Θεόδωρος Γρηγοριάδης “Ελσίνκι” Eκδόσεις: Πατάκης 2024, σελίδες: 240
Γράφει η Κατερίνα Βιτζηλαίου (Instagram & Facebook account: the.booklist_)
Ο Αβίρ, ένας 29χρονος Κούρδος από το Ιράκ, κουβαλά στους ώμους του το βάρος μιας ζωής γεμάτης φυγή και αναζήτηση. Μετά το πέρασμά του από την Ελλάδα και τον βίαιο ξεριζωμό του από την πατρίδα του, καταφέρνει να βρει καταφύγιο στο Ελσίνκι, όπου χτίζει οικογένεια με τη συμπατριώτισσά του Εβίν. Εκεί ετοιμάζεται να υποδεχτεί τον Αντώνη, τον φίλο που γνώρισε στην Αθήνα, τον άνθρωπο που στάθηκε δίπλα του στα πιο δύσκολα του χρόνια.
Η πορεία του Αβίρ είναι μια διαρκής περιπλάνηση ανάμεσα σε σύνορα, από την Τουρκία στην Ελλάδα, από την Ουγγαρία στη Σουηδία, και τελικά στη Φινλανδία. Η καρδιά του όμως, μένει δεμένη σε εκείνον τον δεσμό που γεννήθηκε στην Αθήνα, στην πρώτη μεγάλη του στάση της περιήγησης του: μια σχέση αγάπης που με τον χρόνο άλλαξε μορφές, αλλά δεν έσβησε ποτέ.
Το “Ελσίνκι” του Γρηγοριάδη δεν είναι μόνο μια ιστορία για τη μετανάστευση, είναι μια βαθιά κατάδυση στην ψυχή ανθρώπων που προσπαθούν να επιβιώσουν. Μέσα από τις αφηγήσεις τριών προσώπων του Αντώνη, του Αβίρ και της Εβίν αναδεικνύεται η αγωνία να κρατηθεί κανείς όρθιος όταν όλα γύρω του αλλάζουν: οι χώρες, οι γλώσσες, οι νόμοι, ακόμα και οι εαυτοί τους.
Ο συγγραφέας αγγίζει με το βιβλίο του, πλήθος θεμάτων: τον ρατσισμό, τη μοναξιά, την ανασφάλεια, τον πόνο του αποχωρισμού, τον εγκλωβισμό των προσφύγων σε μια ζωή χωρίς επίσημη υπόσταση και πάνω απ’ όλα τη βαθύτερη ανάγκη του ανθρώπου να αγαπήσει και να αγαπηθεί. Η σχέση του Αντώνη και του Αβίρ είναι μια σπάνια φιλία που γέννησε έναν αδιέξοδο αλλά αληθινό έρωτα, έναν δεσμό που άντεξε την απόσταση, τις πολιτισμικές διαφορές, τα χρόνια και τις υποχρεώσεις.
Παρά την απόφαση του Αβίρ να παντρευτεί και να αποκτήσει τρία παιδιά, η καρδιά του παραμένει δεμένη με τον Αντώνη. Οι δυο τους διατηρούν επαφή με μηνύματα στο messenger και κάποιες κατ’ιδίαν συναντήσεις: το 2018 ο Αντώνης ταξιδεύει στη Φινλανδία για να τον δει, ενώ κάθε φορά που ο Αβίρ επιστρέφει στο Ιράκ, προσπαθεί να περάσει κι από την Αθήνα. Ανάμεσά τους δεν υπάρχει μόνο αγάπη, αλλά και κάτι βαθύτερο: η αίσθηση πως είναι αδερφές ψυχές.
H χρονική αφήγηση της σχέσης του Αντώνη με τον Αβίρ η οποία κρατάει 15 περίπου χρόνια, διαπερνάει όλα τα σημαντικά γεγονότα της σύγχρονης εποχής σε διεθνές αλλά και εθνικό επίπεδο, όπως του πολέμου της Συρίας και της δράσης των τζιχαντιστών, της Ελλάδας της οικονομικής κρίσης και της covid εποχής όπου παραλληλίζεται ο εγκλωβισμός των προσφύγων σε μια χώρα χωρίς επίσημα έγγραφα με τον εγκλωβισμό των ανθρώπων λόγω του κορονοϊού.
Με λεπτότητα και τρυφερότητα, ο συγγραφέας υφαίνει ένα μυθιστόρημα γεμάτο συναισθηματική φόρτιση, που αναδεικνύει την ανθρώπινη πλευρά πίσω από την ιστορία των ξενιτεμένων. Ο Αβίρ, στην προσπάθεια του να αποκτήσει χαρτιά και μια θέση στον κόσμο, χάνει και ξαναβρίσκει κομμάτια του εαυτού του, αναζητώντας τι σημαίνει πατρίδα και ποιος είναι στα αλήθεια ο ίδιος.
Πίσω από τη λιτή αφήγηση κρύβεται ένας κόσμος γεμάτος συναισθήματα, φόβους και ελπίδες. Ένα βιβλίο που συγκινεί βαθιά, γιατί μιλάει για κάτι που μας αφορά όλους: την αναζήτηση ενός τόπου, έστω και νοερού, όπου μπορούμε επιτέλους να ανήκουμε. Αποτελεί μια υπενθύμιση πως, ακόμα κι αν χάσουμε τη χώρα μας, πατρίδα μας γίνεται ο τόπος όπου θα υπάρχουν άνθρωποι που θα μας αγαπάνε.
Συγκλονιστικό, ευαίσθητο, πανανθρώπινο, το “Ελσίνκι” πραγματεύεται τον πόνο του ξεριζωμού και της μετανάστευσης, τον σκληρό αγώνα της επιβίωσης, το ταξίδι αναζήτησης του πραγματικού μας εαυτού. Είναι μια ωδή στη δύναμη της αγάπης, η οποία όταν είναι πραγματική, δεν λογαριάζει κανένα εμπόδιο : απόσταση, ηλικία, θρησκεία, φύλο, οικογενειακή και κοινωνική κατάσταση.
Ο συγγραφέας του, Θεόδωρος Γρηγοριάδης γεννήθηκε στο Παλαιοχώρι Παγγαίου Καβάλας το 1956. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήµιο της Θεσσαλονίκης και δίδαξε αγγλικά στη δηµόσια εκπαίδευση. Έχει γράψει δώδεκα µυθιστορήµατα, τέσσερις συλλογές διηγηµάτων, µία νουβέλα, ένα αφήγηµα και έναν σκηνικό µονόλογο. “Η Ζωή µεθόρια” τιµήθηκε µε το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήµατος 2016. “Το Τραγούδι του πατέρα” βραβεύτηκε το 2019 µε το Βραβείο “Νίκος Θέµελης” του λογοτεχνικού περιοδικού “Ο αναγνώστης” και “Η Νοσταλγία της απώλειας” µε το Βραβείο Διηγήµατος του ίδιου περιοδικού το 2023. Το µυθιστόρηµα “Αλούζα, χίλιοι και ένας εραστές” µεταφράστηκε στα αραβικά (2017), η συλλογή διηγηµάτων “Γιατί πρόδωσα την πατρίδα µου” στα δανέζικα (2021) και η συλλογή διηγηµάτων “Η νοσταλγία της απώλειας” στα γαλλικά (2024). Είναι µέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.
