Σημαντικές αλλαγές φέρνει το αναθεωρημένο πλαίσιο του κληρονομικού δικαίου, το οποίο τίθεται σε πλήρη εφαρμογή από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, με την έναρξη του νέου δικαστικού έτους. Οι νέες ρυθμίσεις φιλοδοξούν να εκσυγχρονίσουν τη διαχείριση της κληρονομιάς και κυρίως να μειώσουν τις συγκρούσεις μεταξύ κληρονόμων, ένα φαινόμενο που εδώ και χρόνια ταλαιπωρεί την ελληνική κοινωνία.
Η βασική τομή: αλλαγή στη νόμιμη μοίρα
Κομβικό σημείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η μετατροπή της νόμιμης μοίρας από εμπράγματο δικαίωμα σε ενοχική αξίωση. Μέχρι σήμερα, οι κληρονόμοι αποκτούσαν ποσοστό συνιδιοκτησίας στα περιουσιακά στοιχεία, γεγονός που συχνά οδηγούσε σε αδιέξοδα και αντιπαραθέσεις.
Με το νέο σύστημα, καταργείται στην πράξη η υποχρεωτική συνιδιοκτησία. Έτσι, δίνεται η δυνατότητα η περιουσία —όπως ένα ακίνητο ή μια οικογενειακή επιχείρηση— να περάσει εξ ολοκλήρου σε έναν κληρονόμο, ενώ οι υπόλοιποι λαμβάνουν την αξία της νόμιμης μοίρας τους σε χρήμα.
Μείωση συγκρούσεων και ταχύτερες λύσεις
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να περιορίσει σημαντικά τις οικογενειακές διενέξεις. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου διαφωνίες μεταξύ συγγενών οδηγούν σε πολυετείς δικαστικές διαμάχες ή ακόμη και σε αναγκαστικούς πλειστηριασμούς, με αποτέλεσμα την απώλεια περιουσίας σε χαμηλότερη αξία.
Με το νέο πλαίσιο, οι αποφάσεις μπορούν να λαμβάνονται πιο ξεκάθαρα, χωρίς την ανάγκη συνεννόησης πολλών συνιδιοκτητών.
Δικαίωμα εξαγοράς: ένα επιπλέον εργαλείο
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και το δικαίωμα εξαγοράς. Ένας συγκληρονόμος μπορεί να αποκτήσει πλήρως ένα ακίνητο, καταβάλλοντας στους υπόλοιπους το αντίστοιχο τίμημα. Σε περίπτωση διαφωνίας για την αξία, αυτή θα καθορίζεται δικαστικά με βάση την εμπορική τιμή της αγοράς.
Η ρύθμιση αυτή λειτουργεί ως «δίχτυ ασφαλείας», μειώνοντας τον κίνδυνο αναγκαστικών πωλήσεων και οικονομικών απωλειών.
Παράλληλα, εισάγεται ψηφιακή πλατφόρμα δημοσίευσης διαθηκών. Μέσω αυτής, οι πολίτες θα μπορούν να ενημερώνονται άμεσα για την ύπαρξη διαθήκης και να εκδίδουν τα απαραίτητα πιστοποιητικά. Το μέτρο αναμένεται να περιορίσει καθυστερήσεις, γραφειοκρατία και αμφισβητήσεις.
Συνολικά, το νέο κληρονομικό πλαίσιο στοχεύει στη δημιουργία ενός πιο λειτουργικού και δίκαιου συστήματος. Δίνει προτεραιότητα στη διατήρηση της περιουσίας εντός της οικογένειας, ενώ παράλληλα διασφαλίζει ότι όσοι δεν επιθυμούν να συμμετέχουν αποζημιώνονται άμεσα και δίκαια.
Η επιτυχία του νέου μοντέλου θα κριθεί στην πράξη, όμως οι αλλαγές δείχνουν να κινούνται προς μια κατεύθυνση που απαντά σε χρόνια προβλήματα της ελληνικής πραγματικότητας.
