Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ Κυπριακού και Ελληνικού Κινηματογράφου της Βαρκελώνης, Κωνσταντίνος Κοντονικόλας, στον «Εξώστη»
Συνέντευξη στον Λάζαρο Γεροφώτη
Αρχικά να σας καλώς ορίσουμε στον Εξώστη.
Από τις 5 έως τις 8 Φεβρουαρίου 2026 πραγματοποιήθηκε το 8ο Φεστιβάλ Κυπριακού και Ελληνικού Κινηματογράφου της Βαρκελώνης. Πριν περάσουμε στα της φετινής διοργάνωσης, θα θέλαμε να σας γνωρίσουμε καλύτερα: ποια είναι η δική σας διαδρομή και ποια η σχέση σας με τον χώρο του κινηματογράφου;
Γεια σας και ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Είναι μεγάλη μου χαρά που βρίσκομαι εδώ! Ο κινηματογράφος είναι μια από τις τρεις μεγάλες μου αγάπες (η μουσική και ο Ηρακλής είναι οι άλλες δύο) οπότε, όσο θυμάμαι τον εαυτό μου, παρακολουθώ ταινίες σχεδόν σε καθημερινή βάση. Η διαδρομή μου είναι κυρίως αυτή του μανιώδους θεατή (εκτός από τις τακτικές μου εξόδους στις αίθουσες, παρευρίσκομαι ανελλιπώς επί 30 χρόνια στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και προσπαθώ κάθε χρόνο να επισκέπτομαι μεγάλα Φεστιβάλ του εξωτερικού, όπως το Tribeca στη ΝΥ, του Βερολίνου, του Λονδίνου, του Σίτζες κα). Το μακρινό 2002-3, στις ραδιοφωνικές μου μέρες, είχα εμπλακεί για ένα σύντομο χρονικό διάστημα στην παραγωγή και μουσική επιμέλεια της πρώτης ταινίας του Αλέξανδρου Πανταζούδη «Μη Φεύγεις». Αργότερα, ξεκίνησα να γράφω σε online fanzines για μουσική κυρίως, αλλά και για μουσική στον κινηματογράφο (mic.gr, cinemart.gr). Η δουλειά μου ως μηχανικός με έφερε στη Βαρκελώνη το 2018, την ίδια εποχή περίπου που η Άννα Έλληνα είχε μόλις ξεκινήσει το Φεστιβάλ Κυπριακού και Ελληνικού Κινηματογράφου, το οποίο εγώ τα πρώτα χρόνια γνώριζα μόνο ως θεατής. Στο Φεστιβάλ του 2023 αποφάσισα να εμπλακώ ενεργά στη διοργάνωση, ενώ ανέλαβα την καλλιτεχνική διεύθυνση για τις τελευταίες δύο διοργανώσεις (από το καλοκαίρι του 2023 και έπειτα).
Πως ξεκίνησε η ιδέα για την δημιουργία του Φεστιβάλ Κυπριακού και Ελληνικού Κινηματογράφου της Βαρκελώνης και ποια είναι η πορεία του αυτά τα 8 χρόνια;
Η Άννα Έλληνα –η γενική διευθύντρια του Φεστιβάλ- είναι παραγωγός ταινιών μικρού μήκους και μαζί με τον Ισπανό σεναριογράφο Juanjo Lopezαποφάσισαν να ξεκινήσουν το ΦΚΕΚΒ ως μια ακόμη δραστηριότητα στις παραγωγές που έκαναν υπό την αιγίδα της OKTANA Casa de Cultura. Το σινεφίλ κοινό της πόλης αγκάλιασε αυτή την πρωτοβουλία από την αρχή και κάθε χρόνο παρατηρούμε όλο και περισσότερους Ισπανούς να αναζητούν αυτήν την διαφορετική κινηματογραφική πρόταση.
Ποιοι είναι οι άνθρωποι πίσω από το Φεστιβάλ Κυπριακού και Ελληνικού Κινηματογράφου της Βαρκελώνης;
Είμαστε μια πολύ μικρή ομάδα απόδημων από πίσω που αγαπά τον Ελληνόφωνο κινηματογράφο και προσπαθεί να τον αναδείξει στο ισπανικό κοινό, κάνοντας λίγο απ’όλα. Η Άννα Έλληνα (με καταγωγή από την Κύπρο) ως γενική διευθύντρια και ιδρύτρια, εγώ (με καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη) ως καλλιτεχνικός διευθυντής, ο Αργύρης Σολωμός στην επιλογή προγράμματος και 2-3 ακόμα άτομα που βοηθούν λιγότερο ή περισσότερο, αλλά καίρια κάθε χρόνο.
Είδαμε φέτος, αλλά και σε προηγούμενες διοργανώσεις ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους που έχουν σημειώσει σημαντική επιτυχία στην Ελλάδα, είτε εμπορικά, είτε με συμμετοχές και διακρίσεις σε μεγάλα Φεστιβάλ. Ποια είναι τα βασικά κριτήρια επιλογής των ταινιών;
Η μεγάλη απόφαση που πήραμε από τότε που ανέλαβα την καλλιτεχνική διεύθυνση, ήταν να αλλάξουμε τη μορφή επιλογής και από open call να πάμε σε επιμέλεια (“curated”) προγράμματος. Προσπαθήσαμε δλδ να επιλέξουμε ταινίες που μας εντυπωσίασαν και μας άρεσαν μέσα στη χρονιά και να προσφέρουμε στο κοινό της Βαρκελώνης μια επιλογή αυτών των δικών μας προτιμήσεων. Ο σκοπός δεν ήταν άλλος από το να προσφέρουμε ένα πρόγραμμα, το οποίο εμείς οι ίδιοι θα θέλαμε να παρακολουθήσουμε πρώτοι. Αυτό πολλές φορές σήμαινε ότι έπρεπε να κοπιάσουμε πολύ περισσότερο ώστε να καταφέρουμε να προβάλλουμε συγκεκριμένες ταινίες που είτε πήγαν καλά εμπορικά στην Ελλάδα, είτε άφησαν καλές εντυπώσεις σε μεγάλα Φεστιβάλ, αλλά ταυτόχρονα να μην είναι μονοθεματικές και να καταφέρνουν να εκπροσωπούν όσο το δυνατόν περισσότερα είδη κινηματογράφου. Θέλουμε το κοινό της Βαρκελώνης μέσα σε 4 ημέρες να προλάβει να δει ό,τι καλύτερο έχει βγει στην πρόσφατη Ελληνόφωνη παραγωγή, είτε αυτό είναι δράμα, κωμωδία, sci-fi αλλά και horror. Κάθε προβολή ταινίας μεγάλου μήκους συνοδεύεται από μια προβολή ταινίας μικρού μήκους. Έτσι δίνουμε τη δυνατότητα σε νέους κυρίως δημιουργούς να απευθυνθούν σε ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό απ’ότι συνηθίζεται σε αυτό το φορμάτ.
Σε μια διοργάνωση που αναδεικνύει τη σύγχρονη ελληνική και κυπριακή παραγωγή, επιλέξατε φέτος να ρίξετε αυλαία με την “Αναπαράσταση” του σπουδαίου Θόδωρου Αγγελόπουλου. Ποιο ήταν το σκεπτικό πίσω από αυτή τη “γέφυρα” ανάμεσα στο σήμερα και την κινηματογραφική κληρονομιά και ποια ήταν η ανταπόκριση του κοινού μετά την προβολή;
Παραδοσιακά, το Φεστιβάλ μας ρίχνει αυλαία με την προβολή μιας κλασικής ελληνικής ταινίας ως ταινία λήξης. Με αυτόν τον τρόπο προσπαθούμε όντως να γεφυρώσουμε στο μυαλό του θεατή τις σύγχρονες ελληνικές και κυπριακές ταινίες που μόλις παρακολούθησε, με αυτές που πολλές φορές τις ενέπνευσαν, ή τουλάχιστον επηρέασαν με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο. Εκτός από τον εκπληκτικό Γιώργο Λάνθιμο που φυσικά ακόμα μεγαλουργεί με τη φιλμογραφία του, δεν υπάρχει πιστεύω άλλος Έλληνας δημιουργός που να άφησε μεγαλύτερο στίγμα στον ευρωπαϊκό κινηματογράφο με τέτοια συνέπεια, διάρκεια αλλά και αναγνώριση, από τον Θόδωρο Αγγελόπουλο. Η Αναπαράσταση είναι μια ταινία-γίγαντας, πάνω στην οποία στηρίχθηκαν και οι μεταγενέστερες ταινίες-γίγαντες του Θ. Αγγελόπουλου, που, παρακολουθώντας την στη μεγάλη οθόνη, μπορεί κάποιος να εντοπίσει πολλά από τα γνώριμα στοιχεία του σκηνοθέτη σε μια πρώιμη μορφή τους: ο πολυεπίπεδος σχολιασμός της πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας, οι αναφορές στην αρχαία ελληνική τραγωδία, οι καθηλωτικές κινήσεις της κάμερας και τα γεμάτα από ποιητική πληροφορία πλάνα, είναι όλα εκεί για να γραπώσουν την προσοχή τον θεατή. Το ισπανικό κοινό αγαπάει τον Αγγελόπουλο και το απέδειξε για μια ακόμη φορά. Δεν είναι πολύ εύκολο να δει κανείς ένα τέτοιο αριστούργημα στη μεγάλη οθόνη (όπως πρέπει δλδ), οπότε η ανταπόκριση ήταν εντυπωσιακή και μας γέμισε ικανοποίηση.
Το κοινό του Φεστιβάλ βασίζεται στην Ελληνική κοινότητα της Βαρκελώνης ή υπάρχει ανταπόκριση στις Ελληνικές/Κυπριακές ταινίες και από το Ισπανικό κοινό;
Είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι που το Φεστιβάλ μας–αν δεν κάνω λάθος-είναι το μόνο ετήσιο ελληνόφωνο Φεστιβάλ του εξωτερικού που στοχεύει και βασίζεται κυρίως στο τοπικό κοινό και όχι μόνο στην ελληνική και κυπριακή ομογένεια. Γι’ αυτό μάλιστα όλες οι ταινίες προβάλλονται με ισπανικούς υπότιτλους τους οποίους αναλαμβάνουμε να τους δημιουργήσουμε εμείς. Έχει πλέον σχηματιστεί ένας σημαντικός πυρήνας Ισπανόφωνων θεατών που περιμένει κάθε χρόνο το Φεστιβάλ μας και ο αριθμός τους κάθε χρόνο αυξάνεται. Φυσικά, η ελληνική κοινότητα της Βαρκελώνης μας στηρίζει και έρχεται ενθουσιωδώς, αλλά η πλειοψηφία του κοινού είναι Ισπανόφωνοι σινεφίλ της Βαρκελώνης.
Ποιος είναι ο συνολικός απολογισμός της φετινής 8ης διοργάνωσης του Φεστιβάλ;
Από πέρσι υπήρξαν πολλές σημαντικές τομές στο Φεστιβάλ που συνέχισαν και φέτος και με μεγάλη χαρά είδαμε να αποδίδουν καρπούς και να αγκαλιάζονται από το κοινό: από τη διαφορετική επιλογή προγράμματος και τη μεγάλη αύξηση παρουσίας σκηνοθετών, ηθοποιών και συντελεστών, μέχρι την εικαστική εκπροσώπηση του Φεστιβάλ και την παρουσία μας στα ηλεκτρονικά μέσα. Κάθε νέα έκδοση είναι καλύτερη της προηγούμενης και αυτό φαίνεται και στη συνεχή αύξηση της επισκεψιμότητας αλλά και της ικανοποίησης του κοινού. Ο κόσμος μετά τις προβολές παραμένει στην αίθουσα για να συμμετάσχει πολύ ενεργά στα καθιερωμένα Q/As, οι ίδιοι οι συντελεστές που μας επισκέπτονται φεύγουν ενθουσιασμένοι από την παρουσία του κόσμου και την ανταπόκρισή του στα έργα τους και οι περισσότεροι (αν όχι όλοι) έχουν μόνο καλά λόγια να πουν για τις ταινίες και τη διοργάνωση. Υπήρξαν πολλές ωραίες στιγμές φέτος, αλλά θα ξεχώριζα το φανταστικό Q/A των Ντένη Ηλιάδη και Κωνσταντίνα Μεσσήνη μετά την προβολή του Buzzheart, το θερμότατο καλωσόρισμα του κοινού προς την εξαιρετική Κλέλια Ρένεση κατά τη διάρκεια της διπλής της παρουσίας και συζήτησης που ακολούθησε στην Σπασμένη Φλέβα και στο Υπάρχω και τη συγκίνηση πολλών θεατών μετά την προβολή της Αναπαράστασης (όπου προλόγισε ο Pere Albero, ο Ισπανός βοηθός σκηνοθέτη του Αγγελόπουλου). Να σημειώσω ότι το μεγάλο βραβείο Κριτικής Επιστροπής το κέρδισε η ταινία «Πολύ κοριτσίστικο όνομα το Παττυ», το βραβείο ταινίας μικρού μήκους το κυπριακό animation “The Weaver”, ενώ η «Σπασμένη Φλέβα» κέρδισε το βραβείο Κοινού. Τα χαμόγελα (ή δάκρυα μερικές φορές) και τα πηγαδάκια που ακολουθούν αφού τελειώσει η ταινία, είναι για εμάς ο λόγος που κάνουμε το Φεστιβάλ και δε θα μπορούσαμε παρά να είμαστε χαρούμενοι που το καταφέραμε και στην 8η έκδοσή του.
Ποιες ήταν οι καθοριστικές συνεργασίες και οι βασικοί φορείς στήριξης της φετινής διοργάνωσης και ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι σας για την επόμενη μέρα και το 9ο Φεστιβάλ;
Υπάρχει ένα εσωτερικό αστείο μέσα στην ομάδα του Φεστιβάλ: μετά την τελευταία μέρα προβολών, λέμε μεταξύ μας πόσο ωραία ήταν πάλι και πόσο μας στενοχωρεί το γεγονός ότι αυτή η έκδοση ήταν και η τελευταία. Αυτό λέμε κάθε χρόνο, αλλά βέβαια κάθε χρόνο καταφέρνουμε με πολύ μεγάλες δυσκολίες και προσωπικό χρόνο να το ξανα-κάνουμε. Αν και έχουμε τη διαρκή στήριξη των πολιτιστικών υπηρεσιών του Υφυπουργείου Πολιτισμού της Κύπρου και τους ευχαριστούμε θερμά γι’αυτό, κάθε έκδοση γίνεται με όλο και μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας. Η στήριξη της Ελληνικής πολιτείας δυστυχώς δεν είναι αυτή που θα έπρεπε – οι πρόσφατες αλλαγές στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου(πλέον ΕΚΚΟΜΕΔ) σίγουρα δε βοήθησαν. Πέραν αυτών, προσπαθούμε ως Φεστιβάλ να λειτουργούμε ως γέφυρα ανάμεσα στο ελληνόφωνο σινεμά και την Ισπανία και γι’αυτό χτίζουμε συνεργασίες οι οποίες είναι εποικοδομητικές προς τις ταινίες που προβάλλουμε και στους δημιουργούς τους. Στο πλαίσιο αυτό, έχουμε μόνιμη συνεργασία με τη μεγαλύτερη arthouse streaming πλατφόρμα της Ισπανίας (FILMIN), η οποία προσφέρει συμβόλαια διανομής στις ταινίες που βραβεύονται στο Φεστιβαλ, καθώς και με καταξιωμένα Φεστιβάλ Κινηματογράφου όπως αυτό του Sitges, όπου πέρσι πχ προβλήθηκε μια ελληνική ταινία animation επειδή πρώτα είχε παρουσία στο Φεστιβάλ μας. Ο βασικός υποστηρικτής βέβαια δεν είναι άλλος από το κοινό της Βαρκελώνης, το οποίο και ανυπομονούμε να ξαναδούμε στην 9η έκδοση του Φεστιβάλ το 2027, με ένα ακόμη πλουσιότερο πρόγραμμα ταινιών, περισσότερες παρουσίες συντελεστών και –ευχόμαστε- με περισσότερη στήριξη από το Ελληνικό κράτος που θα στοχεύει με πράξεις στην πολιτιστική εξωστρέφεια και στην ανάδειξη του κινηματογραφικού μας προϊόντος.
