Για χρόνια ήταν κάτι που «όλοι ήξεραν» αλλά κανείς δεν μπορούσε να αποδείξει με επίσημα δεδομένα. Πλέον αυτό αλλάζει. Με τη δημοσίευση στοιχείων από την ΕΛΣΤΑΤ για το 2024 και συγκρίσιμα δεδομένα για την περίοδο 2022–2024, το μισθολογικό χάσμα ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες στην Ελλάδα αποκτά σαφή, μετρήσιμη μορφή.
Και οι αριθμοί δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών.
Στο σύνολο της οικονομίας, η ανισότητα παραμένει σχεδόν ακίνητη στον χρόνο. Το χάσμα αμοιβών διαμορφώνεται στο 13,4% το 2022, αυξάνεται ελαφρώς στο 13,6% το 2023 και επιστρέφει στο 13,4% το 2024. Με απλά λόγια, για κάθε ευρώ που κερδίζουν οι άνδρες, οι γυναίκες συνεχίζουν να αμείβονται αισθητά λιγότερο, χωρίς ουσιαστική βελτίωση τα τελευταία τρία χρόνια.
Σύμφωνα με τον ορισμό της ΕΛΣΤΑΤ, το μισθολογικό χάσμα εκφράζει τη διαφορά στις μέσες ακαθάριστες ωριαίες αποδοχές ανδρών και γυναικών, ως ποσοστό των αποδοχών των ανδρών. Είναι δηλαδή ένας καθαρός δείκτης της οικονομικής ανισότητας στην καθημερινή εργασία.
Οι κλάδοι με τις μεγαλύτερες ανισότητες
Η εικόνα γίνεται πιο έντονη όταν τα στοιχεία σπάνε ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας. Στον κλάδο της Ενημέρωσης και Επικοινωνίας, το χάσμα είναι από τα υψηλότερα σε όλη την οικονομία: 24,5% το 2022, 24,9% το 2023 και 25,3% το 2024. Ένας τομέας που συχνά αυτοπαρουσιάζεται ως «μοντέρνος» και «προοδευτικός» αποδεικνύεται στην πράξη βαθιά άνισος.
Αντίστοιχα υψηλά ποσοστά εμφανίζονται στο Χονδρικό και Λιανικό Εμπόριο (πάνω από 20% και τα τρία έτη) και στις Χρηματοπιστωτικές και Ασφαλιστικές δραστηριότητες, όπου το χάσμα παραμένει κοντά στο 19%.
Στον αντίποδα, ελάχιστοι κλάδοι καταγράφουν αρνητικό χάσμα, δηλαδή υψηλότερες αποδοχές για τις γυναίκες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο τομέας Παροχής Νερού και Διαχείρισης Αποβλήτων, με ποσοστά από -4,8% έως -5,5% στην τριετία. Πρόκειται, ωστόσο, για εξαιρέσεις που δεν αλλάζουν τη συνολική εικόνα.
Η ηλικία ως παράγοντας ανισότητας
Το χάσμα αμοιβών δεν κατανέμεται ομοιόμορφα και στις ηλικίες. Όσο αυξάνεται η ηλικία, τόσο μεγαλώνει και η απόσταση στις αποδοχές. Στην ομάδα 65+, το χάσμα φτάνει το 27,1% το 2022 και, παρότι μειώνεται, παραμένει υψηλό στο 21,5% το 2024. Είναι το αποτύπωμα δεκαετιών ανισοτήτων που συσσωρεύονται σε μισθούς, καριέρες και συντάξεις.
Αντίθετα, στις ηλικίες κάτω των 25 ετών, οι γυναίκες εμφανίζονται να αμείβονται ελαφρώς καλύτερα από τους άνδρες, με αρνητικό χάσμα και στις τρεις χρονιές. Αυτό όμως δεν συνιστά ένδειξη ισότητας, αλλά μάλλον το σημείο πριν η ανισότητα αρχίσει να παγιώνεται – με την επαγγελματική εξέλιξη, τη μητρότητα και τις δομικές ανισορροπίες της αγοράς εργασίας.
Το μισθολογικό χάσμα στην Ελλάδα, πλέον, δεν είναι αίσθηση ή εμπειρία. Είναι αριθμός. Και παραμένει επίμονα εδώ.
