Συνέντευξη-Φωτογραφίες: Γιάννης Σιφνιός
Πώς είναι να αντλεί κανείς έμπνευση από το φυσικό τοπίο, έπειτα να τη μετατρέπει σε αναλογικές φωτογραφίες και στη συνέχεια όλο αυτό να αποτελεί την αφετηρία για τη δημιουργία ενός κεραμικού; Η Βασιλική Κλωνάρα έχει βρει αυτόν τον ιδιότυπο τρόπο έκφρασης, συνδυάζοντας την αγάπη της για τη φύση, την ενασχόλησή της με τη φωτογραφία και το πάθος της για την κεραμική. Άνθρωπος που αναζητά συνεχώς καινούργιες εικόνες και αναδεικνύει λεπτομέρειες οι οποίες σε αρκετούς ανθρώπους περνούν απαρατήρητες, έχει συνθέσει έναν δικό της, ξεχωριστό κόσμο, όπου η φαντασία συνυπάρχει σε ισόποσες δόσεις με την υλικότητα και η ονειροπόληση βρίσκει το μονοπάτι που οδηγεί στην πρακτική εφαρμογή.
Βασιλική από πότε θυμάσαι να ξεκινάει το ενδιαφέρον σου για την κεραμική;
Η κεραμική ξεκίνησε για ‘μένα το 2023. Ήμουν στην Αθήνα για μια δουλειά γραφείου και ένας φίλος τότε μου πρότεινε να το δοκιμάσουμε – δεν ήταν τόσο trend όσο είναι τώρα – και κάπως έτσι ξεκινήσαμε σε ένα studio πολύ μικρό. Ήμασταν σχεδόν μόνοι μας, μόλις τέσσερα άτομα, οπότε και η δασκάλα που μας έκανε μας εξηγούσε πολλά πράγματα, μας άφηνε, όμως, την ελευθερία να πειραματιστούμε και νομίζω αυτός ήταν κι ο λόγος που με ξεκλείδωσε. Ότι ένιωσα αυτή την ελευθερία που μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις, ό,τι περνάει από το μυαλό σου και παρά το γεγονός ότι η Αθήνα για’ μένα δεν ήταν μια ευχάριστη εμπειρία, όταν επέστρεψα στη Θεσσαλονίκη το συνέχισα.
Οπότε ως σημείο αναφοράς ήταν η αίσθηση της ελευθερίας που σου έδωσε ο πηλός.
Ναι. Και αυτές οι αμέτρητες δυνατότητες που σου έδινε για να σκεφτείς οτιδήποτε, από χρηστικό και διακοσμητικό, μέχρι κάτι εντελώς εκφραστικό σε αντικείμενο. Αυτό μου κέντρισε πιο πολύ το ενδιαφέρον.
Η κεραμική είναι μία από τις πιο παλιές μορφές τέχνης. Ποιο είναι το νήμα που ενώνει αυτή την τόσο παλιά τέχνη με τη φωτογραφία, μια πολύ νεότερη τέχνη, στο δικό σου έργο;
Εγώ ξεκίνησα πρώτα τη φωτογραφία και για ‘μένα έχει σημασία το γεγονός ότι είναι φωτογραφία αναλογική, είναι φιλμ, οπότε παίρνει πολύ χρόνο, παίρνει χρόνο η σκέψη, η εμφάνιση, τα τυπώματα. Μου δίνει την ελευθερία η φωτογραφία, όταν είμαι στη φύση, να εκφραστώ, να φωτογραφίσω υφές, σχήματα, χρώματα και αυτό το κομμάτι μετά να έρθω και να το μεταφέρω στις δυνατότητες που μου δίνει η κεραμική, φτιάχνοντας ένα αντικείμενο το οποίο συνδυάζει αυτό που είδα και αυτό που ένιωσα. Κάπως έτσι τα συνέδεσα και όταν πρωτοξεκίνησα να σκέφτομαι για το VK Analog Ceramics, ήταν ο τρόπος μου να πω ότι «θα κάνω κι εγώ κεραμική» αλλά θα ήθελα να κάνω κάτι διαφορετικό, να ξεφύγω. Οπότε να μη με ενδιαφέρει να κάνω μόνο πιο χρηστικά αντικείμενα – με ενδιαφέρει κι αυτό – αλλά να μου δίνει την ελευθερία να σχεδιάσω με βάση κάτι που έχω δει.
Στο έργο σου η φύση παίζει κεντρικό ρόλο ως αφετηρία και ως έμπνευση. Πώς λειτουργεί συνήθως αυτή η διαδικασία;
Αυτή η διαδικασία δεν είναι πάντα η ίδια. Θα σου πω αυτή που είναι η πιο συνήθης. Ταξιδεύω αρκετά, οπότε πάντα έχω μια κάμερα μαζί μου, πάντα έχω φιλμ μαζί μου κι αυτό με κάνει να είμαι πιο παρατηρητική – το γεγονός ότι σκέφτομαι τη φωτογραφία σε σύνδεση με την κεραμική. Οπότε φωτογραφίζω κάτι που έχει να κάνει με κάτι που μου κεντρίζει το ενδιαφέρον, όπως είναι μια υφή, ένα σχήμα, ένα χρώμα, κάτι συγκεκριμένο. Μετά εμφανίζω αυτή τη φωτογραφία, την βλέπω, την τυπώνω και, με βάση αυτό, είτε σκέφτομαι κάτι και το σχεδιάζω πριν αρχίσω να το δουλεύω σαν κεραμικό είτε κάποιες φορές δίνω στον εαυτό μου την ελευθερία να ξεκινήσει απευθείας από τη φωτογραφία. Κάποιες φορές μπορεί να γίνει και το αντίθετο. Να έχω μια έντονη επιθυμία να φτιάξω κάτι, με βάση κάτι υποσυνείδητο, κάτι που έχω δει ή κάποιες ιδέες, να το φτιάξω και με τον τρόπο που θα το φτιάξω μετά να το αναζητήσω στη φύση.
©Βασιλική Κλωνάρα
Ακούγεται πιο δύσκολο το αντίστροφο.
Είναι πιο δύσκολο, αλλά να πω ότι στην αρχή γινόταν πιο πολύ αυτό. Συνήθως αυτό που έφτιαχνα και το αναζητούσα έξω, πολύ συχνά είχε να κάνει με την υφή, με ένα κοίλωμα, μια σπηλιά, τέτοια πράγματα.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση μέχρι να έρθουμε στο σήμερα που έχεις πλέον το δικό σου studio;
Θα πω κάτι πρακτικό και κάτι θεωρητικό. Το πρακτικό ήταν να καταφέρω να αδειάσω αυτό τον χώρο, που ήταν αποθήκη με παμπάλαια πράγματα και να μπορέσω, με τη βοήθεια και των φίλων μου, να το φτιάξω από την αρχή. Αυτό ήταν πολύ μεγάλο challenge. Η δεύτερη πρόκληση ήταν να αποδεχτώ ότι την κεραμική και τη φωτογραφία τις αγαπώ σαν τέχνες τόσο πολύ, που δε με νοιάζει να βιοποριστώ από αυτές. Με ενδιέφερε να δημιουργήσω ένα safe space για εμένα και για όποιον θα ήθελε να φωτογραφίσει ή να κάνει κεραμική εδώ μέσα, γιατί έτσι νιώθω – νιώθω ότι κάπως το χρειάζεται ο κόσμος αυτό [το safe space] κι εγώ το χρειαζόμουν σίγουρα.
Οι δημιουργίες σου έχουν κατά βάση διακοσμητικό χαρακτήρα, αλλά θα ήθελα να μου πεις εάν αναλαμβάνεις και projects που είναι πιο χρηστικού χαρακτήρα.
Ναι, εννοείται ότι αναλαμβάνω και projects χρηστικού χαρακτήρα, κάνω και παραγωγές αν μου ζητηθεί. Πάντα, βέβαια, θέλω να βάζω μια πινελιά, να συζητάω με τον άνθρωπο που ενδιαφέρεται πάνω στο να εντάξουμε ένα φυσικό υλικό ή ένα ιδιαίτερο σχήμα, ανάλογα για ποιον λόγο θα το ήθελε. Ωστόσο, τα περισσότερα αντικείμενα, πέρα από τον διακοσμητικό χαρακτήρα, συνήθως, έχουν και κάποια χρηστικότητα. Τα περισσότερα που βλέπεις μπορούν να πάρουν και νερό και να χρησιμοποιηθούν ως βάζα. Πολύ συχνά αυτό που μ’ ενδιαφέρει είναι, κάπως, αυτό που έχω δει και έχω φωτογραφίσει, να το μεταφέρω σε κάτι που αν το έχεις στο σπίτι σου θα μπορείς να νιώθεις ότι έχεις μεταφέρει τη φύση μέσα στην καθημερινότητά σου.
Ως μια νέα δημιουργός, πώς αντιλαμβάνεσαι την τωρινή συγκυρία στη χώρα μας. Ευνοεί πρωτοβουλίες όπως η δική σου;
Θα πω ότι δεν ευνοεί, δυστυχώς. Υπάρχει μια ομάδα ανθρώπων, ίσως λίγο πιο νέων, πιο καινοτόμων, που υποστηρίζει το να ξεφύγεις από τα τετριμμένα, αλλά γενικά η Ελλάδα σου δημιουργεί μια κατάσταση άγχους, μια κατάσταση του ότι αυτό που κάνεις ίσως να μην είναι αρκετό. Η κεραμική, λόγω και της ταυτότητας που ανέφερες πριν – είναι από τις πιο παλιές τέχνες, έχει δημιουργούς πάρα πολύ μεγάλους. Υπάρχουν, λοιπόν, πολύ συγκεκριμένα steps για να καταφέρεις να γίνεις καλός ή να αναγνωριστεί η δουλειά σου. Αυτό είναι και λογικό. Αλλά [η Ελλάδα] σου δημιουργεί αμφιβολίες, νιώθεις μετέωρος. Ωστόσο, νομίζω ότι, επειδή κάπως αρχίζει και ξεκλειδώνεται αυτό το πράγμα και πολύ περισσότεροι άνθρωποι ασχολούνται με την κεραμική, τη φωτογραφία και γενικά τις τέχνες, ανοίγει ο κύκλος και δίνονται ευκαιρίες. Ίσως σταδιακά και οι άνθρωποι που είναι παλιότεροι σε όλα αυτά, γίνονται όλο και περισσότερο open-minded.
Θα ήθελα να μου περιγράψεις το ιδανικό Σαββατοκύριακο, στο οποίο κάνεις αυτά που αγαπάς.
Είναι καλοκαίρι. Πηγαίνω προς Γρεβενά και Βάλια Κάλντα, γιατί έχω κάποια καταγωγή από τον μπαμπά μου προς εκείνα τα μέρη. Θα πήγαινα και προς τη Βωβούσα, που είναι ένα πολύ μικρό χωριό και έχει μια μεγάλη καλλιτεχνική φλέβα – γίνεται εκεί και φεστιβάλ σινεμά. Σίγουρα θα έπαιρνα την αιώρα, τη φωτογραφική μου και παρέα. Θα περπατούσα όλο το αρκουδόρεμα, που είναι μια καταπληκτική διαδρομή και θα έφτανα κάτω στις πηγές και τις βάθρες. Θα σταματούσα σε όλα αυτά τα σημεία που θα μπορούσα να φωτογραφίσω από τις φτέρες μέχρι το πώς διαμορφώνονται αυτές οι πισίνες και μετά θα αφιέρωνα χρόνο για να σχεδιάσω ή να σκεφτώ τι θα μπορούσα να φτιάξω από όλα αυτά. Κι όταν επέστρεφα θα κατέληγα στο χωριό για τσιπουράκι και φαγητό. Στο φεύγα δεν θα πήγαινα από τον πιο σύντομο δρόμο, θα πήγαινα από αυτόν που θα μου έδινε το καλύτερο road-trip και τις καλύτερες στάσεις.
Τι σημαίνουν για εσένα τα φυσικά υλικά;
Όπου πηγαίνω με ελκύουν τα φυσικά υλικά κάθε τόπου – άργιλος, πέτρες, άμμος, χώμα, τέφρα. Συχνά συλλέγω μικρά δείγματα και προσπαθώ να τα ενσωματώνω στη δουλειά μου, γιατί για μένα είναι κάτι μοναδικό. Με συγκινεί η σκέψη ότι ένα αντικείμενο μπορεί να κουβαλάει κάτι από το τοπίο που το ενέπνευσε.
Οπότε έχουν και έναν συγκινησιακό χαρακτήρα;
Σίγουρα αυτά τα υλικά με συνδέουν με τα μέρη, ακόμα κι αν δεν έχω κάποια ουσιαστική προσωπική σχέση με αυτά. Με ενδιαφέρει πολύ το πώς ένας τόπος ή μια ολόκληρη χώρα μπορεί να έχει διαμορφώσει την κεραμική του μέσα από τα υλικά που είναι παρόντα εκεί.
Ελληνικό τοπίο vs τοπίο άλλων χωρών. Αντιλαμβάνεσαι την ελληνικότητα στο τοπίο και αν ναι, με ποιο τρόπο;
Σίγουρα υπάρχει ελληνικότητα στο τοπίο, αλλά η ελληνικότητα που έχει συνδεθεί με το μυαλό μου είναι αυτό το απέραντο και το ότι είναι τόσο ελεύθερο, γιατί δε θα υπάρχει τίποτα εκεί που θα πας. Αυτό έχει να κάνει κυρίως με το βουνό και την αγάπη μου για αυτό. Δε θα βρεις ας πούμε κάποιο μαγαζί πάνω στο βουνό, δε θα το συνδέσεις με κάτι. Στην Ελλάδα έχω ταξιδέψει πάρα πολύ και έχω δει μέρη που και σε άλλες χώρες αν τα έβρισκα, θα ήταν εξίσου φαντασμαγορικό και συγκινητικό για εμένα, αλλά νομίζω δε θα την άλλαζα, με τα καλά και τα κακά της.
Πριν κλείσουμε, θέλω να μου δώσεις ένα A.I. prompt για το σχέδιο ενός κεραμικού που θα έχει όλα όσα επιθυμείς.
Το prompt αυτό θα περιέχει το reference από μία τέλεια σφαίρα, μια τέλεια μπάλα, η οποία όμως στην ουσία θα είναι σα να αψηφά τη βαρύτητα, οπότε δε θα έχει βάση και θα έχει πάνω της πολύ διαφορετικές υφές. Θα συνδυάζει δηλαδή αυτό το τέλειο, με κάτι εντελώς ακανόνιστο, το οποίο μπορεί να είναι υφές που προσομοιάζουν σε κρατήρες, σε πέτρες, σε κάτι πιο άγριο και rough. Οπότε σε αυτή την περίπτωση το A.I. θα συνδυάσει αυτή την τελειότητα που θα ήθελα κάποια στιγμή να πετύχω με όλο αυτό που με ενδιαφέρει σχετικά με τις υφές και με το να μεταφέρω τη φύση και αυτό που βλέπω έξω, πάνω σε ένα κεραμικό.
VK Analog Ceramics: https://www.instagram.com/vk.analog.ceramics/ & https://www.etsy.com/shop/vkanalogceramics
