Τα πρωινά μηχανικός, τα βράδια σκιτσογράφος: Ο Δημήτρης Κύρου σχεδιάζει τον δικό του κόσμο

Αν το συγκρίνουμε με τις περισσότερες δουλειές γραφείου, ναι είναι πολύ δύσκολο, κι αυτό γιατί πρέπει – ειδικά στην αρχή – να σε μάθει το κοινό στο οποίο απευθύνεσαι, να σε εμπιστευτεί και να συνδεθεί με τη δουλειά σου. Είναι κάτι που απαιτεί επιμονή, πολλή υπομονή και πίστη στον εαυτό σου αλλά και τα έργα σου. Εγώ προς το παρόν, δεν ζω αποκλειστικά από την τέχνη μου, η βασική μου εργασία είναι μηχανολόγος μηχανικος σε μελέτες φωτοβολταϊκών έργων.

Όπως συνηθίζω να λέω, τα πρωινά είμαι μηχανικός και τα βράδια σκιτσογράφος. Το καλλιτεχνικό μου εγχείρημα “Sketch Stories” το ξεκίνησα πριν από 3 χρόνια περίπου λόγω της έντονης εσωτερικής μου ανάγκης για καλλιτεχνική έκφραση. Φυσικά παίζει μεγάλο ρόλο και το τι θες πραγματικά να κάνεις, εμένα μου αρέσει κυρίως να σχεδιάζω δικά μου κόμικς, αλλά και εικονογραφήσεις εμπνευσμένες από κινηματογραφικές ιστορίες. Ενώ είμαι ανοιχτός σε κάθε είδους πρόκληση, δεν κυνηγάω τόσο πολύ εξωτερικές δουλειές ή ευκαιρίες, παρά μόνο όταν μου ταιριάζουν πολύ και νιώθω ότι μπορώ να εκφραστώ καλλιτεχνικά. Πάντως, από συναδέλφους και φίλους που βιοπορίζονται μόνο από την τέχνη της σκιτσογραφίας, γνωρίζω πως χρειάστηκαν πολλά χρόνια έντονης προσπάθειας μέχρι να εδραιωθούν στο χώρο και να νιώσουν μια σχετική άνεση. Το καλό είναι ότι η ελληνική σκηνή των κόμικς διανύει μια περίοδο άνθισης το τελευταίο χρονικό διάστημα κι ο κόσμος δείχνει ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την 9η τέχνη, στηρίζοντας έμπρακτα τους νέους ανεξάρτητους δημιουργούς.

Θεωρώ πως αυτό που χαρακτηρίζει τη χώρα μας τα τελευταία χρόνια περισσότερο από κάθε άλλη φορά είναι η διαπλοκή και η έλλειψη δικαιοσύνης. Οπότε αν έπρεπε να γράψω μια ιστορία για την σημερινή Ελλάδα, θα ήθελα να εκφράσω μέσα από αυτήν, την καταπάτηση των αξιών, αλλά και τη σύγκρουση για την επαναφορά τους. Όλα αυτά βέβαια με έναν αλληγορικό τρόπο, όπου για πρωταγωνιστή θα επέλεγα ένα παιδί που μάχεται για την ελπίδα, καθώς τα παιδιά εκπέμπουν καθαρό φως μιας και δεν έχει προλάβει η ζωή ακόμα να τα (δια)φθείρει. Ο κακός της ιστορίας ίσως να ήταν κάποιο καταστροφικό φυσικό φαινόμενο ή μια πανίσχυρη επιθετική οντότητα, έτσι ώστε να αντιπροσωπεύει όσο πιο έντονα γίνεται την κρίση των αξιών μας.

Η καταγωγή μου είναι από την Κατερίνη Πιερίας και πράγματι μιλάμε για ένα τόπο που λόγω της γεωγραφικής του θέσης, συνδυάζει τα πάντα γύρω του και ικανοποιεί όλα τα γούστα. Εντάξει, σαν λάτρης των επικών ιστοριών δεν θα μπορούσα να μην σχεδιάσω μια ιστορία εμπνευσμένη από την ελληνική μυθολογία και τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου. Μάλιστα, στην παιδική μου ηλικία θυμάμαι πως είχα φτιάξει μια animation ταινία μικρού μήκους με PowerPoint και ψηφιακά σκίτσα, η οποία διέθετε έντονες επιρροές από τον Ηρακλή, τον Δία και τον Άδη.

Στα φεστιβάλ και τις εκθέσεις για μένα βρίσκεται όλη η ουσία αυτού που κάνουμε. Κάνεις τέχνη για να εκφραστείς, να μοιραστείς και να συνδεθείς. Αναζητάς κοινά σημεία επαφής, αλλά και οτιδήποτε θα μετατοπίσει έστω και για λίγο το μέσα σου. Τα φεστιβάλ είναι ένας χώρος όπου μπορεί να βιώσεις όλα τα παραπάνω. Δεν είναι μόνο η αλληλεπίδραση με τους επισκέπτες και το κοινό σου, αλλά και με τους υπόλοιπους δημιουργούς. Ανταλλάσσεις ιδέες, εμπνέεις κι εμπνέεσαι, ακούς θετικά σχόλια (που δεν είχες κάν φανταστεί), λαμβάνεις εποικοδομητικό feedback που σε βελτιώνει και γενικά γεμίζει η ψυχή σου με έναν μοναδικά όμορφο τρόπο που δεν περιγράφεται με λέξεις. Για να καταλάβεις, το δεύτερο κόμικ μου, το “Πίσω απ’ τον Πάγκο”, ξεκίνησα να το σχεδιάζω αμέσως αφότου γύρισα σπίτι απ’ το 1ο μου φεστιβάλ. Ήταν τόσο έντονα τα συναισθήματα που ένιωθα που είχα ανάγκη να τα αποτυπώσω άμεσα σε ένα graphic novel. Πραγματικά, το κίνητρο που μπορεί να σου δώσει ο κόσμος για να συνεχίσεις αυτό που κάνεις είναι τεράστιο. Η δουλειά του σκιτσογράφου είναι ιδιαίτερα μοναχική και μέσα σε όλη αυτή την απομόνωση και την εσωτερική πάλη για την επίτευξη ενός κόμικ ή μιας εικονογράφησης, πολλές φορές χάνεις το κουράγιο σου ή αμφιβάλλεις για το ίδιο σου το έργο. Κάπου εκεί έρχονται τα φεστιβάλ να σε ανταμείψουν με το παραπάνω και να σου δώσουν όση δύναμη χρειάζεσαι για να συνεχίσεις με τα επόμενα projects σου.

Όχι, η αλήθεια είναι δεν μου έχουν ζητήσει κάτι πολύ περίεργο που να μου έχει μείνει, οι περισσότεροι θα μου ζητήσουν είτε να τους κάνω κάποιον χαρακτήρα από ταινία ή animation ή την προσωπογραφία τους σε cartoon style. Θυμάμαι όμως ένα πολύ περίεργο περιστατικό που μου έχει μείνει όταν είχα ταξιδέψει στο Μιλάνο και έκατσα για να ζωγραφίσω τον ξακουστό καθεδρικό ναό, Duomo di Milano. Ενώ είχα βγάλει το sketchbook μου και σχεδίαζα το ναό με μολύβι, το δίωρο αυτό διάστημα περνούσαν αρκετοί περαστικοί που είτε έκαναν κάποιο σχόλιο είτε κοντοστέκονταν να δούνε τι σχεδιάζω. Σε κάποια φάση πέρασε ένα ξένο ζευγάρι το οποίο έκατσε σίγουρα δεκαπέντε λεπτά από πάνω μου. Κοιτούσαν, συζητούσαν και έβγαζαν φωτογραφίες. Λίγο πριν φύγουν μου ζήτησαν τη σελίδα του instagram. Τρεις μέρες μετά, αφότου είχα επιστρέψει στην Αθήνα, μου έστειλε μήνυμα ο άντρας ότι έχουν επέτειο γάμου με τη γυναίκα του και επειδή του άρεσε πολύ το σχέδιο μου, μου ζήτησε να τους το κάνω δώρο! Μάλιστα επέμενε να τους το στείλω ταχυδρομικά, αφού του είπα ότι έχω φύγει απ’ το Μιλάνο! Το σκέφτομαι τώρα πάλι και γελάω. Βέβαια σε βαθύτερη ανάλυση δείχνει και την άγνοια που έχουν όσοι δεν γνωρίζουν τη δουλειά ενός ζωγράφου ή σκιτσογράφου. Έχεις επενδύσεις ώρες, κόπο και ένα κομμάτι της ψυχής σου σε κάθε έργο, έχει κάποια αξία, θα έπρεπε να είναι αυτονόητο αυτό. Εννοείται πως όταν το νιώθω και το θέλω, κάνω δώρα συχνά πυκνά, διάφορα έργα μου σε φίλους και συγγενείς, αλλά το να έρχεται ένας άγνωστος και να σου ζητάει να του κάνεις δώρο για την επέτειο γάμου του ένα σχέδιο σου είναι αρκετά άβολο, όσο τιμητικό κι αν ακούγεται. 

Δε σου κρύβω ότι πριν από δύο χρόνια όταν έκανε πολύ έντονη την εμφάνισή της η τεχνητή νοημοσύνη κι ακόμα δεν ξέραμε πολύ καλά περί τίνος πρόκειται, ήταν κάτι που προβλημάτιζε έντονα και αρνητικά για αρκετούς μήνες. Δεν με φόβιζε, αλλά με έκανε να πιστεύω πως δεν έχει νόημα πλέον η ανθρώπινη δημιουργία αν όλα μπορούν να γίνονται ψηφιακά στο άψε σβήσε. Ουσιαστικά εμένα το θέμα μου ήταν περισσότερο υπαρξιακό, ότι δηλαδή θα έχανα το νόημα και το κίνητρο μου για καλλιτεχνική δημιουργία. Εν τέλει, έκανα λάθος, με τον καιρό συνειδητοποίησα ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να σε αντικαταστήσει γιατί πολύ απλά δεν νιώθει, δεν σκέφτεται και δεν βιώνει καταστάσεις όπως η ανθρώπινη ύπαρξη. Τα συστήματα αυτά είναι προγραμματισμένα να συνθέτουν στοιχεία από εκατομμύρια σχέδια δημιουργών, τα οποία αποκτούν παράνομα καταπατώντας πνευματικά δικαιώματα. Τα τελικά αποτελέσματα δεν βασίζονται στην καλλιτεχνική διαδικασία που βιώνει ο άνθρωπος, συνεπώς και δεν έχουν κάποια αξία. Αυτό που πραγματικά έχει σημασία είναι η ίδια η δημιουργική διαδικασία μέχρι να φτάσεις στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Η τέχνη πηγάζει από μέσα μας, από το συνειδητό και το ασυνείδητο, από τις σκέψεις και τις εμπειρίες μας, τις επιθυμίες και τα απωθημένα μας, είναι μια καθαρά ανθρώπινη ανάγκη και δεν μπορεί τίποτα και κανείς να μας την πάρει.

Ωραία ερώτηση, δεν το έχω σκεφτεί ποτέ είναι η αλήθεια, αλλά ο πρώτος δημιουργός που μου έρχεται στο μυαλό είναι ο Ντον Ρόσα, ο Αμερικανός σχεδιαστής και συγγραφέας κόμικς, γνωστός για το βραβευμένο έργο του “Ο Βίος και η Πολιτεία του Σκρουτζ Μακ Ντακ. Νομίζω αυτό το κόμικ με έχει σημαδέψει και το θεωρώ μέχρι και σήμερα ό,τι πιο ολοκληρωμένο και υπέροχο έχω διαβάσει. Ισορροπεί άψογα ανάμεσα στο δράμα και την κωμωδία, και ενώ είναι μια ιστορία με παπιά, είναι η πιο ανθρώπινη ιστορία που έχω διαβάσει. Εγώ μεγάλωσα γενικότερα με τα εβδομαδιαία κόμικς της Disney και μέχρι και σήμερα τα τιμάω περιστασιακά ανάλογα τις ιστορίες που περιέχουν. Πολύς κόσμος τα θεωρεί παιδικά, αλλά δεν γνωρίζει ότι αρκετές ιστορίες έχουν τόσο καλογραμμένα και πρωτότυπα σενάρια που δεν τα έχουμε δει ούτε στον κινηματογράφο. Οπότε, ναι, νομίζω πως θα επέλεγα τον Ντον Ρόσα και θα ήταν μεγάλη μου τιμή αν δεχόταν να φτιάξουμε μαζί άλλη μια ιστορία αφιερωμένη στο πιο πλούσιο παπί της 9ης τέχνης!