Συνέντευξη στη Μαρία Μυλωνά
Η ψηφιακή βία δεν είναι λιγότερο πραγματική επειδή συμβαίνει πίσω από μια οθόνη. Είναι μια ακόμη μορφή ενδοοικογενειακής βίας, διαφορετική, σύγχρονη, και με σημάδια που δεν είναι εύκολα ορατά.
Η Ιλιάδα Ευαγγελία Κοθρά την τελευταία δεκαετία ρίχνει φως στα σκοτάδια της κακοποίησης, μέσα από την καμπάνια #Dontacceptit. Με αφορμή τη 10η εκδήλωση του #dontacceptit Dialogues με τίτλο «Ενδοοικογενειακή και Ψηφιακή Βία», η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 14 Νοεμβρίου στο Mosaic Room στη Θεσσαλονίκη, μας μιλά για τους στόχους της καμπάνιας, το περιεχόμενο της επερχόμενης εκδήλωσης στην πόλης μας, αλλά και για το κοινωνικό φαινόμενο της έμφυλης βίας εν γένει.
Η καμπάνια #Dontacceptit για την ευαισθητοποίηση γύρω από την ενδοοικογενειακή βία μετρά μια δεκαετία. Παρ’ όλα’ αυτά υπάρχει μια «κακιά συνήθεια» να μην ακούγονται πάντα οι σημαντικές πρωτοβουλίες στον βαθμό που τους πρέπει. Με αφορμή τη 10η εκδήλωση του #dontacceptit Dialogues, η οποία θα λάβει αυτό το Σαββατοκύριακο χώρα στην πόλη μας, θα ήθελα να μου μιλήσεις για τις αφορμές εκκίνησης και τους στόχους της καμπάνιας.
Η ενημέρωση. Η συνεχής ευαισθητοποίηση πάνω στο θέμα. Αυτός ήταν η στόχος και παραμένει. Δεν θέλαμε να κάνουμε μια εκδήλωση τον χρόνο, δεν θέλαμε να θυμόμαστε το σοβαρό αυτό ζήτημα στις 25 Νοεμβρίου και στις 8 Μαρτίου. Το ζήτημα αυτό δεν φαίνεται, γιατί είναι κάτι που ενοχλεί την κοινωνία, είναι σαν ένα αγκάθι. Αν υπολογίσουμε επίσης τα στερεότυπα που θέλουν τις περισσότερες γυναίκες ”θύματα” , καταλαβαίνουμε πόσο δύσκολο είναι να μιλάμε συνεχώς για την κακοποίηση.
Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πια ένα «δίκοπο μαχαίρι» της καθημερινότητας, που δυστυχώς ή ευτυχώς κρατάμε στα χέρια μας. Μέσα από αυτή έχει γεννηθεί πια μια νέα μορφή κακοποίησης, η “Digital κακοποίηση”, ένας όρος που γεννήθηκε μέσα από την τεχνολογία, δημιουργώντας τα τελευταία χρόνια μια σωρεία περιστατικών εκφοβισμού. Έχει, αλήθεια, τοποθετηθεί αυτή η νέα μορφή βίας στις σωστές διαστάσεις της; Υπάρχει επαρκής ενημέρωση;
Δεν υπάρχει, όχι. Τώρα ξεκινούν να γίνονται σοβαρά βήματα, αυτός είναι κι ο λόγος που αποφασίσαμε να μιλήσουμε και για αυτό το κομμάτι. Οι άνθρωποι είμαστε 24/7 στα κινητά μας. Καταλαβαίνει, λοιπόν, κανείς πόσο εύκολο είναι για μια κοπέλα να υποστεί χειριστική συμπεριφορά, και να νομίσει εσφαλμένα πως αυτή η συμπεριφορά είναι αγάπη. Συμβαίνει δε σε μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι νομίζουμε, καθώς τα σημάδια δεν είναι πάντα ευδιάκριτα. Και σίγουρα, το να σου ζητάει ο σύντροφος σου τους κωδικούς των προσωπικών σου λογαριασμών στα κοινωνικά δίκτυα, να ελέγχει τους διαδικτυακούς φίλους σου, να απαιτεί να διαγράψεις ανθρώπους από τον ψηφιακό σου κύκλο, μόνο αγάπη δεν είναι.
Πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στη βία και σε αυτό που μάθαμε να θεωρούμε «φυσιολογική» συμπεριφορά; Πιστεύεις ότι καταφέραμε ποτέ να απελευθερωθούμε έστω και λίγο από τη μέγγενη της πατριαρχίας;
Δεν είναι εύκολο, αλλά είμαι σίγουρη πως όσο συζητάμε, όσο η ενημέρωση δε σταματά και όσο αποκτούμε παραπάνω ενσυναίσθηση ως κοινωνία, τα πράγματα μπορούν να καλυτερέψουν. Ας μην γελιόμαστε όμως…. Όσες δράσεις κι αν γίνουν, χρειάζεται αυστηρότερο νομικό πλαίσιο και αυστηρότερες ποινές. Χρειάζονται επίσης περισσότερα Συμβουλευτικά Κέντρα, που θα είναι ανοιχτά συνεχώς και φυσικά χρειάζεται και επιπλέον ενημέρωση στα σχολεία. Σε κορίτσια, αγόρια, δασκάλους και γονείς.
Φαντάζομαι ότι έχεις έρθει σε άμεση επαφή με γυναίκες ή και άντρες, που έχουν δεχτεί ενδοοικογενειακή και ψηφιακή βία. Μέσα από τις προσωπικές επαφές και συνομιλίες, μπορείς να μοιραστείς μαζί μας τα κοινά συμπεράσματα που έχεις αντλήσει από κάθε περίπτωση και πώς σε βοήθησαν να προσεγγίσεις πιο ορθά τη διαχείριση μιας τέτοιας θεματικής;
Έχω έρθει αντιμέτωπη με φριχτές διηγήσεις και ιστορίες, που λίγοι μπορούμε να διανοηθούμε. Τα συμπεράσματα είναι πάντα ίδια. Οι γυναίκες δεν είναι προστατευμένες και δεν μπορούν εύκολα να απευθυνθούν κάπου. Υπάρχει ένα τεράστιο ταμπού, φοβούνται ότι θα τις θεωρήσουν άβουλες. Δυστυχώς, είναι και πολλές οι γυναίκες οι οποίες δεν στηρίζουν τις ίδιες τις γυναίκες. Όσον αφορά στη διαχείριση αυτών των περιστατικών, μου απαγορεύω να δώσω μια κατεύθυνση καθώς δεν είμαι ειδικός. Παραπέμπω πάντα στην Αστυνομία, σε κάποιο Κέντρο ή τις φέρνουμε σε επαφή με νομικούς επιστήμονες.
Τα τελευταία χρόνια έχουν βγει στην επιφάνεια πολλά περιστατικά ψηφιακής βίας από γυναίκες μάλιστα που έχουν ένα δημόσιο προφίλ. Πιστεύεις ότι αυτό έχει δώσει κίνητρο και βήμα και σε άλλες γυναίκες να μιλήσουν πια ανοιχτά;
Εξακολουθεί να είναι ταμπού, όσες κι αν μιλήσουν. Υπάρχει μια διάχυτη λύπηση, που η κάθε γυναίκα υποσυνείδητα την αντιλαμβάνεται, ακόμη κι αν ξέρει πως δεν ευθύνεται η ίδια για αυτό που βίωσε. Σε κάθε περίπτωση, όσο κάτι τέτοιο βγαίνει στο φως και δεν μένει στα σκοτάδια, φωτίζεται.
Δυστυχώς, βλέπουμε συχνά να μεταφέρεται η ευθύνη από τον θύτη στο θύμα, κάτι που είναι λογικό να δημιουργεί μια έντονη ματαίωση σε μια γυναίκα που υφίσταται οποιαδήποτε μορφή βίας. Τι θα έλεγες σε μια γυναίκα που θεωρεί ότι είναι μάταιο να προβεί σε μια καταγγελία;
Να το τολμήσει! Όχι μόνο για τον εαυτό της αλλά και για τις υπόλοιπες. Να σταθεί όρθια, στα πόδια της, και να συνειδητοποιήσει πως δεν ευθύνεται. Ξέρω είναι δύσκολο, αλλά αλίμονο αν δεν προχωράμε σε καταγγελίες.
Ας περάσουμε στο κεφάλαιο «ανατροφή» και «παιδική ηλικία». Αλήθεια, πιστεύεις ότι τα παιδιά στην ελληνική κοινωνία έχουν επαρκή ενημέρωση γύρω από την κακοποίηση, την προστασία του εαυτού τους αλλά και των άλλων;
Τα σημερινά παιδιά σε αρκετές περιπτώσεις είναι παιδιά κουρασμένων γονιών, που προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα σε ένα αέναο τρέξιμο, ανασφάλεια, deadlines, απαιτητικά ωράρια και συχνά ανεπαρκή ύπνο και μέτρια διατροφή.
Δεν ξέρω κατά πόσο έχουν τον χρόνο και την ενέργεια, να ασχολούνται συνεχώς και με το θέμα αυτό. Θέλω να πιστεύω πως ενημερώνονται και μιλάνε στα παιδιά τους. Όλα ξεκινούν από την οικογένεια, τον πυρήνα της ζωής μας. Προφανώς θα πρέπει να αυξηθούν και οι αντίστοιχες ημερίδες στα σχολεία για να ακούνε και οι γονείς συνεχώς τι συμβαίνει. Ελπίζω, όμως, πως φτιάχνουμε ανεξάρτητα και δυνατά παιδιά, που δεν φοβούνται. Που μιλάνε. Που δεν κρύβονται…
Τα ΜΜΕ στέκονται στη βαθιά ουσία ενός κοινωνικού προβλήματος ή μόνο σε θέματα που φέρνουν νούμερα; Ποια είναι κατά την άποψή σου το μερίδιο που τους αναλογεί;
Ό,τι φέρνει νούμερα, είναι και το ζητούμενο. Τολμώ όμως να πω, πως ακόμα κι έτσι, η ενημέρωση φτάνει σε πολλές γυναίκες. Από κει κι πέρα, ο αλγόριθμος είναι πάντα πεινασμένος…
Καμπάνιες, θλιβεροί τίτλοι στην τηλεόραση, σκρολάρισμα σοκαριστικών ειδήσεων στα social media… Και η επόμενη μέρα; Πώς αλλάζει Ιλιάδα μια κοινωνία προς το καλύτερο;
Με τη δράση. Με το να είμαστε παρόντες. Με το να ακούμε, να μιλάμε και να μη φοβόμαστε.
Τι θα δούμε και κυρίως τι θα μάθουμε στις 14 Νοεμβρίου στο Mosaic Room; Λίγα λόγια και για την επιλογή των ομιλητών της μοναδικής αυτής διοργάνωσης.
Η εκδήλωση έχει τίτλο «Ενδοοικογενειακή και Ψηφιακή Βία: Αναγνωρίζοντας τις νέες μορφές κακοποίησης». Η επιλογή του θέματος αντανακλά μια πραγματικότητα, που εξελίσσεται διαρκώς. Η βία δεν περιορίζεται πλέον στον φυσικό χώρο, αλλά μπορεί να μεταφέρεται και στο ψηφιακό περιβάλλον, μέσα από την παρακολούθηση, τον ψηφιακό έλεγχο, τις απειλές, τη διαδικτυακή παρενόχληση και άλλες μορφές κακοποιητικής συμπεριφοράς.
Θα εξετάσουμε τις σύγχρονες μορφές ενδοοικογενειακής και ψηφιακής βίας, τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αναγνωριστούν, τα δικαιώματα και τις δυνατότητες προστασίας των θυμάτων, καθώς και τις διαθέσιμες δομές υποστήριξης. Στη συζήτηση θα συμμετάσχουν εκπρόσωποι διαφορετικών επιστημονικών και επαγγελματικών πεδίων, ενώ θα ακολουθήσει ανοιχτός διάλογος με το κοινό. Και αυτό είναι το #dontacceptit Dialogues σαν concept. Μια απλή αλλά ουσιαστική ιδέα: για να αντιμετωπίσουμε τη βία, πρέπει πρώτα να μπορούμε να συζητήσουμε γι’ αυτή.
Είσαι μία γυναίκα που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως οραματίστρια. Ποιο είναι το όραμα που έχεις για αυτή την πρωτοβουλία, μα κυρίως για το πώς μπορεί να αλλάξει τις ζωές των ανθρώπων προς το καλύτερο;
Μόνο μια ευχή. Να μην χρειάζονται ποτέ τέτοιες δράσεις.
