Η νέα μελέτη του ΙΟΒΕ για τις ανισότητες στην Ελλάδα φωτίζει μια πραγματικότητα που αμφισβητεί το παλιό αφήγημα ότι η εκπαίδευση αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει κοινωνική άνοδο. Αν και για δεκαετίες το πανεπιστημιακό πτυχίο θεωρούνταν το βασικό εισιτήριο για μια καλύτερη ζωή, η έρευνα δείχνει ότι σήμερα οι εκπαιδευτικές ευκαιρίες και τα επαγγελματικά αποτελέσματα επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από την κοινωνική και οικονομική αφετηρία κάθε οικογένειας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, τα παιδιά γονέων με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο έχουν μόλις 12% πιθανότητες να φτάσουν στα υψηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης. Παρά τη διεύρυνση της πρόσβασης στα πανεπιστήμια τις τελευταίες δεκαετίες, η κοινωνική κινητικότητα μέσω της εκπαίδευσης παραμένει περιορισμένη σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η μελέτη καταγράφει ότι οι μαθητές από πιο προνομιούχα κοινωνικά στρώματα συγκεντρώνονται συχνότερα σε σχολές υψηλού κύρους, όπως η Ιατρική, η Νομική και οι Πολυτεχνικές σχολές, ενώ οι λιγότερο ευνοημένοι καταλήγουν συχνότερα σε τμήματα χαμηλότερης ζήτησης και επαγγελματικής απορρόφησης.
Η έρευνα αναδεικνύει επίσης τον ρόλο της παραπαιδείας ως παράγοντα που ενισχύει τις ανισότητες. Φροντιστήρια και ιδιαίτερα μαθήματα λειτουργούν ουσιαστικά ως προϋπόθεση για την επιτυχία στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, γεγονός που ευνοεί τις οικογένειες με μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα. Παράλληλα, το ΙΟΒΕ εξετάζει τη μεταλυκειακή εκπαίδευση, επισημαίνοντας ότι οι απόφοιτοι ΣΑΕΚ και άλλων δομών επαγγελματικής κατάρτισης δεν απολαμβάνουν αντίστοιχες επαγγελματικές προοπτικές με τους αποφοίτους πανεπιστημίων, παρά την αυξανόμενη παρουσία ιδιωτικών εκπαιδευτικών ομίλων στον χώρο.
Τέλος, τα στοιχεία της Eurostat που αξιοποιεί η μελέτη επιβεβαιώνουν ότι το μορφωτικό επίπεδο εξακολουθεί να συνδέεται άμεσα με τις αμοιβές. Οι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα εισοδήματα σε σχέση με όσους έχουν χαμηλότερο επίπεδο σπουδών, ενώ οι κάτοχοι μεταπτυχιακών και διδακτορικών τίτλων καταγράφουν ακόμη μεγαλύτερες απολαβές. Ωστόσο, η έκθεση καταλήγει ότι η εκπαίδευση στην Ελλάδα εξακολουθεί να αναπαράγει σε μεγάλο βαθμό τις κοινωνικές ανισότητες αντί να λειτουργεί ως αποτελεσματικός μηχανισμός εξισορρόπησής τους.
