Στο Kat’s Space, ένα διαμέρισμα της Θεσσαλονίκης που έχει μετατραπεί σε έναν μικρό αλλά ζωντανό πυρήνα πολιτισμού, η απόσταση ανάμεσα στον καλλιτέχνη και το κοινό σχεδόν εξαφανίζεται. Εκεί, ανάμεσα σε βιβλιοθήκες, φυτά και ανθρώπους που κάθονται σε καναπέδες και μαξιλάρες, η performer και μουσικός Σελήνη παρουσίασε το έργο της «Δύο μορφές στο βάθος», μια παράσταση που μοιάζει περισσότερο με εξομολόγηση παρά με συμβατική σκηνική εμπειρία.
Η επιλογή του χώρου μόνο τυχαία δεν είναι. Η δημιουργός του Kat’s Space, Κατερίνα Γουργιώτη, θυμάται πως όλα ξεκίνησαν πριν από μια δεκαετία στο Βερολίνο. «Βρέθηκα τυχαία σε ένα μουσικό jam στο σαλόνι ενός κοντραμπασίστα. Οι περισσότεροι από εμάς ήμασταν άγνωστοι μεταξύ μας, αλλά ο χώρος — με τα φυτά, τη βιβλιοθήκη και το ζεστό ξύλινο πάτωμα — μας έκανε όλους να νιώθουμε οικεία». Αυτό ακριβώς το συναίσθημα επιχείρησε να μεταφέρει στη Θεσσαλονίκη. «Αυτός ο χώρος έπρεπε να γίνει κάτι περισσότερο από ένα σπίτι. Έπρεπε να γίνει ένας ζωντανός χώρος πολιτισμού».
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η παράσταση της Σελήνης βρήκε το ιδανικό της καταφύγιο. Η ίδια περιγράφει το έργο ως «ένα παζλ από διαφορετικές ιστορίες με κεντρικά ζητήματα τις καταπιέσεις που βιώνουμε ως γυναίκες, τη νοσταλγία και τη μνήμη, την αγάπη, την αναζήτηση ενός τόπου τον οποίο θα μπορέσουμε να αποκαλέσουμε “Σπίτι”». Αν και η αφετηρία είναι προσωπική, ο στόχος είναι βαθιά συλλογικός. «Μέσα από την παράσταση το προσωπικό γίνεται συλλογικό», λέει.
Η μνήμη διατρέχει ολόκληρο το έργο της. Όχι ως νοσταλγία, αλλά ως τρόπος επιβίωσης. «Μιλάω για το παρελθόν, ίσως σε μια προσπάθεια να μην το ξεχάσω. Γιατί η μνήμη δίνει μια συνέχεια στην εαυτή/τον εαυτό. Μια συνέχεια στο χάος του χρόνου».
Στη σκηνή, η φωνή της μεταμορφώνεται διαρκώς μέσα από το live looping, μια τεχνική που έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καλλιτεχνικής της ταυτότητας. «Οι λούπες μπορούν να σε φέρουν σε τρανς. Είναι ένας κόσμος που επαναλαμβάνεται αλλά δεν είναι ποτέ ο ίδιος». Η περιγραφή της μοιάζει περισσότερο με φιλοσοφική θέση παρά με τεχνική ανάλυση. «Σκέφτομαι ότι είναι όπως οι αναμνήσεις, έρχονται και ξανάρχονται, αλλά δεν είναι ποτέ οι ίδιες».
Το αποτέλεσμα είναι ηχητικά τοπία που γεννιούνται μπροστά στα μάτια του κοινού. «Μου αρέσει και συμβολικά το ότι μπορούμε να φτιάξουμε εμείς οι ίδιες τη θάλασσα με κάτι τόσο απλό όσο η ανάσα», εξηγεί.
Αυτή η αίσθηση αμεσότητας είναι που κάνει το Kat’s Space να ξεχωρίζει. Όπως λέει η Κατερίνα Γουργιώτη, «η οικειότητα που δημιουργείται στους καναπέδες, στις μαξιλάρες, σε ένα σαλόνι με φιλόξενη και ανοιχτόκαρδη ενέργεια φέρνει αυτόματα τους ανθρώπους πιο κοντά». Και συνεχίζει: «Οι γνωριμίες, οι συζητήσεις μετά τις παραστάσεις, οι χειραψίες και οι αγκαλιές κατά την αποχώρηση, δεν μπορούν να συγκριθούν με τίποτα άλλο».
Ίσως γι’ αυτό οι παραστάσεις της Σελήνης λειτουργούν τόσο έντονα σε τέτοιους χώρους. Οι ιστορίες που αφηγείται μιλούν για απώλεια, μοναξιά και αντίσταση, αλλά πάντα αφήνουν μια χαραμάδα φωτός. «Πάντα θα μπορούμε να εφευρίσκουμε καινούριες φωνές, πάντα θα φυτρώνουν καινούρια φτερά στις πληγές μας», λέει χαρακτηριστικά.
Και όταν η συζήτηση φτάνει στην οργή και την τρυφερότητα, δύο έννοιες που διαπερνούν το έργο της, η απάντησή της αποκτά πολιτική διάσταση. «Έχουμε δικαίωμα να νιώθουμε οργή για όλη αυτή τη βία, την καταπίεση και την αδικία». Την ίδια στιγμή όμως υπερασπίζεται την τρυφερότητα ως πράξη συλλογικής επιβίωσης. «Ας δείξουμε μεταξύ μας τρυφερότητα. Πόσο καλύτερος θα ήταν ο κόσμος».
Στο τέλος της βραδιάς, όταν τα φώτα χαμηλώνουν και οι συζητήσεις συνεχίζονται γύρω από ένα ποτήρι κρασί, μένει η αίσθηση ότι αυτό που συνέβη δεν ήταν απλώς μια performance. Ήταν μια συνάντηση ανθρώπων γύρω από ιστορίες, μνήμες και συναισθήματα. Ίσως γι’ αυτό η Σελήνη περιγράφει το έργο της με τρεις μόνο λέξεις: «σκοτάδι – φως – ζωντανή».
Και ίσως γι’ αυτό χώροι όπως το Kat’s Space αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία, γιατί, όπως αποδεικνύεται ξανά και ξανά, η τέχνη δεν χρειάζεται απαραίτητα σκηνές και μεγάλες αίθουσες. Μερικές φορές αρκεί ένα σαλόνι ανοιχτό στους ανθρώπους και στις ιστορίες τους.
