Λουλούδια παντού, φυτά, χώματα, σπόροι, χρώματα και μια αισθητική που θυμίζει λίγο «Μικρό Σπίτι στο Λιβάδι», λίγο παλιό ευρωπαϊκό ανθοπωλείο και λίγο κόσμο βγαλμένο από βιβλίο φαντασίας. Στη μέση όλων αυτών βρίσκεται η Ίρις, με τη χαρακτηριστική της ποδιά και το μαντηλάκι, να συνεχίζει μαζί με την αδελφή της, την Ιώ, μια οικογενειακή ιστορία που άρχισε σχεδόν 70 χρόνια πριν.
Γιατί ο «Κήπος της Γιαγιάς» μπορεί σήμερα να μοιάζει με ένα από εκείνα τα μέρη που ανακαλύπτεις τυχαία στο Instagram και αμέσως θέλεις να επισκεφθείς, όμως δεν δημιουργήθηκε για τα social media. Για την ακρίβεια, το κατάστημα υπήρχε πολύ πριν αποκτήσει τη δική του σελίδα.
Η ιστορία ξεκινά περίπου το 1957, όταν η προγιαγιά της Ίρις άρχισε να πουλά λουλούδια. Αργότερα, η επόμενη γενιά συνέχισε μέσα από τα καταστήματα της παλιάς αγοράς της Κατερίνης. Τα παιδιά της οικογένειας μεγάλωσαν ουσιαστικά μέσα στο ανθοπωλείο, ανάμεσα σε λουλούδια και φυτά, κι έτσι η αγάπη για τη φύση πέρασε σχεδόν αθόρυβα από τη μία γενιά στην άλλη. Πώς της φαίνεται η ζωή στην Κατερίνη; “Νομίζω πως είμαι από τους λίγους ανθρώπους που θα πουν χωρίς δεύτερη σκέψη ότι είναι υπέροχα! Για εμένα η Κατερίνη είναι το safe place μου. Είναι το σπίτι μου. Δεν μου αρέσουν ιδιαίτερα οι μεγάλες πόλεις, οπότε η Κατερίνη είναι ιδανική για εμένα. Έχεις όλα όσα χρειάζεσαι, χωρίς να χάνεις την επαφή με τη φύση. Μπορείς να είσαι στη φύση μέσα σε 10 λεπτά, τι καλύτερο; Η θάλασσα είναι περίπου 10 λεπτά με το αυτοκίνητο, το βουνό περίπου 20, και γενικά είμαστε περιτριγυρισμένοι από φύση. Και το καλύτερο είναι πως υπάρχουν τόσα πανέμορφα χωριουδάκια γύρω μας, το καθένα με τη δική του ομορφιά. Αρκεί μόνο να έχεις τον χρόνο να τα εξερευνήσεις όλα!”
Μέχρι που ήρθε η στιγμή για τη νέα γενιά.
Η Ίρις θυμάται πως μόλις είχε δώσει το τελευταίο μάθημα της σχολής της και είχε επιστρέψει στο πατρικό της. Την αμέσως επόμενη ημέρα έμαθαν ότι ξενοικιαζόταν το διπλανό κατάστημα. Για μια μικρή οικογενειακή επιχείρηση η απόφαση σήμαινε μεγαλύτερο κόστος, περισσότερη δουλειά και φυσικά μεγάλο ρίσκο. Εκείνες, όμως, αποφάσισαν να το δουν σαν σημάδι. Και κάπως έτσι γεννήθηκε η σημερινή μορφή του «Κήπου της Γιαγιάς». “Το όνομα ήρθε σχεδόν φυσικά. Για εμάς, αυτή η δουλειά ήταν πάντα συνδεδεμένη με τις γιαγιάδες μας. Είναι εκείνες από τις οποίες ξεκίνησε η ιστορία, εκείνες που έχουμε μέσα στις αναμνήσεις μας και εκείνες που θέλουμε να θυμόμαστε κάθε φορά που ανοίγουμε την πόρτα του μαγαζιού.
Ένας μικρός κόσμος που δημιουργήθηκε σχεδόν κατά λάθος
Ακόμη και η ιδιαίτερη εικόνα του καταστήματος δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιου αυστηρού concept ή ενός σχεδίου marketing.
Όλα άρχισαν από… μια ποδιά. Η Ίρις ήθελε κάτι πρακτικό για να μη λερώνεται στη δουλειά, αλλά ταυτόχρονα κάτι όμορφο και ιδιαίτερο. Μετά ήρθε το μαντηλάκι και ξαφνικά άρχισε να σχηματίζεται ένας ολόκληρος χαρακτήρας γύρω από το μαγαζί. Άλλοι λένε ότι τους θυμίζει το «Μικρό Σπίτι στο Λιβάδι», άλλοι μια μικρή Ολλανδέζα. Η ίδια, όμως, βρίσκει την έμπνευσή της κυρίως στα βιβλία και στις ταινίες φαντασίας που αγαπούσε από παιδί. Και ίσως αυτό ακριβώς είναι που κάνει τον χώρο τόσο ιδιαίτερο: δεν προσπαθεί να μοιάζει με κάτι. Είναι ένας κόσμος που χτίζεται σιγά σιγά από τις ίδιες. Αν μάλιστα έπρεπε να διαλέξουν ένα λουλούδι για να τον περιγράψουν, αυτό θα ήταν ίσως ο λυσίανθος. Λεπτός, ρομαντικός, σχεδόν σαν ζωγραφισμένος.
Πίσω από τη ρομαντική εικόνα, βέβαια, υπάρχει καθημερινή δουλειά. Πότισμα, κλάδεμα, χώματα, λιπάσματα, φυτά που αρρωσταίνουν, λουλούδια που μαραίνονται και σπόροι που χρειάζονται υπομονή μέχρι να εμφανιστεί το πρώτο μικρό πράσινο σημάδι μέσα από το χώμα.
Κι όμως, η Ίρις δεν θεωρεί ότι αυτή η πραγματικότητα αφαιρεί κάτι από τον ρομαντισμό της δουλειάς. Μάλλον το αντίθετο. Γιατί τα λουλούδια, όπως λέει, σου μαθαίνουν κάτι που εύκολα ξεχνάμε: ότι τίποτα όμορφο δεν χρειάζεται να κρατήσει για πάντα για να έχει αξία. Ένα λουλούδι ανθίζει, το χαίρεσαι, το μυρίζεις, το βάζεις στο σπίτι σου και κάποια στιγμή μαραίνεται. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάτι πήγε λάθος. Σημαίνει απλώς ότι ολοκλήρωσε τον κύκλο του.
Στον «Κήπο της Γιαγιάς», μάλιστα, κάποια φυτά που δεν είναι πια στα καλύτερά τους δεν πετιούνται. Τα παίρνουν σπίτι, τα φροντίζουν και περιμένουν. Μερικές φορές για μέρες, άλλες για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, μέχρι να έρθει ξανά η εποχή τους. Και να ανθίσουν ξανά.
“Ο ίδιος κύκλος ξεκινά πολλές φορές ακόμη νωρίτερα, από έναν μικρό σπόρο ή έναν βολβό που αρχικά μοιάζει ασήμαντος. Του δίνεις χώμα, νερό, φως, φροντίδα και κυρίως χρόνο. Περιμένεις μέχρι να εμφανιστεί το πρώτο μικρό σημάδι ζωής μέσα από το χώμα και τότε θυμάσαι κάτι πολύ απλό: η φύση δεν βιάζεται.
Κάπως έτσι βλέπουμε και όλα όσα υπάρχουν γύρω από τα λουλούδια – τους σπόρους, τους βολβούς, τα φυτά, το χώμα, τα λιπάσματα και τα βιολογικά μέσα προστασίας. Δεν είναι απλώς προϊόντα σε ένα ράφι, αλλά κομμάτια μιας διαδικασίας που έχει ως στόχο να βοηθήσεις κάτι να μεγαλώσει. Ένας τέτοιος χώρος είναι, στην πραγματικότητα, ένας μικρός κύκλος ζωής: κάτι φυτεύεται, κάτι μεγαλώνει, κάτι ανθίζει, κάτι μαραίνεται, κάτι περιμένει και κάτι επιστρέφει. Κι εμείς βρισκόμαστε κάπου ανάμεσα, προσπαθώντας να φροντίσουμε όσο καλύτερα μπορούμε αυτό που έχουμε στα χέρια μας.
Γι’ αυτό και τα φυτά μάς μαθαίνουν να μένουμε περισσότερο στο τώρα. Δεν μας υπόσχονται ότι θα βρίσκονται πάντα εκεί και ίσως γι’ αυτό αποκτούν μεγαλύτερη αξία. Μας μαθαίνουν να μη λυπόμαστε μόνο επειδή κάτι τελείωσε, αλλά να χαιρόμαστε επειδή υπήρξε. Να μη φοβόμαστε την αλλαγή της εποχής, αλλά να περιμένουμε την επόμενη. Και να θυμόμαστε πως το γεγονός ότι κάτι δεν ανθίζει σήμερα δεν σημαίνει ότι δεν θα ανθίσει ξανά. Τελικά, η πραγματικότητα ενός ανθοπωλείου είναι ίσως ακόμη πιο ρομαντική από την εικόνα που έχουμε στο μυαλό μας. Γιατί δεν είναι απλώς το να βρίσκεσαι ανάμεσα σε όμορφα λουλούδια. Είναι το να βλέπεις έναν σπόρο να γίνεται φυτό, ένα φυτό να ανθίζει, να αλλάζει και κάποτε να μαραίνεται. Είναι το να φροντίζεις κάτι γνωρίζοντας ότι κάποια στιγμή θα φύγει από τα χέρια σου και, παρ’ όλα αυτά, να συνεχίζεις να το αγαπάς.
Αυτό, για εμένα, είναι ο πραγματικός ρομαντισμός των λουλουδιών και της φύσης” λέει.
“Μέσα στον «Κήπο της Γιαγιάς» οι άνθρωποι δεν έρχονται απλώς να αγοράσουν ένα λουλούδι ή ένα φυτό. Πολλές φορές έρχονται κουβαλώντας μαζί τους μια δική τους ιστορία και μια ανάμνηση. Αυτό που ακούμε πολύ συχνά είναι: «Α, αυτό το είχε ο μπαμπάς μου στο χωριό» ή «Αυτά τα λουλούδια τα ξέρω, τα είχε η γιαγιά μου και γινόντουσαν υπέροχα». Και εκείνη τη στιγμή βλέπεις πραγματικά κάτι να αλλάζει στο πρόσωπό τους. Για λίγα δευτερόλεπτα δεν κοιτάζουν απλώς ένα φυτό. Κοιτάζουν μια ανάμνηση.
Φωτογραφίες – Δημήτρης Μιχαηλίδης
