Ένα κρύο βράδυ του χειμώνα, ο Γερμανός φιλόσοφος Άρθουρ Σοπενχάουερ παρατήρησε κάτι που του έδωσε έμπνευση: δύο σκαντζόχοιρους που προσπαθούσαν να ζεσταθούν. Για να τα καταφέρουν, πλησίαζαν ο ένας τον άλλο· όμως, όσο έρχονταν πιο κοντά, τόσο πλήγωναν ο ένας τον άλλο με τα αγκάθια τους. Αναγκάζονταν να απομακρυνθούν, αλλά το κρύο τούς έσπρωχνε ξανά σε μια νέα προσπάθεια. Αυτό συνέβη ξανά και ξανά, μέχρι που βρήκαν μια ιδανική απόσταση – ούτε πολύ κοντά, ούτε πολύ μακριά.
Αυτή η εικόνα έγινε γνωστή ως το «δίλημμα του σκαντζόχοιρου» και αποτελεί μια από τις πιο εύστοχες μεταφορές για τις ανθρώπινες σχέσεις. Περιγράφει την προσπάθεια δύο ανθρώπων να έρθουν κοντά και να βρουν συντροφικότητα, αλλά και τον κίνδυνο να πληγωθούν εξαιτίας των «ακανθών» τους – δηλαδή των ελαττωμάτων, των φόβων και των δυσκολιών που κουβαλάει ο καθένας.
Η ανάγκη για οικειότητα είναι βαθιά ριζωμένη μέσα μας: θέλουμε να αγαπήσουμε, να αγαπηθούμε, να νιώσουμε ότι μας καταλαβαίνουν. Όμως η εγγύτητα δεν είναι πάντα απλή. Όταν ανοιγόμαστε, εκθέτουμε και τα πιο ευάλωτα κομμάτια μας. Κι αυτό μπορεί να πονέσει, να ξυπνήσει τραύματα ή να μας κάνει να νιώσουμε ότι ασφυκτιούμε.
Όσοι έχουν βιώσει εγκατάλειψη ή προδοσία συχνά δυσκολεύονται ακόμα περισσότερο να βρουν τη σωστή ισορροπία. Μπορεί πότε να πλησιάζουν υπερβολικά, μέχρι να «πνιγούν», και πότε να απομακρύνονται απότομα για να προστατευτούν.
Έτσι γεννιέται το ερώτημα: υπάρχει «σωστή απόσταση» ανάμεσα στη μοναξιά και στην υπερβολική οικειότητα;
Η απάντηση δεν είναι μονοσήμαντη. Χρειάζεται:
-
Σεβασμός στα όρια, τόσο τα δικά μας όσο και του άλλου.
-
Ειλικρινής επικοινωνία, όχι μόνο για πράξεις αλλά και για συναισθήματα.
-
Αυτογνωσία, για να ξέρουμε τι φοβόμαστε και τι αναζητούμε.
-
Υπομονή, ώστε να δίνουμε χώρο στην κατανόηση και στην αποδοχή.
Όπως και οι σκαντζόχοιροι, έτσι κι εμείς καλούμαστε να δοκιμάσουμε. Να πλησιάσουμε, να απομακρυνθούμε αν χρειαστεί, να ξαναδοκιμάσουμε μέχρι να βρούμε τη δική μας ισορροπία.
