Άραγε θυμάσαι; Θυμάσαι ακόμα; Μήπως θυμάσαι ποιο ήταν εκείνο το συγκλονιστικό ποίημα που στο «Αποκάλυψη τώρα!» ο συνταγματάρχης Κουρτζ διαβάζει στον φυλακισμένο του λοχαγό Γουίλαρντ για να τον πείσει να τον ακολουθήσει; Θυμάσαι ποιος το είχε γράψει; Ναι, πράγματι, ήταν οι
Κούφιοι Άνθρωποι του Τ.Σ. Έλιοτ, του ίδιου ακριβώς ανθρώπου που μετά από χρόνια έγραφε:
Αν σκεφτώ, πάλι, αυτόν τον τόπο,
κι ανθρώπους, όχι απόλυτα αξιέπαινους,
δίχως άμεση συγγένεια ή καλοσύνη,
κάποιους όμως ιδιαίτερα ιδιοφυείς,
όλους μ' ένα ποσοστό κοινής ιδιοφυΐας,
ενωμένους στον αγώνα τους που τους χώρισε·
αν σκεφτώ έναν βασιλιά την ώρα που πέφτει η νύχτα,
τρεις άντρες, και περισσότερους, στο ικρίωμα
και μερικούς που πέθαναν λησμονημένοι
σε άλλους τόπους, εδώ και στα ξένα,
κι έναν που πέθανε τυφλός και σιωπηλός,
γιατί θα πρέπει να τιμάμε
τους νεκρούς αυτούς περισσότερο από εκείνους που πεθαίνουν;
Δεν είναι για να χτυπάμε την καμπάνα ανάποδα
ούτε είναι ξόρκι
για να καλούμε το φάντασμα ενός Ρόδου.
Δεν μπορούμε να ζωντανέψουμε παλιές φατρίες,
δεν μπορούμε να επαναφέρουμε παλιές πολιτικές
ή ν' ακολουθούμε ένα αρχαίο τύμπανο.
Αυτοί οι άνθρωποι, κι εκείνοι που τους εναντιώθηκαν
κι εκείνοι στους οποίους οι ίδιοι εναντιώθηκαν
αποδέχονται το καθεστώς της σιωπής
και συμπτύσσονται σ' ένα μόνο κόμμα.
Ό,τι κληρονομούμε από τους τυχερούς
το έχουμε πάρει από τους ηττημένους·
ό,τι όφειλαν να μας αφήσουν – ένα σύμβολο:
ένα σύμβολο τελειοποιημένο στον θάνατο.
Κι όλα θα πάνε καλά και
το καθετί θα πάει καλά
μέσα στον εξαγνισμό του κινήτρου
στο χώρο της ικεσίας μας.
Το απόσπασμα προέρχεται από τα «Τέσσερα Κουαρτέτα» (και συγκεκριμένα από το «Little Gidding» V
) του Τόμας Στερνς Έλιοτ (1888-1965, Βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας 1948), που αποτελεί την κορύφωση του ποιητικού του έργου και κυκλοφορεί σε νέα μετάφραση από τον Χάρη Βλαβιανό. Πώς; MistahKurtz, hedead, είπες; Αποκλείεται, μάλλον θα φόρεσε κι εκείνος τη μάσκα του γερο-Γκάι· ξέρεις, έχει γίνει πολύ της μόδας μετά το «V for Vendetta». Έλα, τσάκω μια δεκάρα…
Τ.Σ. Έλιοτ
Τέσσερα Κουαρτέτα
(δίγλωσση έκδοση, μτφρ. Χάρης Βλαβιανός,
«Εκδόσεις Πατάκη», Αθήνα 2012)
