Με τον Τάσο Γέροντα έχουμε μοιραστεί αρκετές φορές την αγάπη του για τα βιβλία μέσα από τα άρθρα του στον Εξώστη, όπου αρθρογραφεί με συνέπεια και πάθος για τη λογοτεχνία. Αυτή τη φορά, όμως, η αφορμή της συζήτησής μας ήταν ιδιαίτερη: το νέο του βιβλίο, στο οποίο παντρεύει την αστρονομία με τη μυθολογία, φέρνοντάς μας πιο κοντά στον ουρανό – όχι μόνο ως επιστημονικό φαινόμενο, αλλά και ως φορέα ιστοριών, συμβόλων και ανθρώπινων αναζητήσεων.
Η συζήτησή μας ξεκίνησε με μια ερώτηση για την έμπνευση, και πολύ γρήγορα μετατράπηκε σε ένα ταξίδι μέσα από τους αστερισμούς, τους αρχαίους πολιτισμούς, τις αλήθειες της επιστήμης και τη μαγεία της φαντασίας. Μια συνομιλία γεμάτη ουρανό – όπως ακριβώς και το βιβλίο του.
της Μαρίας Φαρδέλλα
Τι ήταν αυτό που σας ενέπνευσε να συνδυάσετε την αστρονομία με τη μυθολογία σε αυτό το βιβλίο;
Δεν ήταν θέμα έμπνευσης. Όταν διαβάζεις για τους αστερισμούς, αναπόφευκτα θα συναντήσεις τη μυθολογία, επειδή αυτή τους έδωσε τα ονόματα.
Υπήρξε κάποιο εύρημα που σας εντυπωσίασε ιδιαίτερα;
Εκείνο που με εντυπωσίασε ιδιαίτερα είναι πως διαφορετικοί πολιτισμοί έβλεπαν τα ίδια αστέρια, αλλά έπλαθαν διαφορετικούς μύθους γι’ αυτά.
Στο βιβλίο αναφέρετε ότι “βρέθηκαν δρόμοι και χαράχτηκαν πορείες πλοίων” από τα άστρα. Πόσο σημαντικός ήταν ο ρόλος των αστεριών στις ανθρώπινες αποφάσεις και στη ναυσιπλοΐα;
Ο ρόλος των αστεριών στις ανθρώπινες αποφάσεις ήταν κεφαλαιώδους σημασίας. Για αιώνες η αστρολογία είχε τη θέση της κορυφαίας επιστήμης. Προσωπικά αδυνατώ να αντιληφθώ γιατί εξακολουθεί να θεωρείται επιστήμη.
Η θέση των αστεριών στον ουρανό και η αλλαγή τους με την εποχή ήταν σημαντικός βοηθός των καπετάνιων τα παλιά χρόνια, με την προϋπόθεση ότι ο νυχτερινός ουρανός ήταν καθαρός.
Υπάρχει κάποιος αστερισμός που θεωρείτε ιδιαίτερα ξεχωριστό – είτε για τον μύθο του είτε για την αστρονομική του σημασία;
Αγαπημένος αστερισμός είναι ο Ωρίων. Από αστρονομική άποψη, έχει πολλά και ενδιαφέροντα αστέρια και είναι καλός οδηγός για τον εντοπισμό αρκετών άλλων αστερισμών. Είναι και πολύ όμορφος! Από μυθολογική άποψη είναι συγκινητική η ιστορία της Μεγάλης και της Μικρής Άρκτου και τι σκέφτηκαν οι αρχαίοι Έλληνες για να δικαιολογήσουν το ότι είναι αειφανείς αστερισμοί, δηλαδή ορατοί όλο τον χρόνο.
Πώς βλέπετε τη σχέση επιστήμης και μυθολογίας σήμερα; Μπορούν να συνυπάρχουν ή θεωρείτε ότι η μία ακυρώνει την άλλη;
Η επιστήμη συνεχώς εξελίσσεται, προσθέτει γνώση. Η μυθολογία έρχεται από το παρελθόν. Κινείται παράλληλα με την επιστήμη, χωρίς να συναντιούνται πουθενά. Η μυθολογία των αστερισμών προσθέτει ομορφιά στην ομορφιά του ουρανού.
Ποιες ηλικίες ή αναγνωστικό κοινό είχατε στο νου σας όταν γράφατε το βιβλίο; Είναι κατάλληλο και για εκπαιδευτική χρήση;
Θεωρώ πως το βιβλίο μπορεί άνετα να το διαβάσει οποιοσδήποτε πάνω από 12 ετών. Πιστεύω πως το γλωσσάρι βοηθά στην κατανόηση των όρων και των αριθμών. Φυσικά και είναι κατάλληλο βιβλίο για εκπαιδευτική χρήση. Μόνο που πλέον δεν διδάσκεται η αστρονομία στα σχολεία…
Υπάρχει κάποια ιστορία από την ελληνική μυθολογία που θεωρείτε πως αποτυπώνει με τον πιο γοητευτικό τρόπο τη σχέση ανθρώπου–ουρανού;
Πέρα από την ιστορία της Μεγάλης και της Μικρής Άρκτου, έχει ενδιαφέρον η μυθολογική σύνδεση των αστερισμών της Ανδρομέδας, του Περσέα, του Κηφέα, της Κασσιόπης, του Κήτους. Ο βασιλιάς Κηφέας είχε σύζυγο την όμορφη Κασσιόπη, η οποία περηφανευόταν πως η κόρη τους η Ανδρομέδα ήταν πιο όμορφη από τις Νηρηίδες του Ποσειδώνα. Αυτός νευρίασε και έστειλε το Κήτος στα παράλια του βασιλείου για να προξενεί καταστροφές. Για τον κατευνασμό του θεού ζητήθηκε η θυσία της Ανδρομέδας στο Κήτος. Όμως ο διερχόμενος Περσέας σκότωσε το Κήτος και ελευθέρωσε την όμορφη Ανδρομέδα, την οποία στη συνέχεια παντρεύτηκε.
Η σύγχρονη αστρονομία ανακαλύπτει συνεχώς νέα ουράνια σώματα. Πιστεύετε ότι δημιουργούνται έτσι καινούριοι “μύθοι”;
Παρότι όντως η αστρονομία ανακαλύπτει πολλά ακόμα ουράνια σώματα, όλα αυτά είναι αόρατα για το ανθρώπινο μάτι. Κι όταν το μάτι δεν βλέπει, το μυαλό δεν μπορεί να πλάσει ιστορίες. Άλλωστε πολλά από αυτά που ανακαλύπτει η αστρονομία και η κοσμολογία ξεπερνούν την ανθρώπινη φαντασία.
Τι μήνυμα θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης μετά το τέλος του βιβλίου; Ποια είναι η “μαγεία” που θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας;
Πάντα η θέαση του ουρανού μάγευε τον άνθρωπο. Ας μην αφήσουμε την καθημερινότητα να κρατήσει το βλέμμα μας μακριά από αυτήν τη μαγεία. Είναι εκεί και μας περιμένει να την απολαύσουμε.
