Κάθε ακαλλιέργητο ταλέντο αποτελεί απλώς μια υπόσχεση
Το αστυνομικό, όπως κάθε άλλο λογοτεχνικό είδος, διαθέτει παράδοση.
Μια αέναη αλυσίδα συγγραφέων, διαφορετικού χρόνου, τρόπου γραφής, τόπου, που μέσα από τους κανόνες τους είδους γράφουν τις ιστορίες τους.
Ομοίως και στον ελληνικό χώρο.
Από την (μάλλον) πειραματιζόμενη με το είδος Ελένη Βλάχου στα τέλη του Μεσοπολέμου και την (συστηματικά) παρούσα με πολλα διηγήματα, Αθηνά Κακούρη, στην περισσότερο “κοινωνική” Τιτίνα Δανέλλη μέχρι την σημερινή εποχή, η γυναικεία “ματιά”, στο χώρο του crime είναι ταλαντούχα και ιδιαίτερη.
Μέρος αυτής της συνέχειας είναι και η Έρικα Αθανασίου, με τριπλή ενασχόληση. Συγγραφέας με αστυνομικές ιστορίες διαφορετικής έντασης και κλίμακας, (παιδικές και ελαφρές περιπέτειες μα και άλλες, με περιγραφές σκληρών και κακοποιητικών συμπεριφορών). Διδάσκουσα, μοιραζόμενη τις γνώσεις της στο crime, μέσα από τα μαθήματα Δημιουργικής Γραφής. Αλλά και πρόσφατα νέα πρόεδρος της Ε.Λ.Σ.Α.Λ., με σχέδια και προτάσεις για την ανάπτυξη και αναγνωρισιμότητα του είδους.
Με συμμετοχή σε συλλογικούς τόμους, θετική διάθεση στο ομαδικό πνεύμα χωρίς να χάνει την συγγραφική της αυτονομία, η Έρικα Αθανασίου, στην πρώτη της συνέντευξη ως πρόεδρος της Ε.Λ.Σ.Α.Λ., δέχθηκε να απαντήσει στις ερωτήσεις μας.
Μεταξύ άλλων, έχετε γράψει βιβλία με αστυνομικές ιστορίες. Τι σας ώθησε να ασχοληθείτε με αυτές;
Ήταν οι ιστορίες που μου άρεσε περισσότερο να διαβάζω, οπότε ήταν φυσικό όταν άρχισα να γράφω, να ασχοληθώ με ιστορίες μυστηρίου.
Οι αστυνομικές ιστορίες σου δίνουν τη δυνατότητα να μιλήσεις για πολλά περισσότερα πράγματα πέρα από ένα έγκλημα, ενώ υπάρχει και μεγάλη ποικιλία στα εγκλήματα, δεν είναι απαραίτητο μια αστυνομική ιστορία να ασχολείται με φόνους.
Συνήθως το ένα φέρνει το άλλο. Η ενασχόλησή μου με το αστυνομικό μυθιστόρημα μου έφερε προσκλήσεις να συμμετάσχω σε συλλογικές εκδόσεις αστυνομικών διηγημάτων, οπότε μου δόθηκε η ευκαιρία να “σχεδιάσω” μερικά ακόμα εγκλήματα.
Έχουν εξήγηση εκδοτικά φαινόμενα τύπου Τζο Νέσμπο; Μπορεί να υπάρξει αντίστοιχη περίπτωση, συνδυασμού εμπορικής επιτυχίας- αναγνωρισιμότητας από Έλληνα ή Ελληνίδα συγγραφέα;
Για να συμβαίνουν έχουν και εξήγηση. Ο Τζο Νέσμπο έχει γράψει πολύ διαφορετικές ιστορίες, μερικές εξαιρετικά πρωτότυπες, ιστορίες που έχουν αγωνία, ανατροπές, εστιάζουν σε θέματα με ξεχωριστό ενδιαφέρον και άπτονται της επικαιρότητας. Ένα καλό προϊόν και μια σωστή προώθηση μπορούν να οδηγήσουν σε εμπορική επιτυχία.
Στην Ελλάδα έχουμε εξαιρετικούς συγγραφείς και βιβλία. Αυτό που λείπει είναι η στήριξη από την Πολιτεία, γενικά των βιβλίων, μια μεταφραστική πολιτική που θα μπορούσε να κάνει τα βιβλία αυτά γνωστά έξω.
Ακόμα και να υπήρχε κάποια πολιτική προώθησης της ελληνικής βιβλιοπαραγωγής από την Πολιτεία μάλλον δεν θα γινόταν με κριτήρια που θα ευνοούσαν τη διεθνή αναγνωρισιμότητα.
Η προώθηση αφήνεται κυρίως στα προσωπικά μέσα του συγγραφέα, μπορεί όμως να πετύχει. Αρκεί να σκεφτούμε το Logicomix (Ίκαρος), ένα graphic novel του 2009, πριν γίνουν μόδα αυτού του τύπου τα βιβλία. Ήταν εντυπωσιακό ότι έμπαινες σε ένα πλοίο το καλοκαίρι και έβλεπες όλους τους τουρίστες να το κρατάνε στα χέρια τους σε όλες τις γλώσσες.
Εδώ και λίγες ημέρες είστε πρόεδρος της Ε.Λ.Σ.Α.Λ. (Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας). Από αυτήν την θέση, ποιοι είναι στόχοι σας; Πώς σκοπεύετε να κινηθείτε;
Οι στόχοι της ΕΛΣΑΛ είναι δεδομένοι και απλώς η κάθε Γραμματεία, με όλα τα μέλη της, τους υπηρετεί. Έτσι λοιπόν στο πλαίσιο της προώθησης, ενθάρρυνσης και διάδοσης των αστυνομικών λογοτεχνικών έργων θα συμμετέχουμε σε εκδηλώσεις και θα γίνει προσπάθεια για κάποια συλλογική έκδοση. Μέσα από τη συνύπαρξη σε φιλικό κλίμα, δημιουργούνται οι ευκαιρίες.
Ο/Η συγγραφέας γεννιέται ή γίνεται; Ο ρόλος της Δημιουργικής Γραφής;
Σε όλες τις δημιουργικές ασχολίες υπάρχει το ταλέντο και η καλλιέργειά του. Πιστεύω στο ταλέντο αλλά κάθε ακαλλιέργητο ταλέντο αποτελεί απλώς μια υπόσχεση. Η διαδικασία της δημιουργικής γραφής δίνει τη δυνατότητα να καλλιεργηθούν ταλέντα. Πιστεύω όμως ότι ο ρόλος της είναι ευρύτερος.
Αποτελεί περισσότερο χόμπυ, μια διαδικασία ενεργοποίησης της φαντασίας, παρά έναν τρόπο να γίνει κανείς συγγραφέας. Παρακολουθώντας κάποιος ένας σεμινάριο Δημιουργικής Γραφής μπορεί να φτιάξει ένα διαφημιστικό σλόγκαν, να διευρύνει τη σκέψη του βρίσκοντας λύση σε κάτι που ίσως είχε εγκλωβιστεί, δεν είναι απαραίτητο ότι πρέπει να γράψει μια ιστορία μυθοπλασίας.
Επίσης, όπως σε όλες τις εκπαιδευτικές διαδικασίες, έχει μεγάλη σημασία το πλαίσιο, η μέθοδος, η υπόλοιπη ομάδα, ο εκπαιδευτής.
Περιοδικό “πολάρ”. Μια εξειδικευμένη επιθεώρηση μυθοπλασίας του εγκλήματος στον ελληνικό χώρο (σε 13 τεύχη). Ποια η γνώμη σας; Έχουν επιτυχία τέτοιες προσπάθειες; Μπορούν να “συναντηθούν” με το ευρύ κοινό;
Αναγνωστική επιτυχία σίγουρα υπάρχει αλλά (συχνά) δεν συμβαδίζει με την εμπορική. Εξαρτάται για τι είδους επιτυχία μιλάμε.
Το “πολάρ” συγκέντρωσε στα τεύχη του πλήθος αξιόλογων κειμένων, σχετικών με την αστυνομική λογοτεχνία. Κείμενα που μεμονωμένα ή συνολικά μπορούσαν να βρουν ανταπόκριση και στο ευρύ κοινό, κυρίως όμως απευθύνονταν στους ανθρώπους που αγαπούν την αστυνομική μυθοπλασία.
Τα περιοδικά αυτού του είδους, αποτελούν ένα σημαντικό αρχείο για την ελληνική αστυνομική μυθοπλασία και πιστεύω ότι θα άξιζε να στηριχτεί η προσπάθεια από έναν εκδοτικό οργανισμό ή άλλον φορέα ώστε να υπάρξει συνέχεια.
Με τις κατάλληλες ενέργειες, κέφι και μεράκι θα μπορούσε η έκδοση του περιοδικού να αποκτήσει και εμπορικό ενδιαφέρον για όσους στηρίξουν την προσπάθεια.
Τρία αγαπημένα σας φιλμ νουάρ που θα προτείνατε στους αναγνώστες.
Το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό είναι το “Κεντρί” (The Sting, 1973) αν και δεν είναι τόσο φιλμ νουάρ, όσο μια αστυνομική περιπέτεια γεμάτη χιούμορ και ανατροπές. Επίσης η “Τζίλντα” (Gilda,1946) μια ταινία με όλη τη γοητεία του κλασσικού Χόλυγουντ και φυσικά το εμβληματικό “Πολίτης Κέιν” (Citizen Caine, 1942).
Οι διάφορες δράσεις (φεστιβάλ, αφιερώματα, παρουσιάσεις) γύρω από το (αστυνομικό) βιβλίο, αυξάνουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη; Νομίζω, διαθέτετε εμπειρία από τη συμμετοχή σας στο Φεστιβάλ Αστυνομικής Λογοτεχνίας Agatha.
Η ανάγνωση όπως και η συγγραφή είναι κυρίως μοναχική εμπειρία. Από την άλλη οι άνθρωποι θέλουν να μοιράζονται την εμπειρία τους, για αυτό και υπάρχει τέτοια ανταπόκριση στις Λέσχες Ανάγνωσης όπου γίνονται τακτικές συναντήσεις και δημιουργείται μια ομάδα που αναπτύσσει οικειότητα.
Από την άλλη, φεστιβάλ, αφιερώματα, παρουσιάσεις, είναι κάτι έξω από την καθημερινότητα, μπορούν να αποτελέσουν μια γιορτή για την αγαπημένη μας συνήθεια. Να συναντήσουμε ανθρώπους που δεν έχουμε συχνά την ευκαιρία, να συμμετάσχουμε και να ακούσουμε συζητήσεις, να διαπιστώσουμε πώς σκέφτονται οι δημιουργοί. Το φεστιβάλ Agatha πετυχαίνει τους στόχους αυτούς, καλύπτοντας όλες τις πτυχές της αστυνομικής ιστορίας, ακόμα και από άποψη μουσικής, κινηματογράφου, θεάτρου, παιχνιδιών μυστηρίου, ενώ προσκαλεί και πολλούς ξένους συγγραφείς.
Επίσης η Ε.Λ.Σ.Α.Λ., εκτός από το καθιερωμένο ετήσιο τριήμερο των εκδηλώσεων αστυνομικής μυθοπλασίας που πραγματοποιεί, έχει καταφέρει και με άλλες δράσεις της όπως η ετήσια πρόσκληση για συγγραφή μικροδιηγημάτων να αυξήσει το ενδιαφέρον του κοινού για την αστυνομική λογοτεχνία.
Υπάρχουν όμως και συνεργασίες με άλλους φορείς σε όλη την Ελλάδα για την ανάδειξη της αστυνομικής μυθοπλασίας, καθώς φαίνεται ότι ούτως ή άλλως είναι ένα λογοτεχνικό είδος που έχει ήδη αγαπηθεί.
Στόχος είναι όσοι παρακολουθούν τις εκδηλώσεις, να ανυπομονούν για την επόμενη, να αναζητούν να ακούσουν τον συγγραφέα που έχουν αγαπήσει από τα βιβλία του και να προτείνουν και σε άλλους να συμμετέχουν, μεγαλώνοντας την οικογένεια των αναγνωστών της αστυνομικής λογοτεχνίας.
