώφυλλο, πολύ καλό δέσιμο ἀπό τήν The Writing Fields, ἡ ὁποία εἰδικεύεται στά δεσίματα καί κατέχει διεθνή πατέντα. Το ἐκδοτικό κόσμημα κλείνει μέ κολοφῶνα, ἀπό τόν ὁποῖο ὅμως λείπουν πληροφορίες γιά τό χαρτί.
Τό βιβλίο περιλαμβάνει 18 διηγήματα τοῦ Κοζανίτη δικηγόρου Κωνσταντίνου Τσιτσελίκη, τά ὁποῖα γράφηκαν κατά τό διάστημα 1918-1932. Οἱ ἱστορίες διαδραματίζονται στήν Κοζάνη καί στήν εὐρύτερη περιοχή της. Πολύ συχνά ὁ Ἀλιάκμονας πρωταγωνιστεῖ στίς περιγραφές. Στίς περίπου 360 σελίδες παρελαύνουν Ἕλληνες, Γάλλοι, Ρῶσοι, Τοῦρκοι, Βαλαάδες (ἐξισλαμισμένοι Ἕλληνες τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας), Ἀρβανίτες, ἀγρότες, τσομπαναραῖοι, ἔμποροι, ἀξιωματικοί, δικηγόροι, ἀγᾶδες, βαλῆδες, μπέηδες. Διαβάζουμε ἱστορίες βουκολικές, λυρικές, (ἀντι)πολεμικές, κοινωνικές, πολιτικές. Κι ὅλα αὐτά γραμμένα σέ γλῶσσα ἀπολαυστική! Ὁ συγγραφέας χρησιμοποιεῖ ἕνα πολύ ὄμορφο κρᾶμα καθαρεύουσας καί καθομιλουμένης δημοτικῆς, τό ὁποῖο ἐμπλουτίζει μέ λέξεις καί ἐκφράσεις τῆς Κοζάνης καί γενικότερα τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας. Τό πολύ πλούσιο λεξιλόγιο καί οἱ ἐκτενεῖς περιγραφές δημιουργοῦν πολύ ὄμορφες εἰκόνες τῶν τοπίων καί πολύ βαθεῖς χαρακτῆρες. Τό βιβλίο διαβάζεται μέ ἀπόλαυση καί θαυμασμό γιά τόν πολυδιάστατο πλοῦτο του. Ξεχώρισα τά Ἰβάν Τσέρμσκι, Ἕνα ξερίζωμα καί αὐτό πού κλείνει τό βιβλίο Ἀγάπη στόν Ἀλιάκμονα.
Ἐπειδή κατάγομαι ἀπό τή Δυτική Μακεδονία, διάβασα πολλές λέξεις πού μοῦ θύμισαν τά παιδικά μου χρόνια καί ἀντίστοιχες περιγραφές τῆς γιαγιᾶς μου. Μέ συγκίνηση διάβασα τό βιβλίο, περπάτησα σέ μέρη λίγο ἕως πολύ γνωστά, θυμήθηκα χούγια, ροῦχα,, σκεύη, μέρη σπιτιοῦ. Τό μόνο πού δέν μοῦ ἄρεσε εἶναι ὀ ἐκσυγχρονισμός τῆς ὀρθογραφίας τοῦ συγγραφέα (ὑποτακτική σε -ει ἀντί γιά -η, -ομε ἀντί γιά -ωμε, καταλήξεις τῶν παραθετικῶν τῶν ἐπιθέτων σέ -ότερος ἀντί γιά -ώτερος), καθώς καί ἡ χρήση τοῦ μονοτονικοῦ.
Εἶχα διαβάσει πολύ καλά σχόλια γιά τό βιβλίο αὐτό. Τελικά ἀποδείχθηκαν μετριοπαθῆ. Πρόκειται γιά ἕνα ἐξαιρετικό βιβλίο! Ἕνα σπουδαῖο βιβλίο! Ἕνα βαθύτατα ἀνθρώπινο βιβλίο! Μπράβο στίς Ἐκδόσεις Ἑστία πού τό ἀνακάλυψαν καί μᾶς τό προσφέρουν σέ τόσο ὄμορφη ἔκδοση!
