Η πρόσφατη έρευνα ESPAD 2024 για τη χρήση αλκοόλ και άλλων ουσιών στους εφήβους αποκαλύπτει μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα: ένας στους τρεις 16χρονους στην Ελλάδα παραδέχεται ότι έχει καταναλώσει πάνω από πέντε ποτά σε μία μόνο βραδιά.
Τα αγόρια διατηρούν την πρωτιά στην υπερβολική κατανάλωση, ενώ η τραγωδία στο Γκάζι με τον θάνατο μιας 16χρονης μετά από μέθη υπενθυμίζει με τον πιο οδυνηρό τρόπο το μέγεθος του προβλήματος. Παρά τη θέσπιση αυστηρότερης νομοθεσίας για τους ανήλικους, τα περιστατικά μέθης αυξάνονται, φανερώνοντας ότι οι απαγορεύσεις δεν αρκούν χωρίς ουσιαστική εφαρμογή και παιδεία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΚΤΕΠΝ, το 92% των μαθητών θεωρεί πως μπορεί εύκολα να βρει αλκοόλ, γεγονός που αποκαλύπτει την αποτυχία των ελέγχων στην αγορά. Παρότι η συνολική κατανάλωση φαίνεται να μειώνεται σε σχέση με παλαιότερες δεκαετίες, οι δείκτες υπερβολικής κατανάλωσης ανεβαίνουν.
Το 37% των 16χρονων δήλωσε ότι ήπιε πέντε ή περισσότερα ποτά μέσα σε έναν μήνα, ενώ το 13% ανέφερε πως μέθυσε πρόσφατα. Η μετατόπιση αυτή προς την έντονη, επεισοδιακή κατανάλωση φέρνει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, ατυχήματα και βίαιες συμπεριφορές.
Σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, η Ελλάδα εμφανίζει υψηλότερα ποσοστά σε όλες σχεδόν τις μορφές κατανάλωσης αλκοόλ. Παράλληλα, η διαφορά ανάμεσα σε αγόρια και κορίτσια έχει σχεδόν εκμηδενιστεί, με τα κορίτσια να καταναλώνουν αλκοόλ σε ποσοστό 87% και τα αγόρια να κρατούν μικρή πρωτιά στην υπερβολική κατανάλωση.
Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν πως το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε φύλο ή κοινωνικό υπόβαθρο, αλλά αποτελεί βαθύτερο κοινωνικό και πολιτισμικό ζήτημα που χρειάζεται ουσιαστική πρόληψη.
Η έρευνα φέρνει στο φως και άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές. Η Ελλάδα έχει από τα υψηλότερα ποσοστά καθημερινού καπνίσματος στους 16χρονους στην Ευρώπη, ενώ η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου (26%) ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Παράλληλα, ένας στους τέσσερις μαθητές έχει συμμετάσχει σε τυχερά παιχνίδια τον τελευταίο χρόνο, με το 3% να παρουσιάζει ενδείξεις εθισμού. Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι οι έφηβοι εκτίθενται ολοένα και περισσότερο σε συμπεριφορές εξάρτησης, καθιστώντας αναγκαίες άμεσες και στοχευμένες δράσεις πρόληψης και ενημέρωσης, πριν η κατάσταση ξεφύγει οριστικά.
