Όταν μιλάμε για comfort movies πάντα φέρνω στο μυαλό μου την Amelie.Όταν την είδα πρώτη φορά ένιωσα σαν όλα να μπήκαν επιτέλους στην θέση τους και μετάνιωσα που άργησα τόσα χρόνια να την δω. Η γοητεία της βρίσκεται στο ότι, έστω και για δύο ώρες, σου επιτρέπει να αφεθείς και να ζήσεις τη στιγμή, ξεφεύγοντας από τον γρήγορο ρυθμό της καθημερινότητας.
Με αφορμή τη συμπλήρωση 25 χρόνων από την πρώτη προβολή της η Αμελί επιστρέφει στις κινηματογραφικές μας αίθουσες σε μια εποχή που ίσως τη χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ. Όταν έμαθα ότι θα πραγματοποιούνταν επετειακές προβολές και στην Ελλάδα, έψαχνα μανιωδώς θερινά σινεμά στην Θεσσαλονίκη, που να την προβάλλουν. Για μέρες έψαχνα αλλά δεν έβρισκα τίποτα. Μετά από λίγες μέρες όταν τελικά βρήκα διαθέσιμη προβολή δεν έχασα χρόνο και έκλεισα το εισιτήριο αμέσως. Για ακόμη μία φορά η ταινία δεν με απογοήτευσε. Αντίθετα, ο καλοκαιρινός ουρανός πάνω από το θερινό σινεμά έκανε την εμπειρία ακόμη πιο μαγική.
Τι είναι όμως αυτό που κάνει την Amélie, είκοσι πέντε χρόνια μετά, να συνεχίζει να γεμίζει αίθουσες και να παραμένει μία από τις πιο αγαπημένες ταινίες όλων των εποχών;
Κάποιοι θα έλεγαν ότι πρόκειται για μια ρομαντική ιστορία. Στην πραγματικότητα, όμως, η Amélie είναι πάνω απ’ όλα μια ερωτική επιστολή προς την ίδια τη ζωή. Η Αμελί μεγάλωσε χωρίς εγγύτητα στην παιδική της ηλικία και χωρίς φίλους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να γίνει μια ντροπαλή ενήλικας με έντονη φαντασία και παρατηρητικότητα, μηχανισμούς που ανέπτυξε για να ξεφεύγει από την πλήξη της σαν παιδί. Η Αμελί είναι μοναχική όμως δεν νιώθει μοναξιά καθώς καθόλη την διάρκεια της ταινίας αναπτύσσει σχέσεις με τους γείτονες της. Είναι αυτάρκης και βρίσκει χαρά στην καθημερινότητα μέσα από μικρές απολαύσεις όπως το να σπάει την κρούστα από την κρεμ μπρουλέ η να βυθίζει το χέρι της σε έναν σάκο γεμάτο με όσπρια. Πρόκειται για μια πολυδιάστατη πρωταγωνίστρια γοητευτική, γλυκιά, αλληλέγγυα ,ιδιόρρυθμη, «ελαφρώς» εκδικητική όταν πρέπει και εξαιρετικά ευρηματική στο να σκαρώνει τεχνάσματα για να βελτιώσει τις ζωές των άλλων. Πότε όμως θα σταματήσει να ζει την ζωή της μέσα από μια απόσταση και θα αναλάβει την ευθύνη της δικής της ευτυχίας;
Στην αρχή της ταινίας ένας εξωτερικός αφηγητής που φαίνεται να γνωρίζει περισσότερα από την Αμελί μας υποδέχεται στον κόσμο της, γνωρίζοντας μας τους ήρωες τα βιώματα τους και τις συνήθειες τους. Μέσα από μικρές πράξεις καλοσύνης με μεγάλο αντίκτυπο η Αμελί σταδιακά αποκτά το θάρρος για να εφαρμόσει τις ίδιες τακτικές στην δική της ζωή. Έτσι, η συνεχής παρουσία του αφηγητή μειώνεται συμβολίζοντας την αυτονομία και την αποφασιστικότητα της. Παράλληλα, η Αμελί συχνά στρέφει το βλέμμα της στον κοινό δημιουργώντας έτσι μια αίσθηση οικειότητας και συμμετοχής στον εσωτερικό της κόσμο. Αυτό, επίσης, ενισχύεται από κοντινά πλάνα που δίνουν την αίσθηση ότι βλέπουμε μέσα από τα μάτια της.
Όπως και η ηρωίδα του η σκηνοθεσία του Jeunet δίνει έμφαση στις λεπτομέρειες, ενώ πρόκειται για ένα μαξιμαλιστικό έργο που συνδυάζει πλήθος στοιχείων και τεχνικών. Η Όντρέ Τοτού ενσαρκώνει τον ρόλο της με πλήρη συνέπεια αποδίδοντας μια διακριτικότητα που ταιριάζει άψογα στο ύφος της Αμελί. Ταυτόχρονα οι συντελεστές αποδεικνύουν ότι οι πιο μεγάλες σιωπές αποκαλύπτουν τα πιο έντονα συναισθήματα. Οι λεπτομέρειες όμως δεν εξαντλούνται μόνο στην υποκριτική. Η ταινία συνδυάζει έξυπνο χιούμορ, προσεγμένο δράμα και ρομάντζο.
Αν μη τι άλλο πρόκειται για μια βαθιά αισθητικά απολαυστική ταινία. Ο σκηνοθέτης κινείται ελεύθερα δημιουργώντας ένα καλλιτεχνικό κολάζ με ασυνήθιστες χρωματικές επιλογές και παιχνιδιάρικο μοντάζ. Κατά συνέπεια δημιουργεί μια ρετρό ταινία άλλα με μια ανεπαίσθητη φουτουριστική αισθητική. Δεν θα μπορούσε να παραλειφθεί το αριστουργηματικό soundtrack του Yann Tiersen που συμβάλει καταλυτικά στην δημιουργία μιας παραμυθένιας ατμόσφαιρας.
Χωρίς να φωνάζει είναι μια εξαιρετικά διδακτική ταινία. Προκαλεί τον θεατή να αποκτήσει μια βαθύτερη σύνδεση με το περιβάλλον του και τις ανάγκες του. Επισημαίνει την προσωπική ικανοποίηση μέσα από πράξεις αλληλεγγύης και τονίζει ότι η ευτυχία δεν είναι μια κατάσταση που έρχεται σε έμας, αλλά που την δημιουργούμε. Η ταινία δεν προτείνει μια μεγάλη αλλαγή στον κόσμο, αλλά στον τρόπο που τον βλέπουμε.
