Η Δάφνη Ματζιαράκη με το ντοκιμαντέρ της,
4.1 Miles (2016) φέρνει στο προσκήνιο τις προσπάθειες του Λιμενικού Σώματος να διασώσει τις ανθρώπινες ψυχές που επιχειρούν ένα δύσκολο και αβέβαιο ταξίδι διασχίζοντας τη θάλασσα του Αιγαίου. 4,1 μίλια είναι η απόσταση που πρέπει να διανύσουν οι πρόσφυγες από την Τουρκία μέχρι τη Λέσβο, από τον φόβο του πολέμου μέχρι την ελπίδα του ευρωπαϊκού καταφυγίου. Η ταινία επάξια βρίσκεται ανάμεσα στα ντοκιμαντέρ από όλον τον κόσμο που θα διεκδικήσουν μια θέση στην τελική πεντάδα για το Oscar Καλύτερου Ντοκιμαντέρ Μικρού Μήκους, ενώ ήδη έχει κερδίσει στα Oscar που διοργανώνει η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες αμερικάνικων πανεπιστημίων.
Το φιλμ λειτουργεί κατά κύριο λόγο μέσω της παρατήρησης (observational mode), καθώς η δύναμη της εικόνας χωρίς επιπλέον σχόλια μεταφέρει την αίσθηση και τον παλμό της δράσης. Η κάμερα καταγράφει με ειλικρίνεια και αμεσότητα τι συμβαίνει στη λωρίδα θάλασσας από τα τουρκικά παράλια μέχρι το νησί της Λέσβου. Στις φουσκωτές βάρκες συνωστίζονται παιδιά, γυναίκες και άνδρες που διακινδυνεύουν, για να ξεφύγουν από τον πόλεμο στις πατρίδες τους. Το Λιμενικό Σώμα καταβάλλει σκληρές προσπάθειες να διασώσει όσες και όσους μπορεί από τα παγωμένα κύματα. Ο φακός συλλαμβάνει ανθρώπους που χαμογελούν πάνω στην ασφάλεια του καταστρώματος, αλλά περισσότερο, αιχμαλωτίζει τον φόβο, τον τρόμο, την αγωνία. Αυτά τα συναισθήματα εντείνονται, όταν αποτυπώνονται στα πρόσωπα των παιδιών που μόλις έχουν αποφύγει τον κίνδυνο. Ταυτόχρονα, παρακολουθούμε τις αφίξεις των διασωθέντων στο νησί και τις αντιδράσεις των κατοίκων και των εθελοντών.
Σε πολύ μικρότερο βαθμό, χρησιμοποιείται η έκθεση (expository mode). Ο κεντρικός ήρωας του ντοκιμαντέρ είναι ο κυβερνήτης Κυριάκος Παπαδόπουλος, ο οποίος μοιράζεται κάποιες προσωπικές του σκέψεις και παρατηρήσεις σχετικά με τις επιχειρήσεις διάσωσης. Η διατύπωσή του ότι τα «ειρηνικά ελληνικά ύδατα» μπορεί να αποβούν μοιραία για τους ανθρώπους που μόλις διέφυγαν από την απειλή του πολέμου στις πατρίδες τους εκφράζει την ειρωνεία και την παραδοξότητα της κατάστασης. Ο κίνδυνος για τους πρόσφυγες δεν περιορίζεται στις εμπόλεμες ζώνες, αλλά τους ακολουθεί μέχρι την τελική εύρεση καταφυγίου σε κάποια χώρα υποδοχής.
Το ντοκιμαντέρ δίκαια έχει διακριθεί και αναγνωρισθεί παγκοσμίως, καθώς θέτει σε πρώτο πλάνο μια πραγματικότητα που πολλοί/πολλές αγνοούσαμε ή γνωρίζαμε αποσπασματικά και μερικώς. Χωρίς φανατισμούς και πολώσεις, το φιλμ έχει δομηθεί με βάση έναν ανθρωπιστικό πυρήνα και παρά τον σύντομο χρόνο του, αναδεικνύει πολλές εκφάνσεις του προσφυγικού πέρα της διάσωσης προσφύγων στα ανοιχτά του Αιγαίου. Μια ταινία που προκαλεί συναισθήματα θυμού, ανακούφισης και συγκίνησης μέσα από την ευθύτητα, τη φυσικότητα και
την τραχύτητα του τρόπου κινηματογράφησης.
