Υπάρχουν στιγμές που οι υπεύθυνοι ενός μουσείου βλέπουν τον χρόνο να παγώνει. Μία τέτοια έζησαν πρόσφατα στο Μουσείο του Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ, όταν ένα μικρό αγόρι κατάφερε να προκαλέσει ζημιά σε έναν από τους πιο διάσημους πίνακες του Βέλγου σουρεαλιστή ζωγράφου Ρενέ Μαγκρίτ.
Κατά τη διάρκεια οικογενειακής επίσκεψης, το παιδί πλησίασε το εμβληματικό έργο «Το Κάστρο των Πυρηναίων» και, κρατώντας ένα κουκουνάρι που είχε βρει νωρίτερα στον κήπο του μουσείου, ακούμπησε τον καμβά προκαλώντας τρύπα στο έργο. Το περιστατικό κινητοποίησε αμέσως το προσωπικό, το οποίο απομάκρυνε τον πίνακα από την έκθεση προκειμένου να ξεκινήσουν οι απαραίτητες εργασίες συντήρησης.
Οι ειδικοί του μουσείου εμφανίζονται αισιόδοξοι ότι η ζημιά μπορεί να αποκατασταθεί. Οι συντηρητές εργάζονται τόσο πάνω στον καμβά όσο και στα στρώματα χρώματος που επηρεάστηκαν από το χτύπημα, με στόχο το έργο να επιστρέψει στην αρχική του κατάσταση και να εκτεθεί ξανά στο κοινό.
Ο συγκεκριμένος πίνακας, που δημιουργήθηκε το 1959, αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα του Μαγκρίτ. Απεικονίζει έναν τεράστιο βράχο να αιωρείται πάνω από τη θάλασσα, ενώ στην κορυφή του δεσπόζει ένα πέτρινο κάστρο, σε μια εικόνα που μοιάζει να αψηφά κάθε νόμο της φυσικής.
Πίσω από τη δημιουργία του κρύβεται και μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Ένας δικηγόρος στη Νέα Υόρκη αναζητούσε έναν τρόπο να κρύψει από το παράθυρό του τη θέα ενός άχαρου κτιρίου. Αντί να βάλει κουρτίνες ή στόρια, απευθύνθηκε στον Μαγκρίτ ζητώντας του να δημιουργήσει ένα έργο τέχνης που θα κάλυπτε το σημείο. Έτσι γεννήθηκε το «Κάστρο των Πυρηναίων», που δεκαετίες αργότερα συνεχίζει να τραβά τα βλέμματα – και, δυστυχώς, καμιά φορά και τα κουκουνάρια.
Το συμβάν φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη συζήτηση για την προστασία των έργων τέχνης στα μουσεία. Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που ένα παιδί προκαλεί άθελά του φθορά σε έργο μεγάλης αξίας. Πέρυσι, σε μουσείο του Ρότερνταμ, ένα άλλο παιδί άφησε μικρές γρατζουνιές σε πίνακα του Μαρκ Ρόθκο, υπενθυμίζοντας πως μερικές φορές η μεγαλύτερη απειλή για την τέχνη δεν είναι ο χρόνος, αλλά η παιδική περιέργεια.
