γράφει ο Τάσος Γέροντας
Άνταμ Φρανκ «Το μικρό βιβλίο των εξωγήινων». Μετάφραση Μιχάλης Δαγτζής. Εκδόσεις Ροπή 2025.
250 σελίδες σε πολύ καλής ποιότητας λευκό, φωτεινό χαρτί, με εκτύπωση με στενά περιθώρια, εξαιρετική σελιδοποίηση και βιβλιοδεσία. Πολύ όμορφο εξώφυλλο, ταιριάζει με το παιχνιδιάρικο ύφος του βιβλίου.
Ο αστροφυσικός Άνταμ Φρανκ είναι καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής και Αστρονομίας του Πανεπιστημίου του Ρότσεστερ. Η έρευνά του αφορά την υπολογιστική αστροφυσική, με έμφαση στον σχηματισμό των άστρων και στα τελευταία στάδια της αστρικής εξέλιξης. Ακόμη, έχει εκπονήσει μελέτες για τις ατμόσφαιρες των εξωπλανητών και την αστροβιολογία.
Αναμενόμενα όλα αυτά επειδή, όπως και ο ίδιος λέει από την πρώτη κιόλας σελίδα, ήταν λάτρης της επιστημονικής φαντασίας από τότε που την γνώρισε, στην τρυφερή ηλικία των πέντε ετών.
Εδώ λοιπόν έχουμε ένα βιβλίο, το οποίο έγραψε ένας ειδήμων στη δημιουργία και την εξέλιξη των άστρων και εξωπλανητών, ένας αστροβιολόγος, ο οποίος από πολύ μικρός αγάπησε τους εξωγήινους. Το αποτέλεσμα δεν μπορεί παρά να είναι απολαυστικό.
Και είναι! Ξεκινά με τις πρώτες σκέψεις περί ύπαρξης εξωγήινων. Από τον Αριστοτέλη και τον επίκουρο φτάνουμε στον Τζορντάνο Μπρούνο και τον Νεύτωνα. Από τις μέχρι τότε θεωρητικές και φιλοσοφικές συζητήσεις καταλήγουμε στον 20ο αιώνα, όταν πλέον αποκτούμε επιστημονικά όργανα που επιτρέπουν καλύτερη παρατήρηση του ουρανού.
Παράλληλα με την παράθεση της εξέλιξης των τηλεσκοπίων, ο συγγραφέας μάς παρουσιάζει και την αύξηση της παρατήρησης των UFO. Αυτά τα φαινόμενα εξήψαν τη φαντασία του κόσμου, η οποία έδωσε στα φαινόμενα απίστευτες και απίθανες ερμηνείες, ξεπερνώντας κάθε όριο υπερβολής.
Η ανάπτυξη των οργάνων παρατήρησης έδωσε ώθηση και στις έρευνες για την ύπαρξη εξωγήινης ζωής. Και όπως πολύ έξυπνα σημειώνει ο συγγραφέας, για να βρεις αυτό που ψάχνεις, πρέπει να ξέρεις τι είναι αυτό που ψάχνεις, πώς θα το καταλάβεις και πού θα το αναζητήσεις.
Είναι υπέροχος ο επαγωγικός τρόπος, με τον οποίο ο Φρανκ φτάνει στις απαντήσεις αυτών των ερωτημάτων. Ξεκινώντας από το μόνο διαθέσιμο παράδειγμα ζωής σε πλανήτη, εξετάζει την εξέλιξη, τις προϋποθέσεις, τα στάδια, την προοπτική. Με πολύ κατανοητή χρήση ης χημείας, της φυσικής και της βιολογίας (ναι, χρησιμοποιεί ελάχιστα μαθηματικά), οδηγεί τον αναγνώστη στο τι ψάχνουμε, πού, αλλά και πώς θα το καταλάβουμε.
Η γραφή του Φρανκ είναι αυστηρή όσον αφορά το επιστημονικό επίπεδο, όμως είναι αρκούντως ανάλαφρη όσον αφορά τη μετάδοση των επιστημονικών θεμάτων στον αναγνώστη. Οι τακτικές αναφορές σε βιβλία και ταινίες επιστημονικής φαντασίας αποκαλύπτουν την εξαιρετική σχέση του συγγραφέα με αυτό το είδος της τέχνης. Δεν κρύβει την πικρία του για τη χαμηλή εκτίμηση του προγράμματος SETI (Search for Extra Terrestrial Intelligence), τόσο μεταξύ των επιστημόνων, όσο και στις εκάστοτε κυβερνήσεις.
Συμπέρασμα; Απαντά στο ερώτημα «Είμαστε μόνοι;». Όχι ακριβώς. Απλώς παροτρύνει να συνεχίσουμε να ψάχνουμε. Και διδάσκει την αξία της επιστήμης. Επειδή, στην προσπάθειά μας αυτή, είτε βρούμε άλλους, είτε όχι, θα βγούμε κερδισμένοι. Θα έχουμε κερδίσει γνώση, αυτογνωσία και (ίσως) σοφία.
Διαβάστε το! Είναι μικρό, είναι πολύ καλογραμμένο, η μετάφραση είναι πολύ καλή, η πρόχειρη επιμέλεια μάλλον δεν θα σας δυσκολέψει και το τελικό αποτέλεσμα είναι πολύ θετικό.
«Στην πραγματικότητα υπάρχουν δύο ειδών εξωγήινοι: εκείνοι που ενδεχομένως ζουν σε μακρινούς πλανήτες και εκείνοι που ζουν στο μυαλό μας.»
«δεν υπάρχει καμία απολύτως ένδειξη ότι οι πραγματικές διαστάσεις του πραγματικού χώρου στο πραγματικό σύμπαν είναι περισσότερες από τρεις.»
«Αν θέλετε να ανακαλύψετε εξωγήινους, κοιτάξτε εκεί που ζουν (στους εξωπλανήτες) και όχι σε απόμερους πλανήτες όπως η Γη.»
«Το μεθάνιο και η αμμωνία είναι φρικτά για τους ανθρώπους (το πρώτο μυρίζει σαν σωματικό αέριο ενώ η δεύτερη καταστρέφει τους πνεύμονες) αλλά στους εξωγήινους μπορεί να μυρίζουν σαν σπιτικό φαγητό.»
«Τα ζώα που βιολογικά θα βασίζονταν στο πυρίτιο θα έπρεπε κυριολεκτικά να αναπνέουν άμμο και να αφοδεύουν τούβλα.»
