Τζων Άλεκ Μπέικερ «Ο πετρίτης». Μετάφραση Μαργαρίτα Ζαχαριάδου. Εκδόσεις Δώμα 2024.
Γράφει ο Τάσος Γέροντας
312 σελίδες σε υψηλής ποιότητας υποκίτρινο, βαρύ χαρτί, ελαφρώς βελούδινης υφής, υποθέτω σαμουά των 120 γραμμαρίων, με άψογη επιμέλεια, εκτύπωση και βιβλιοδεσία.
Ο Τζων Άλεκ Μπέικερ γεννήθηκε το 1926 στο Τσέλμσφερντ του Έσσεξ. Έζησε εκεί μέχρι τον θάνατό του το 1986. Έγραψε δύο βιβλία, αμφότερα της φυσιογραφικής γραμματείας. Ειδικά ο Πετρίτης είναι προϊόν δεκαετούς παρατήρησης αυτού του γερακιού στην ευρύτερη περιοχή του Έσσεξ. Επί δέκα χρόνια καβαλούσε το ποδήλατό του και, κουβαλώντας κυάλια, τηλεσκόπιο, τετράδια και γραφική ύλη, έψαχνε πετρίτες. Παρατηρούσε και κατέγραφε τον τρόπο που ζούσε, που κυνηγούσε, που έτρωγε. Οι σχέσεις του πετρίτη με τα υπόλοιπα πουλιά της περιοχής επίσης έχουν μεγάλο ενδιαφέρον. Παράλληλα με τον πετρίτη μελέτησε (αν και όχι σε τόση λεπτομέρεια) και τα υπόλοιπα παρυδάτια πουλιά που συνάντησε. Έχει ενδιαφέρον η συνργασία των διαφορετικών πουλιών ώστε να προστατευθούν κάθε φορά που εμφανιζόταν ο πετρίτης. Μου έκανε εντύπωση το ότι τα κοράκια κυνηγούσαν και έδιωχναν τους πετρίτες! Είχαμε και αψιμαχίες μεταξύ γερακιών: πετρίτες εναντίον βραχοκιρκίνεζων.
Οι σημειώσεις των δέκα ετών συμπυκνώθηκαν σε άνα βιβλίο που καλύπτει παρατηρήσεις από τον Οκτώβριο μέχρι τον επόμενο Απρίλιο. Θα μπορούσε κάποιος να πει: πόσο βαρετό! Κάθε μέρα πηγαίνει στα ίδια μέρη. Κινείται σε ποταμό, βάλτο, λόφο, παραλία. Βλέπει τα ίδια και τα ίδια πουλιά. Και λοιπόν;
Ε, λοιπόν, ο Μπέικερ, με την υπέροχη γραφή του αποκαλύπτει τη μεγάλη του αγάπη για τη φύση και τα πλάσματα που ζουν σ΄αυτήν. Μοναχικός τύπος ο ίδιος, βρήκε στα πουλιά τη συντροφιά που επιθυμούσε. Οι περιπλανήσεις του δείχνουν τον σεβασμό του στη φύση και στα πλάσματα. Η μελέτη των συνηθειών τους και η επιθυμία του να μην διαταράξει την ηερμία τους και την ισορροπία ε’ιναι αξιοθαύμαστα.
Ο λόγος του Μπέικερ είναι γλαφυρός, γοητευτικός, συχνά γίνεται ποιητικός. Ακόμα και η περιγραφή του κυνηγιού και της τροφής αποκτά ομορφιλα και χρώματα. «Κάρφωσε με το νύχι μια κεδρότσιχλα εκεί στην κούρνια της, ανάλφρα, όπως ο άνεμος που αρπάζει ένα φύλλο. Το νεκρό πουλί κρεμάστηκε απ΄το ικρίωμα της γερακίσιας αρπάγης. Ο πετρίτης πήρε τη λεία του στο ρυάκι, την ξεπουπούλιασε και την έφαγε κοντά στο νερό· τα φτερά τα άφησε στον άνεμο, να βρει αυτός τι θα τα κάνει.»
Εδώ και έξι χρόνια έχω αρχίσει κι εγώ να παρατηρώ τα πουλιά, να τα φωτογραφίζω, να διαβάζω γι’ αυτά. Μπορώ λοιπόν να καταλάβω τη γοητεαί που άσκησε στον Μπέικερ αυτή η ενασχόληση. Και αυτή τη γοητεία, την αγάπη του την εξέφρασε με τόσο υπέροχο τρόπο! Και είμαστε πολύ τυχεροί που το βιβλίο του, παραμελημένο για χρόνια, ξαναζωντάνεψε και κυκλοφορεί στα ελληνικά.
Η μετάφραση της Ζαχαριάδου είναι εκπληκτική! Η απόδοση των ονομάτων των πουλιλών, της φύσης, των φυτών, των μετεωρολογικών όρων έγινε υπέροχα, ενώ διατηρήθηκε στο ακέραιο η ποιητική πρόζα του Μπέικερ.
Υπέροχο!
(αιγοθήλης) «Το τραγούδι του ακούγεται σαν κρασί που πέφτει από ψηλά σε βαθύ βαρέλι με μεγάλο αντίλαλο. Είναι ένας ήχος μυρωδάτος, με άρωμα που υψώνεται στον ήσυχο ουρανό.»
«Κοκκινολαίμηδες τραγουδούν σ’ ένα δασάκι κοντά στο ποτάμι, ένα τραγούδι καθαρό σαν νερό πηγής, ζωηρό σαν τη σγουρή, τραγανή καρδιά του μαρουλιού. Σαν νότες από άρπα, το τραγούδι τους είχε η θαμπή ζωντάνια της νοσταλγίας. Το δάσος μύριζε φλοιό δέντρων και στάχτες και ξερά φύλλα.»
