Κάθε εβδομάδα ένας συγγραφέας απαντά σε 15 ερωτήσεις. Σήμερα η Μαίρη Κόντζογλου
- Γιατί γράφετε;
Γράφω γιατί μου αρέσει που έτσι ζω πολλές ζωές.
Γράφω γιατί λατρεύω τις λέξεις και νιώθω πως έτσι τις απελευθερώνω.
Γιατί αυτο-ψυχαναλύομαι και εξερευνώ τις δυνάμεις μου.
Γράφω γιατί οι ιστορίες που έχω στο μυαλό μου ζητούν να ελευθερωθούν.
- Τι κάνετε όταν δεν γράφετε;
Ό,τι όλοι. Φροντίζω τους ανθρώπους μου, τους φίλους μου, γυμνάζομαι καθημερινά, πηγαίνω στο θέατρο και τον κινηματογράφο, πίνω καφέδες, παίζω μπιρίμπα, ταξιδεύω, διαβάζω, διαβάζω, διαβάζω.
- Είστε πρωτίστως αναγνώστης/τρια ή συγγραφέας;
Βαριά αναγνώστρια. Μπορώ να μείνω νηστική, άυπνη, χωρίς να μιλήσω με άνθρωπο και να βγω απ’ το σπίτι για δέκα μέρες, αλλά δεν υπάρχει ούτε μία μέρα χωρίς να διαβάσω.
- Τι διαβάζετε αυτό το διάστημα;
«Εμπούσιον» της Όλγκα Τοκάρτσουκ.
- Με ποιες προσωπικότητες της λογοτεχνίας θα βγαίνατε για ποτό;
Θα κατέληγα αλκοολική. Με παααάρα πολλές.
Με τους παλιούς λατρεμένους, τον Καζαντζάκη, τον Λουντέμη, τη Σωτηρίου, τον Βενέζη, τον Τσίρκα, τον Πολίτη, τον Μάτεσι. Και με πολλούς σύγχρονους φυσικά, ας πω τη Μάρω Δούκα και την Ιωάννα Καρυστιάνη που κατέχουν την πρώτη θέση στην καρδιά μου.
- Ισχύει ακόμη ο «θάνατος του συγγραφέα» στην εποχή των social media;
«Ο θάνατος της ανάγνωσης βιβλίων» να λέμε καλύτερα. Εμείς θα γράφουμε κι ας μη μας διαβάζει κανείς.
Πράγματι το αναγνωστικό κοινό συρρικνώνεται εξαιτίας εξωτερικών παραγόντων, τα social media ίσως είναι η κυριότερη και ότι οι ηλικίες που είναι «βαριοί χρήστες» βιβλίων αποχωρούν σιγά σιγά…
Όμως η λογοτεχνία δεν θα πάψει να υφίσταται, πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι που θα επιθυμούν να εκφράσουν σκέψεις, συναισθήματα, ιστορίες, πάντα θα υπάρχουν άλλοι, λιγότεροι σίγουρα, που θα ενδιαφέρονται για αυτές.
- Γίνεται να βιοπορίζεσαι στην Ελλάδα μόνο από τη συγγραφή;
Όχι. Ούτε νομίζω πως γινόταν ποτέ, αν επιχειρούσαμε μια προσομοίωση των συνθηκών ζωής του περασμένου π.χ. αιώνα με το σήμερα.
- Διδάσκεται η γραφή;
Ναι, μέσα από την ανάγνωση πολλών, αμέτρητων και σπουδαίων λογοτεχνημάτων.
Φαντάζομαι πως δεν είναι περιττά τα μαθήματα δημιουργικής γραφής αλλά μόνο όταν αυτός/ή που τα παρακολουθεί είναι ήδη «εξαρτημένος» αναγνώστης.
- Ποιο θα ήταν το δικό σας «γράμμα σ’ έναν νέο ποιητή»;
Αυτό που είπα παραπάνω. Να διαβάζει λογοτεχνία. Και να μη φοβάται να εκτεθεί.
- Η λογοτεχνία είναι ενιαία ή επιδέχεται διακρίσεων;
Η λογοτεχνία είναι αυτό που λέει η λέξη. Τέχνη του λόγου. Και όταν λέμε Τέχνη εννοούμε το καλό, το ωραίο, το υψηλόν. Δεν μπορεί να υπάρχει καλή, μέτρια και χειρότερη λογοτεχνία.
- Υπάρχουν must read βιβλία; Ποια είναι για εσάς;
Ποια να πρωτοπώ; Η «Οδύσσεια» ας πούμε είναι όχι μόνο must read, αλλά και η απαρχή της έντεχνης γλώσσας. Πόσος πλούτος, παρομοιώσεις, ακρίβεια, φαντασία, δύναμη και τι εκπληκτική κοινωνιολογική, θρησκευτική, γεωγραφική, ιστορική καταγραφή!
Αν μιλάμε για πιο σύγχρονες δημιουργίες θα πω μερικούς τίτλους, αλλά δεν είναι μόνο αυτά που αντιπροσωπεύουν τα δικά μου must read. Ο ηλίθιος, Αισθηματική αγωγή, Τα σταφύλια της οργής, Εκατό χρόνια μοναξιάς, Ακυβέρνητες Πολιτείες, Ασκητική, Η μητέρα του σκύλου, Αθώοι και φταίχτες, Στου Χατζηφράγκου…
- Πώς είναι να γράφεις στον καιρό της πολιτικής ορθότητας;
Δεν θεωρώ ότι υπάρχει πρόβλημα. Και στις πιο προσωπικές ανθρώπινες σχέσεις υπάρχουν κανόνες για να μην προσβάλεις ή πληγώσεις τον άλλον. Βέβαια σημασία έχει να μη θέλεις να το κάνεις και όχι να σου το επιβάλλουν. Αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση.
- Γιατί οι Έλληνες γράφουν περισσότερο απ’ ό,τι διαβάζουν;
Έχω την άποψη πως είναι καλό πράγμα να γράφουν πολλοί, η ζωή έχει τους μηχανισμούς να ξεσκαρτάρει. Θα το πω απλουστευμένα: σε μια χώρα φτωχή και ταλαιπωρημένη το διάβασμα δεν ήταν αυτό που προείχε, ποτέ δεν υπήρχε κουλτούρα ανάγνωσης παρά σε μια συγκεκριμένη, πολύ μικρή ομάδα του πληθυσμού.
Ναι, συρρικνώνεται, γιατί δεν γίνεται καμιά προσπάθεια να προωθηθεί η ανάγνωση και είναι κοινωνικοί και οικονομικοί οι λόγοι που δεν αγοράζονται βιβλία. Για παράδειγμα στην Τσεχία και τη Δανία, για να ενισχυθεί το διάβασμα λογοτεχνίας, μηδενίστηκε το ΦΠΑ.
- Πώς σας επηρεάζει η πολιτική επικαιρότητα;
Επειδή μελετώ την Ιστορία με κάνει να αναζητώ τις ομοιότητες. Και, πιστέψτε με, είναι πάρα πολλές. Αυτό με κάνει να σκέφτομαι πως μια ιστορία στις αρχές του 20ού αιώνα π.χ. είναι απόλυτα επίκαιρη και στον 21ο, αφού δεν μάθαμε τίποτα από την προηγούμενη φορά…
- Η λογοτεχνία, τελικά, σας έχει αλλάξει τη ζωή;
Ναι, από την πρώτη φορά που άνοιξα βιβλίο μόλις έμαθα να διαβάζω. Γράφοντας γνώρισα τον εαυτό μου καλύτερα και έμαθα να δουλεύω πιο συστηματικά με την Ιστορία που πάντα μελετούσα και, υπό αυτή την έννοια, το γράψιμο μου άλλαξε ξανά τη ζωή.
*Η διλογία της «Από ήλιο σε ήλιο» γίνεται τηλεοπτική σειρά για την ΕΡΤ. Θα αρχίσει να προβάλλεται από τη φετινή σεζόν, κατά πάσα πιθανότητα, από τα τέλη Οκτωβρίου.
Η Μαίρη Κόντζογλου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Έχει σπουδάσει Πολιτικές Επιστήµες στο Πάντειο Πανεπιστήµιο και έχει εργαστεί σε µεγάλες ελληνικές εταιρείες, µε αντικείµενο πάντα την Επικοινωνία. Έχει εκδώσει τα μυθιστορήματα Το Μέλι το Θαλασσινό (2008), Περπάτα µε τον άγγελό σου (2009), την τριλογία «Οι μεσημβρινοί της ζωής» (2011) που αποτελείται από τα βιβλία Άγνωστη χώρα, Μεσονύκτιο, Μεσουράνηση, Χίλιες ζωές απόψε (2013), την τριλογία «Τα Παλιά Ασήμια» που αποτελείται από τα βιβλία Τα Παλιά Ασήμια (2014), Προσευχή για τα Παλιά Ασήμια (2015), Πέρα από τα Παλιά Ασήμια (2015), το μυθιστόρημα Οι Μαγεμένες (2017) και τη διλογία «Σκουριά και χρυσάφι» (2020) που αποτελείται από τα μέρη Νεγρεπόντε και Πόρτο Λεόνε, τη συλλογή διηγημάτων Ώρες κοινής ανησυχίας (2021), το βιβλιοφιλικό feelgood μυθιστόρημα Μια νύχτα στο βιβλιοπωλείο (2022), καθώς και τη διλογία «Από ήλιο σε ήλιο», που αποτελείται από δύο μέρη: Αποσπερίτης (2023) και Ανέσπερος (2024).
