«Τι δουλειά κάνεις;» ή «Με τι ασχολείσαι;»
Γιατί να το κρύψουμε, αυτή είναι μία από τις πρώτες ερωτήσεις που κάνουμε όταν γνωρίζουμε κάποιον. Είναι πλέον τόσο συνηθισμένη που σπάνια αναρωτιόμαστε τι κρύβεται από πίσω της. Ίσως γιατί η απάντηση θεωρείται σε κάποιο βαθμό αρκετή, ώστε να σχηματίσουμε μια πρώτη εικόνα για αυτόν που έχουμε απέναντί μας. Ο δικηγόρος, η δασκάλα, ο προγραμματιστής στο NetBet.gr, ο λογιστής στην IBM. Λες και το επάγγελμα μπορεί να περιγράψει ολόκληρο τον άνθρωπο.
Τα τελευταία χρόνια, η εργασία δεν είναι μόνο ένας τρόπος βιοπορισμού ή μέσο, για να βγάζει κανείς το ψωμί του ή τα προς το ζην. Για πολλούς έχει αναχθεί σε βασικό στοιχείο της προσωπικότητάς τους. Δεν είναι μόνο αυτό που κάνουμε στο 8αωρό μας, αλλά συχνά αυτό που πιστεύουμε, την ιδέα που έχουμε για εμάς τους ίδιους. Και εκεί ακριβώς αρχίζει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση.
Όταν η επαγγελματική επιτυχία βαφτίζεται προσωπική αξία
Τα παλιά τα χρόνια, η εργασία είχε συνήθως έναν πιο ξεκάθαρο ρόλο. Ήταν το μέσο για να εξασφαλίσει κάποιος τα απαραίτητα και να φτιάξει μια καλύτερη ζωή για τον ίδιο και την οικογένειά του. Σήμερα, όμως, τα πράγματα έχουν αλλάξει άρδην.
Η επιτυχία στη δουλειά συνδέεται συχνά με την αυτοεκτίμηση, την κοινωνική αναγνώριση και το αίσθημα μιας προσωπικής ολοκλήρωσης. Δεν αρκεί να εργάζεσαι, πρέπει να εξελίσσεσαι, να ξεχωρίζεις, να πετυχαίνεις στόχους και να αποδεικνύεις συνεχώς την αξία σου. Ίσως και να φλεξάρεις και λίγο για αυτά που πέτυχες.
Τα social media λειτουργούν περίφημα προς αυτή τη λογική. Επαγγελματικά κατορθώματα, νέες συνεργασίες, προαγωγές και επιχειρηματικές επιτυχίες προβάλλονται ακατάπαυστα μπροστά στα μάτια μας, ειδικά στο LinkedIn. Δημιουργείται έτσι η εντύπωση ότι η επαγγελματική πορεία αποτελεί το βασικό μέτρο αξιολόγησης και καταξίωσης του σύγχρονου ατόμου.
Η κουλτούρα μιας αέναης παραγωγικότητας
Ζούμε σε μια εποχή όπου το να είσαι busy όλη την ώρα και να μην κάνεις διάλειμμα ή να έχεις ρεπό, θεωρείται σχεδόν προτέρημα, ένα asset. Πολλοί είναι εκείνοι που έχουν την ανάγκη να γεμίζουν κάθε ώρα της ημέρας με activities, meetings, υποχρεώσεις ή νέους στόχους (επαγγελματικούς φυσικά).
Ακόμη και ο ελεύθερος χρόνος συχνά είναι ως ευκαιρία για εξέλιξη. Σεμινάρια, online μαθήματα, projects και ατελείωτες λίστες με στόχους. Δημιουργείται έτσι η αίσθηση ότι πρέπει πάντα να κάνουμε κάτι χρήσιμο, να είμαστε παραγωγικοί.
Το πρόβλημα, φυσικά, δεν βρίσκεται στην εξέλιξη ή στο να είμαστε φιλόδοξοι. Αυτά είναι στοιχεία που μπορούν να σε ανεβάσουν. Το θέμα είναι όταν όλο αυτό γίνεται ένας αυτοσκοπός. Όταν π.χ. μια κακή επαγγελματική περίοδος ισούται αυτόματα με προσωπική αποτυχία.
Και τι συμβαίνει όταν χάνουμε τη δουλειά μας;
Κλάφ’ τα Χαράλαμπε. Είναι ίσως εκείνη η σημαδιακή στιγμή που η εργασία σταματά προσωρινά ή και μόνιμα. Μια απόλυση, μια αλλαγή σταδιοδρομίας ή ακόμη και η συνταξιοδότηση συχνά προκαλούν φουλ έντονα συναισθήματα. Και δεν αναφερόμαστε μόνο στην οικονομική ανασφάλεια.
Πολλοί είναι εκείνοι που περιγράφουν ότι βιώνουν μια αίσθηση κενού. Σαν να λείπει ένα κομμάτι του εαυτού τους. Και αυτό φυσικά συμβαίνει επειδή η δουλειά δεν λειτουργούσε μόνο σαν ένα επάγγελμα, αλλά ως ΤΟ σημείο αναφοράς την ταυτότητά τους.
Όταν έχουμε μάθει να ορίζουμε τον εαυτό μας μέσα από τον επαγγελματικό μας ρόλο, είναι μια άλλη ερώτηση, ίσως και να μας φαίνεται κάπως ξένη, «Ποιος είμαι όταν δεν εργάζομαι; Έλα μου ντε!
Υπάρχει ζωή πέρα από τη… δουλειά;
Ένας άνθρωπος, ένα ον, δεν είναι μόνο η δουλειά του. Είναι οι σχέσεις του, η ηθική του, οι εμπειρίες του, τα ενδιαφέροντά του και οι μικρές καθημερινές συνήθειες και στιγμές που τον διαμορφώνουν.
Ο φίλος που βρίσκεται πάντα δίπλα σου. Η μητέρα που διαβάζει κάθε βράδυ ένα παραμύθι στην κόρη της. Κάποιος που αγαπά να ακούει μουσικές ή ένας άλλος που του αρέσει να βγάζει φωτογραφίες όταν κάνει πεζοπορία στη φύση. Όλα τα παραπάνω και άλλα πολλά είναι εξίσου σημαντικά κομμάτια της προσωπικότητάς μας, ακόμη κι αν δεν τα γράφουμε ποτέ σε ένα CV.
Η σύγχρονη τρόπος ζωής μάς ωθεί συχνά πυκνά να επενδύουμε το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς μας στη δουλειά. Όμως, αυτό δεν μπορεί να γίνει σκλαβιά. Η ισορροπία δεν έρχεται, όταν μειώνουμε τη σημασία της δουλειάς, αλλά όταν αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουν και άλλα πολλά εκεί έξω.
Σε αναζήτηση μιας προσωπικής ταυτότητας
Η εργασία του καθενός σίγουρα μπορεί να είναι και δημιουργική και ουσιαστική και σε κάποιο βαθμό ακόμη και να μας πραγματώνει. Ας σταματήσουμε όμως βρε παιδί μου να την αντιμετωπίζουμε ως κάτι το μοναδικό και δεν υπάρχει άλλο. Πρέπει να μην ξεχνάμε ότι είναι μόνο ένα μέρος από τη ζωής μας.
Ίσως η πραγματική πρόκληση να είναι να μπορούμε να (ξανά) συστηθούμε χωρίς να ξεκινάμε από το επάγγελμά μας. Να μιλήσουμε για όσα αγαπάμε, για όσα μας εμπνέουν και για όσα μας κάνουν να αισθανόμαστε ζωντανοί και ηθικοί.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, η δουλειά είναι δουλειά. Δεν είναι απαραίτητα αυτό που είμαστε και ίσως και αυτό που αγαπάμε. Και όσο πιο γρήγορα το καταλάβουμε, τόσο πιο εύκολο θα γίνει να χτίσουμε μια ζωή με περισσότερη ισορροπία, ουσία και ατομική ελευθερία.
