Σφοδρές πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις προκάλεσαν οι πρόσφατες δηλώσεις της Μαρίας Καρυστιανού σχετικά με το ζήτημα των αμβλώσεων, επαναφέροντας στο προσκήνιο μια συζήτηση που στην Ελλάδα θεωρείται εδώ και δεκαετίες θεσμικά και κοινωνικά λυμένη.
Σε δημόσια παρέμβασή της, η Μαρία Καρυστιανού υποστήριξε ότι το θέμα των αμβλώσεων δεν είναι μόνο νομικό αλλά και βαθιά ηθικό και ότι, κατά την άποψή της, θα μπορούσε να τεθεί σε ευρύτερη κοινωνική διαβούλευση. Αν και αναγνώρισε το δικαίωμα της γυναίκας να αποφασίζει για το σώμα της, εξέφρασε προσωπικό προβληματισμό, τονίζοντας ότι — ως γιατρός — θεωρεί πως υπάρχει και η πλευρά του εμβρύου που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση ερμηνεύτηκε από πολλούς ως έμμεση αμφισβήτηση ενός δικαιώματος που είναι νομικά κατοχυρωμένο στη χώρα από το 1986 και αποτελεί βασικό πυλώνα της γυναικείας αυτονομίας.
Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες και εκτεταμένες. Κυβερνητικά στελέχη και κόμματα της αντιπολίτευσης ξεκαθάρισαν ότι το δικαίωμα στην άμβλωση δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση και πως η αυτοδιάθεση του σώματος αποτελεί αδιαπραγμάτευτο ανθρώπινο δικαίωμα. Πολλοί μίλησαν για επικίνδυνη οπισθοδρόμηση και για άνοιγμα μιας συζήτησης που, σε άλλες χώρες, έχει οδηγήσει σε σοβαρές ανατροπές κεκτημένων δικαιωμάτων.
Στον δημόσιο διάλογο που ακολούθησε, αναδείχθηκε έντονα ο φόβος ότι ακόμη και η «ουδέτερη» επαναφορά τέτοιων θεμάτων μπορεί να λειτουργήσει νομιμοποιητικά για συντηρητικές και αναχρονιστικές αντιλήψεις, ειδικά σε μια περίοδο όπου διεθνώς τα αναπαραγωγικά δικαιώματα βρίσκονται υπό πίεση.
Το δικαίωμα στην άμβλωση δεν αποτελεί αντικείμενο ηθικής διαπραγμάτευσης ούτε θέμα πλειοψηφικής έγκρισης. Είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, άρρηκτα συνδεδεμένο με την ελευθερία, την ισότητα και την αξιοπρέπεια. Καμία «διαβούλευση» δεν μπορεί να αποφασίσει για το σώμα κάποιου άλλου, όπως καμία κοινωνία δεν έχει το δικαίωμα να επιβάλλει μητρότητα ή να αφαιρεί την επιλογή.
Η αναγνώριση της πολυπλοκότητας ενός ζητήματος δεν μπορεί και δεν πρέπει να οδηγεί στην αμφισβήτηση κατοχυρωμένων δικαιωμάτων. Η άμβλωση είναι πράξη υγειονομική, κοινωνική και βαθιά προσωπική και αφορά αποκλειστικά το άτομο που κυοφορεί.
Η συζήτηση που προκλήθηκε αποδεικνύει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι ποτέ αυτονόητα και απαιτούν διαρκή υπεράσπιση. Η επαναφορά του ζητήματος των αμβλώσεων στον δημόσιο λόγο, ακόμη και με τη μορφή «προβληματισμού», εγκυμονεί κινδύνους και στέλνει λάθος μηνύματα σε μια κοινωνία που οφείλει να προχωρά μπροστά, όχι να κοιτάζει πίσω.
Το δικαίωμα στην άμβλωση δεν είναι θέμα άποψης. Είναι κατάκτηση. Και ως τέτοια πρέπει να παραμείνει αδιαπραγμάτευτη.
