Ο ανθρώπινος εγκέφαλος λειτουργεί με τρόπους που συχνά μοιάζουν μυστηριώδεις – ειδικά όταν πρόκειται για τη μουσική. Είτε ακούμε pop, rock ή οποιοδήποτε άλλο είδος, υπάρχουν συγκεκριμένοι λόγοι για τους οποίους ορισμένοι ρυθμοί και μελωδίες μάς προκαλούν έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις: από χαρά και ενθουσιασμό μέχρι μελαγχολία.
Σύμφωνα με πλήθος επιστημονικών ερευνών, τα πιο «ανεβαστικά» τραγούδια – με γρήγορο τέμπο και πιασάρικη μελωδία – ενεργοποιούν την απελευθέρωση ντοπαμίνης, μιας χημικής ουσίας που σχετίζεται με την ευχαρίστηση και την επιβράβευση. Όταν ακούμε χαρούμενες μουσικές, ο εγκέφαλός μας τείνει να ευθυγραμμίζεται συναισθηματικά με αυτές.
Δεν είναι τυχαίο ότι τραγούδια όπως το Good Vibrations των The Beach Boys, το House of Fun των Madness, το Waterloo των ABBA**, το Uptown Girl του Billy Joel και το Sun Is Shining του Bob Marley συγκαταλέγονται συχνά σε λίστες με τα πιο «χαρούμενα» τραγούδια όλων των εποχών. Κοινός παρονομαστής; Γνώριμες pop φόρμες, αισιόδοξος τόνος και ρυθμός που σε παρασύρει.
Στον αντίποδα, τα πιο λυπητερά τραγούδια χαρακτηρίζονται συνήθως από αργό τέμπο, μινόρε κλίμακες και μελαγχολική ατμόσφαιρα. Παραδείγματα όπως το Something in the Way των Nirvana, το Black των Pearl Jam και το Tears in Heaven του Eric Clapton αποτελούν χαρακτηριστικές περιπτώσεις τραγουδιών που ενισχύουν το αίσθημα θλίψης.
Τι είναι αυτό που μας κάνει να χορεύουμε;
Αν γνωρίζουμε γιατί κάποια τραγούδια μάς κάνουν χαρούμενους ή μας συγκινούν, τι συμβαίνει με εκείνα που μας κάνουν να θέλουμε να σηκωθούμε από την καρέκλα και να χορέψουμε;
Η επιστήμη έχει και εδώ απαντήσεις. Όταν ένα τραγούδι έχει έντονο «groove», λειτουργεί σαν διακόπτης που ενεργοποιεί το κινητικό σύστημα του εγκεφάλου. Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος δεν αρκείται στο να επεξεργάζεται τον ρυθμό – «προτρέπει» το σώμα να ανταποκριθεί σε αυτόν.
Έρευνα υπό τον Michael Thaut στο Κέντρο Βιοϊατρικής Έρευνας στη Μουσική του Πανεπιστημίου του Κολοράντο έδειξε ότι το τέμπο ενεργοποιεί μηχανισμούς που συνδέονται με το σωματοαισθητικό και προκινητικό σύστημα. Δηλαδή, ο εγκέφαλος «μεταφράζει» τον ρυθμό σε κίνηση, δημιουργώντας μια σχεδόν αυτόματη παρόρμηση να συγχρονιστούμε με το beat.
Γι’ αυτό και τραγούδια όπως το Dancing Queen, το Another One Bites the Dust των Queen και το Blame It on the Boogie των The Jacksons είναι σχεδόν αδύνατο να περάσουν απαρατήρητα: το πόδι αρχίζει να χτυπά ρυθμικά πριν καν το καταλάβουμε.
Όταν, μάλιστα, έχουν πέσει και οι αναστολές – όπως συμβαίνει συχνά μετά από μερικά ποτά – αυτή η φυσική, ενστικτώδης αντίδραση γίνεται ακόμη πιο έντονη. Οι γνώριμοι ρυθμοί ενεργοποιούν βαθιά ριζωμένους νευρολογικούς μηχανισμούς και το σώμα ακολουθεί.
Τελικά, ο χορός ίσως να μην είναι απλώς θέμα διάθεσης. Είναι, σε μεγάλο βαθμό, θέμα… εγκεφάλου.
