Η πρώτη εφαρμογή της νέας ρύθμισης για τις συντάξεις χηρείας θα φανεί στις πληρωμές των συντάξεων Σεπτεμβρίου, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν στα τέλη Αυγούστου. Με την τροπολογία που κατέθεσε στη Βουλή η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως καταργούνται οριστικά οι περικοπές που προβλεπόταν μετά την πάροδο της πρώτης τριετίας από την απονομή της σύνταξης λόγω θανάτου.
Η παρέμβαση βάζει τέλος σε μια εκκρεμότητα που παρέμενε ανοιχτή από το 2016, επαναφέροντας τη σύνταξη χηρείας στο 70% της σύνταξης του θανόντος και αποτρέποντας νέες μειώσεις για δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους.
Τι αλλάζει
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την κατάργηση της διάταξης του νόμου 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου), σύμφωνα με την οποία μετά την πάροδο τριών ετών η σύνταξη χηρείας μειωνόταν όταν ο δικαιούχος εργαζόταν ή λάμβανε και δική του κύρια σύνταξη.
Με τη νέα ρύθμιση, οι περικοπές αυτές καταργούνται οριστικά και η σύνταξη λόγω θανάτου θα συνεχίσει να καταβάλλεται στο αρχικό ποσοστό, χωρίς μειώσεις λόγω απασχόλησης ή λήψης δεύτερης σύνταξης.
Ποιοι θα δουν αυξήσεις
Οι πρώτοι που θα ωφεληθούν είναι περίπου 8.500 συνταξιούχοι του Δημοσίου, οι οποίοι είχαν ήδη υποστεί μείωση της σύνταξής τους από το 70% στο 35% μετά την τριετία.
Από τις πληρωμές του Σεπτεμβρίου οι αποδοχές τους θα επανέλθουν στα προηγούμενα επίπεδα, με τις αυξήσεις σε αρκετές περιπτώσεις να φτάνουν ακόμη και τα 500 ευρώ τον μήνα.
Παράλληλα, περισσότεροι από 75.000 δικαιούχοι, στους οποίους δεν είχαν ακόμη εφαρμοστεί οι προβλεπόμενες περικοπές, δεν θα τις δουν ποτέ να εφαρμόζονται, καθώς η σχετική διάταξη καταργείται οριστικά.
Διπλή εθνική σύνταξη
Η τροπολογία προβλέπει ακόμη σημαντικές αλλαγές στον τρόπο καταβολής της εθνικής σύνταξης για όσους λαμβάνουν τόσο δική τους σύνταξη όσο και σύνταξη χηρείας.
Πλέον, οι δικαιούχοι θα λαμβάνουν μία εθνική σύνταξη για τη σύνταξη από ίδιο δικαίωμα και μία ακόμη για τη σύνταξη λόγω θανάτου, χωρίς να χάνεται μέρος του ποσού, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα.
Η ρύθμιση αφορά περίπου 122.000 συνταξιούχους, ενώ προβλέπεται ότι δεν θα αναζητηθούν αναδρομικά ποσά που θα μπορούσαν να προκύψουν από το προηγούμενο καθεστώς.
Ενίσχυση για τα ορφανά παιδιά
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για τα παιδιά που έχουν χάσει και τους δύο γονείς τους.
Στο εξής, τα αμφιτεροπλεύρως ορφανά τέκνα θα λαμβάνουν το προβλεπόμενο ποσοστό της εθνικής σύνταξης από κάθε γονέα ξεχωριστά, γεγονός που ουσιαστικά διπλασιάζει το ποσό της εθνικής σύνταξης που εισπράττουν.
Διαγράφονται οι οφειλές
Μία ακόμη σημαντική διάταξη αφορά τις οφειλές που δημιουργήθηκαν λόγω των περικοπών.
Η τροπολογία προβλέπει ότι ο e-ΕΦΚΑ δεν θα αναζητήσει τα σχετικά ποσά και οι οφειλές διαγράφονται, εκτός από περιπτώσεις όπου αποδειχθεί δόλια παραπλάνηση ή τέλεση αξιόποινων πράξεων.
Ποιοι μένουν εκτός
Παρά τις σημαντικές αλλαγές, δεν καλύπτονται όλοι οι δικαιούχοι.
Εκτός της νέας ρύθμισης παραμένουν περίπου 60.000 συντάξεις χηρείας που είχαν απονεμηθεί πριν από τις 13 Μαΐου 2016, καθώς εξακολουθούν να διέπονται από το προηγούμενο ασφαλιστικό καθεστώς.
Επίσης:
- Δεν προβλέπεται επιστροφή των ποσών που είχαν ήδη παρακρατηθεί τα προηγούμενα χρόνια.
- Δεν αλλάζει το καθεστώς στις επικουρικές συντάξεις χηρείας.
Δημοσιονομικό κόστος
Σύμφωνα με τη συνοδευτική έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, η εφαρμογή της ρύθμισης συνεπάγεται ετήσια επιβάρυνση περίπου 48,44 εκατ. ευρώ για τον e-ΕΦΚΑ, ενώ το Δημόσιο παραιτείται και από την αναζήτηση αναδρομικών ποσών που θα μπορούσαν να καταλογιστούν στους δικαιούχους.
Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής επισημαίνει, πάντως, ότι δεν τεκμηριώνεται επαρκώς η απόφαση για την παραίτηση του Δημοσίου από τις σχετικές αξιώσεις, ούτε παρουσιάζεται αναλυτική εκτίμηση για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της ρύθμισης στη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.
Τι δήλωσε η Νίκη Κεραμέως
Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως ανέφερε ότι η επίλυση της πολυετούς αυτής εκκρεμότητας κατέστη δυνατή χάρη στην αύξηση των εσόδων από την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας και τη βελτίωση της απασχόλησης, που δημιούργησαν τον απαραίτητο δημοσιονομικό χώρο για την υλοποίηση της συγκεκριμένης κοινωνικής παρέμβασης χωρίς να διαταραχθεί η δημοσιονομική σταθερότητα.
Από την πλευρά τους, οι οργανώσεις των συνταξιούχων χαρακτηρίζουν θετική την κατάργηση των περικοπών, ζητούν όμως να επεκταθεί η ρύθμιση και στις παλαιότερες συντάξεις χηρείας, να επιστραφούν τα ποσά που είχαν ήδη παρακρατηθεί και να αντιμετωπιστούν οι εκκρεμότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν στις επικουρικές συντάξεις.
