Σοβαρά ερωτήματα για το αν το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία θα μπορούσε να είχε αποτραπεί προκαλούν έγγραφα, τεχνικές αναφορές και δημόσιες προειδοποιήσεις που έρχονται στο φως. Σύμφωνα με αποκαλύψεις των Reuters και El País, τα προβλήματα στη συγκεκριμένη γραμμή υψηλής ταχύτητας ήταν γνωστά εδώ και μήνες, ενώ είχαν καταγραφεί επανειλημμένα περιστατικά δυσλειτουργιών.
Πηγές με γνώση της έρευνας εκτιμούν ότι η πιθανότερη αιτία της τραγωδίας είναι βλάβη στην υποδομή, χωρίς ωστόσο να αποκλείονται άλλα ενδεχόμενα. Το σενάριο της δολιοφθοράς έχει ήδη αποκλειστεί.
Το συνδικάτο μηχανοδηγών SEMAF είχε προειδοποιήσει από τον περασμένο Αύγουστο τον κρατικό διαχειριστή υποδομών ADIF για σοβαρή φθορά στις ράγες στο τμήμα όπου σημειώθηκε η σύγκρουση. Σε επιστολή του, που είδε το Reuters, γινόταν λόγος για λακκούβες, χτυπήματα και ανισορροπίες στις εναέριες γραμμές ηλεκτροδότησης, οι οποίες προκαλούσαν συχνές βλάβες και ζημιές στα τρένα. Η ADIF δεν απάντησε σε αιτήματα για σχολιασμό.
Παράλληλα, από αναρτήσεις της ίδιας της ADIF στην πλατφόρμα X προκύπτει ότι από το 2022 είχαν καταγραφεί τουλάχιστον οκτώ τεχνικά περιστατικά στην περιοχή Adamuz–Villanueva de Córdoba, κυρίως προβλήματα στη σηματοδότηση και στην κατενάρι, τα οποία προκαλούσαν καθυστερήσεις στη γραμμή Μαδρίτης–Ανδαλουσίας. Ορισμένα από αυτά τα περιστατικά συζητήθηκαν ακόμη και στη Γερουσία, έπειτα από ερώτηση του Λαϊκού Κόμματος, με την κυβέρνηση να αναγνωρίζει τεχνικές αστοχίες, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι δεν τέθηκε σε κίνδυνο η ασφάλεια της κυκλοφορίας.
Το δυστύχημα σημειώθηκε το βράδυ της Κυριακής 19 Ιανουαρίου, κοντά στην Αδαμούθ της Ανδαλουσίας, όταν δύο τρένα υψηλής ταχύτητας –ένα της ιδιωτικής Iryo και ένα Alvia της δημόσιας Renfe– συγκρούστηκαν και εκτροχιάστηκαν. Τουλάχιστον 39 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και πάνω από 150 τραυματίστηκαν, αρκετοί εκ των οποίων σοβαρά.
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, το τρένο της Iryo κινούνταν με ταχύτητα 110 χλμ./ώρα, σημαντικά χαμηλότερη από το επιτρεπόμενο όριο, ενώ το Alvia ταξίδευε με 205 χλμ./ώρα. Τα τελευταία δύο βαγόνια του τρένου Iryo εκτροχιάστηκαν σε ευθύ τμήμα της γραμμής και συγκρούστηκαν με το διερχόμενο τρένο, προκαλώντας τον εκτροχιασμό των πρώτων βαγονιών του Alvia, όπου καταγράφηκε και ο μεγαλύτερος αριθμός θυμάτων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στα λεγόμενα «20 κρίσιμα δευτερόλεπτα» που χώριζαν τα δύο τρένα. Όπως ανέφερε ο επικεφαλής της Renfe, το χρονικό αυτό διάστημα δεν επαρκούσε για να ενεργοποιηθεί πλήρως το αυτόματο σύστημα ασφαλείας, το οποίο σε περίπτωση ανίχνευσης εμποδίου διατάσσει έκτακτη πέδηση.
Την ίδια ώρα, ειδικοί που ερευνούν τα αίτια της τραγωδίας εντόπισαν σπασμένο μεταλλικό σύνδεσμο (fishplate) στις σιδηροτροχιές. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το Reuters, η φθορά φαίνεται να προϋπήρχε και να είχε δημιουργήσει κενό μεταξύ των τμημάτων της ράγας, το οποίο μεγάλωνε με τη διέλευση των τρένων. Το εύρημα αυτό θεωρείται κρίσιμο για την τελική διαπίστωση των αιτίων του δυστυχήματος.
Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη από την Ισπανική Επιτροπή Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (CIAF), ενώ τόσο η ADIF όσο και το υπουργείο Μεταφορών δεν έχουν προχωρήσει μέχρι στιγμής σε επίσημες τοποθετήσεις για τα προκαταρκτικά ευρήματα.
