Φαντασίας/Μυστηρίου, 1991, ΗΠΑ/Γαλλία, 98 λεπτά
Σκηνοθεσία: Στίβεν Σόντερμπεργκ
Παίζουν: Τζέρεμι Άιρονς, Τερέζα Ράσελ, Ίαν Χόλμ, Άλεκ Γκίνες
Στην Πράγα του 1919, ο Κάφκα ζει ως υπάλληλος ασφαλιστικής εταιρείας υποταγμένος σε έναν απρόσωπο κόσμο, που για να τον καταπολεμήσει δημιουργεί έναν άλλο τα βράδια ως συγγραφέας. Όταν ένας φίλος του εξαφανίζεται, η έρευνα του θα τον οδηγήσει σε ένα μυστηριώδες μέρος, τον Πύργο, που παρουσιάζει πολλά κοινά στοιχεία με το περιεχόμενο των βιβλίων του.
Για τον αναγνώστη που δεν γνωρίζει προσωπικά τον συγγραφέα, αυτός ορίζεται μέσα από το έργο του. Γενικεύοντας, ο κάθε καλλιτέχνης ορίζεται από το έργο του, όταν αυτό είναι ο μόνος δίαυλος επικοινωνίας με το κοινό του και όχι η προσωπική του ζωή. Συνήθως βέβαια, το έργο του καλλιτέχνη προκύπτει από τη προσωπική ζωή του (άλλες φορές πάλι μπορεί να μην έχει καμιά σχέση), πολλοί λογοτεχνικοί ήρωες για παράδειγμα εμφανίζονται ως alter ego συγγραφέα. Ο Σόντερμπεργκ εδώ, δυο χρόνια μετά το Σεξ, Ψέματα και Βιντεοταινίες που τον μετέτρεψε σε hot stuff για το αμερικανικό ανεξάρτητο κύκλωμα, άλλαξε εντελώς τοπίο (γι’ αυτό και αντιμετωπίστηκε χλιαρά από την κριτική) προσπαθώντας να βρει μια τομή μεταξύ της προσωπικότητας του συγγραφέα και του έργου του.
Η αξιοπερίεργη τομή του Σόντερμπεργκ είναι το Κάφκα, ένα φιλμ με ήρωα τον ομώνυμο συγγραφέα που εγκλωβίζεται μέσα σε σύμπαντα που περιγράφηκαν, ίσως καλύτερα από ποτέ, από τον ίδιο, τα οποία όμως τον βοηθούσαν να απεγκλωβιστεί από την καθημερινότητα που ζούσε. Φαινομενικά την μεγαλύτερη επιρροή στο σενάριο την ασκεί ο Πύργος, όμως λεπτομέρειες της περιπέτειας του ήρωα μπορούν να συναντηθούν σε όλο το έργο του συγγραφέα. Το αδιέξοδο στο οποίο συνήθως οδηγείται η ιστορία, το περιβάλλον φόβου και η παράλογη συμπεριφορά είναι άλλωστε συνυφασμένα με αυτό που αποκαλούμε ως σήμερα “καφκικό” κόσμο. Η ασπρόμαυρη φωτογραφία που διάλεξε ο Σόντερμπεργκ (πλην των σκηνών μέσα στον Πύργο που είναι γυρισμένες σε έγχρωμο) εκτός του ότι βοηθά στην πιο πειστική αναπαράσταση των εφιαλτών του Κάφκα, φέρνει και στον νου την μεταφορά της Δίκης (1962) από τον Όρσον Γουέλς. Ο Τζέρεμι Άιρονς οδηγεί ένα εκλεκτό κάστ, αποτυπώνοντας όσο καλύτερα γίνεται την αμηχανία του ήρωα μπροστά σε όσα συμβαίνουν, όλα γύρω από την ατμοσφαιρικότατη Πράγα όπου γυρίστηκε το φιλμ.
