Τι σήμαινε να ζεις, να δημιουργείς και να αντιστέκεσαι στη χούντα

Φωτογραφία από τη δίκη της αντιδικτατορικής οργάνωσης Λαϊκή Πάλη στο Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης, Φεβρουάριος 1970. Στην πρώτη σειρά, από δεξιά, εικονίζονται οι Αντώνης Λιάκος (όρθιος), Τριαντάφυλλος Μηταφίδης, Τάσος Δαρβέρης, Στέργιος Κατσαρός, όλοι καταδικασθέντες σε ισόβια. Στη δεύτερη σειρά, από δεξιά, οι Μιχάλης Αραμπατζόγλου, Παναγιώτης Καϊσίδης, Ηλίας Οικονόμου, Πέτρος Έλκας, Παναγιώτης Καπώνης, καταδικασθέντες οι τέσσερις πρώτοι σε κάθειρξη και ο τελευταίος σε εκτόπιση.
Αρχείο ΕΔΙΑ Μακεδονίας 1940–1974

1967-1974 ΚΟΥΛΤΟΥΡΕΣ ΣΕ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ ΖΩΗ – ΤΕΧΝΗ – ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ

Παράρτημα ΜΙΕΤ Θεσσαλονίκης (Βίλα Μεχμέτ Καπαντζή, Βασ. Όλγας 108)
Διάρκεια έκθεσης: 22 Ιανουαρίου – 24 Απριλίου 2026
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα – Παρασκευή: 10.00 – 17.00, Σάββατο: 12.00  – 20.00

Η περιοδική έκθεση του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης «1967-1974. Κουλτούρες σε αντιπαράθεση. Ζωή – Τέχνη – Προπαγάνδα», μετά την εξαιρετικά επιτυχημένη πορεία της στην Αθήνα, παρουσιάζεται στο Παράρτημα του ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη (Βίλα Μεχμέτ Καπαντζή, Βασ. Όλγας 108)  από τις 22 Ιανουαρίου έως και τις 24 Απριλίου 2026.

Στιγμιότυπο από την κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, 3 Νοεμβρίου 1968. ΜΙΕΤ, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ, Αρχείο Αμαλίας Φλέμινγκ

Η δικτατορία 1967–1974 επέφερε βαθύτατες αλλαγές στον ιστό της χώρας, ανατρέποντας και τελικά αναδιαμορφώνοντας και ανανεώνοντας τα έως τότε πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα. Υπήρξε όμως και μια περίοδος με βαθύτατο αντίκτυπο στο ιδεολογικό υπόβαθρο και το πολιτιστικό παράδειγμα της ελληνικής κοινωνίας.

Στα χρόνια εκείνα το πλειοψηφικό δημοκρατικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας βίωνε την καθημερινότητα με τρόπο διττό. Από τη μια, η ζωή προχωρούσε με τους θεσμούς και τις κρατικές δομές υπό τον έλεγχο της χούντας, με το κράτος ως κυρίαρχη απειλή και με την αστυνομία, τη χωροφυλακή και τον στρατό να καιροφυλακτούν διαρκώς. Από την άλλη, απέναντι σε αυτή την αίσθηση διαρκούς ελέγχου θριάμβευε η σιωπηλή και συνθετική σκέψη, η σταθερή εναντίωση στη βαρβαρότητα, τη χυδαιότητα, την αυθαιρεσία.

Έτσι αναπτύχθηκαν, σχεδόν αμέσως, δύο αντίθετες κουλτούρες. Η μια ήταν η κουλτούρα της αδέσμευτης σκέψης, της τέχνης, της άμεσης και έμμεσης αντίστασης, η οποία μέσω της λογοτεχνίας, του θεάτρου, του κινηματογράφου και της εικαστικής δημιουργίας αγωνιζόταν να διασώσει το δημιουργικό και κριτικό πνεύμα. Η άλλη ήταν η μάσκα της χουντικής βαρβαρότητας, η οποία μέσω της κρατικής προπαγάνδας, φιλολαϊκών οικονομικών μέτρων και ενός χυδαίου δήθεν πατριωτισμού επί στείρων αντικομμουνιστικών βάσεων πρόβαλλε την ελαφρότητα ως τέχνη και ως εφόδιο για την προοπτική της χώρας.

Η εντεινόμενη αντιπαράθεση των δύο αυτών ιδεολογικών τάσεων θα οδηγήσει σταδιακά σε ζυμώσεις που θα βοηθήσουν την ελληνική κοινωνία να ξεπεράσει το ασφυκτικό μετεμφυλιακό πλαίσιο και να συγκροτήσει μια νέα νοοτροπία, η οποία, με την πτώση της χούντας, θα σφραγίσει την περίοδο της Μεταπολίτευσης.

Η δικτατορία μετά την πτώση της θα κληροδοτήσει στη δημοκρατία αναπόφευκτα την άκριτη εμμονή στην κουλτούρα της αντίστασης, αλλά και την ανοχή στην πεζότητα της δημόσιας χουντικής κουλτούρας. Η ροή της δημοκρατικής πλέον ζωής θα πάψει να ανανεώνεται από την έμμεση, συγκαλυμμένη έκφραση ιδεών, και η πραγματικότητα θα αποκτήσει σταδιακά ένα πρόσωπο αντιληπτό απ’ όλους. Η χούντα θα αποτελέσει παρελθόν, έχοντας αφήσει πίσω της την καταστροφή της Κύπρου, ίχνη βαρβαρότητας αποτυπωμένα στα σώματα και στις ψυχές όσων βασανίστηκαν, αλλά και ίχνη ανοχής στη βαρβαρότητα εμπεδωμένα στη νοοτροπία της χώρας.

Στην έκθεση που διοργανώνει το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους και το Αρχείο της ΕΡΤ, παρουσιάζονται τεκμήρια και έργα τέχνης που απόκεινται στις πλούσιες συλλογές τους και τα οποία αποτυπώνουν γλαφυρά όχι τόσο την ιστορία της περιόδου όσο την ιδεολογική περιπέτεια της νεοελληνικής κοινωνίας τα ταραγμένα εκείνα χρόνια, με απώτερο στόχο τη βαθύτερη κατανόηση, την αυτογνωσία της δικής μας, μεταπολιτευτικής κοινωνίας.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους και το Αρχείο της Ελληνικής Ραδιοφωνίας Τηλεόρασης Α.Ε.

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Κώστας Κωστής, Τάσος Σακελλαρόπουλος, Αμαλία Παππά, Βασίλης Αλεξόπουλος

ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ: Κώστας Κωστής

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Τάσος Σακελλαρόπουλος

ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ: Έλια Βλάχου

ΜΟΥΣΕΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ: Σπύρος Νάσαινας

ΕΡΕΥΝΑ – ΕΠΙΛΟΓΗ ΥΛΙΚΟΥ – ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ – ΚΕΙΜΕΝΑ: Τάσος Σακελλαρόπουλος, ΜΙΕΤ/ΕΛΙΑ: Μαρία Αρβανιτάκη, Μαρία Κοκολογιάννη, Γιώργος Κουμαρίδης, Βούλα Λιβάνη, Σοφία Μπόρα, Ματθίλδη Πυρλή, Κωνσταντίνα Σταματογιαννάκη, Παναγιώτης Τουρλής, Γιώργος Τσακνιάς, Κωνσταντίνος Φιολάκης, Κάτια Χανδρά, Βιβή Χατζηγεωργίου ΓΑΚ: Γιάννης Γκλαβίνας, Κατερίνα Ζωγράφου, Ελένη Θεοδωροπούλου, Αμαλία Γιαννακά, Ανδρομάχη Κοκκότη, Ευγενία Κρεμμυδά ΕΡΤ: Αγγελική Σαπλαούρα, Κωνσταντίνα Τασιοπούλου

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: Γιώργος Διαμάντης

ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ: stagedesignoffice – Γιώργος Κυριαζής, Μαριάννα Βούζα

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΕΙΑΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ: ΜΙΕΤ: Μαρία Αλεξίου, ΓΑΚ: Μαρία Γιαννίκου, Αγγελική Στασινού

ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΕΚΘΕΜΑΤΩΝ: Μαρία Αλεξίου, Στέφανος Κεσίδης

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΠΟΠΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ: Paskalidis digital printing, Galonis print shop

ΕΚΘΕΣΙΑΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ: Εμμανουήλ Λιγνός – Λιγνού Α. & ΣΙΑ Ε.Ε.

ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ: MoveArt S.A.

ΜΟΝΤΑΖ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΩΝ: Παναγιώτης Αγγελόπουλος

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ: Σωσάννα Καλογηράτου

ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ – ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: Κυριακή Μολφέτα, Δημήτρης Θεοδωράκος

ΞΕΝΑΓΗΣΕΙΣ: Κάκια Καμπάνταη

ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΕΝΑΥΣΗ, Κύρος Νίτσης

INFO ΕΚΘΕΣΗΣ

Παράρτημα ΜΙΕΤ Θεσσαλονίκης

Βίλα Καπαντζή, Λεωφόρος Βασιλίσσης Όλγας 108

 Διάρκεια έκθεσης

22 Ιανουαρίου – 24 Απριλίου 2026

 Ώρες λειτουργίας

Καθημερινές: 10:00-17:00, Σάββατο: 12:00-20:00 (εκτός επισήμων αργιών)

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

 

21 Απριλίου 1967. Εκ της Ελλάδος και πάλιν το φως, καθεστωτικό έντυπο. ΜΙΕΤ, Βιβλιοθήκη ΕΛΙΑ