Ένας από τους πιο καθοριστικούς πολιτιστικούς φορείς των τελευταίων ετών, ο ΝΕΟΝ του Δημήτρης Δασκαλόπουλου, φτάνει στο τέλος της διαδρομής του. Ιδρύθηκε το 2012, μέσα στην πιο σκληρή περίοδο της οικονομικής κρίσης, και κατάφερε να στηρίξει την καλλιτεχνική παραγωγή, ανοίγοντας παράλληλα νέους δρόμους για το πολιτιστικό τοπίο της Ελλάδας.
Η ανακοίνωση για την ολοκλήρωση της δράσης του έως το 2027 έγινε σε έντονα φορτισμένο κλίμα, μπροστά σε εργαζόμενους και δημοσιογράφους. Ο ΝΕΟΝ έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να φέρει το κοινό πιο κοντά στις προκλήσεις της σύγχρονης τέχνης, ενώ η βασική του αρχή παρέμεινε σταθερή: η τέχνη μπορεί να εμπνέει, να ενώνει και να αλλάζει τα δεδομένα.
Στο πλαίσιο αυτής της φιλοσοφίας, περίπου 350 έργα από τη συλλογή του δωρίστηκαν σε τέσσερα μεγάλα μουσεία, σε τρεις διαφορετικές χώρες. Μια κίνηση που εξασφαλίζει τη διεθνή παρουσία τους, τη σωστή φροντίδα τους και τη συνεχή τους συνομιλία με τις εξελίξεις της τέχνης. Ταυτόχρονα, ο οργανισμός συνεχίζει να ενισχύει τη νέα δημιουργία μέσα από υποτροφίες και χορηγίες, δίνοντας στους καλλιτέχνες πρόσβαση σε γνώση, έρευνα και παραγωγή. Στο ίδιο πνεύμα, χρηματοδοτεί και το νέο κτίριο Τεχνών του Κολλεγίου Αθηνών, έναν χώρο που θα λειτουργήσει ως ανοιχτό κέντρο εκπαίδευσης και πολιτισμού.
Σε αυτά τα 14 χρόνια, ο ΝΕΟΝ άλλαξε τους όρους του παιχνιδιού. Δημιούργησε ένα νέο κοινό που ήρθε σε επαφή με τη σύγχρονη τέχνη, συνέδεσε την καλλιτεχνική εμπειρία με τον δημόσιο χώρο και ανέδειξε την πρόσβαση στην τέχνη ως δικαίωμα για όλους. Άφησε πίσω του μια δυνατή παρακαταθήκη, ορατή αλλά και άυλη, που συνεχίζει να επηρεάζει όσους παρακολούθησαν τη διαδρομή του.
Όπως δήλωσε ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος, το περιβάλλον που συνέβαλε να διαμορφωθεί ο ΝΕΟΝ έχει πλέον εξελιχθεί και δεν τον χρειάζεται με τον ίδιο τρόπο. Ανήκει σε εκείνη τη γενιά συλλεκτών που άνοιξαν τις συλλογές τους στο κοινό, έκαναν σημαντικές δωρεές και διαμόρφωσαν τον διάλογο γύρω από τη σύγχρονη τέχνη στην Ελλάδα.
Η παρουσία του, μάλιστα, λειτούργησε σαν καταλύτης για έναν δημιουργικό ανταγωνισμό ανάμεσα σε ιδρύματα, που τελικά ωφέλησε συνολικά το πολιτιστικό οικοσύστημα. Η Αθήνα απέκτησε διεθνή ακτινοβολία στον χώρο της τέχνης, ενώ δημιουργήθηκαν δίκτυα και υποδομές που θα συνεχίσουν να αξιοποιούνται.
Χωρίς να αποκτήσει ποτέ μόνιμη στέγη, ο ΝΕΟΝ αξιοποίησε εμβληματικά αλλά και απρόσμενα σημεία της πόλης. Από το Ωδείο Αθηνών και το Αστεροσκοπείο μέχρι το Μουσείο Ακρόπολης, τη Δήλο και το Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, μετέτρεψε τον αστικό ιστό σε πεδίο συνάντησης τέχνης και κοινού. Έφερε σημαντικά έργα σε ανοιχτή, δωρεάν πρόσβαση και δημιούργησε εμπειρίες που άφησαν έντονο αποτύπωμα.
