Τα νούμερα δεν αφήνουν πολλά περιθώρια παρερμηνείας. Η έρευνα του Εμπορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης για τις χειμερινές εκπτώσεις του 2026 καταγράφει μια αγορά που δυσκολεύεται να ανασάνει. Το 82,6% των επιχειρήσεων δήλωσε ότι ο τζίρος του μειώθηκε σε σχέση με πέρσι. Μόλις το 8,7% κατέγραψε αύξηση, ενώ ένα αντίστοιχο ποσοστό παρέμεινε στάσιμο.
Και όλα αυτά σε μια περίοδο που παραδοσιακά θεωρείται «σωσίβιο» για το λιανεμπόριο.
Οι εκπτώσεις μόνο χαμηλές δεν ήταν. Το 34,8% των επιχειρήσεων προχώρησε σε ποσοστά άνω του 41%, ένα 21,8% κινήθηκε μεταξύ 31% και 40%, ενώ σημαντικό ποσοστό κινήθηκε και στη ζώνη 21%-30%. Δηλαδή, οι έμποροι έριξαν τιμές. Σε πολλές περιπτώσεις, γενναία. Κι όμως, σχεδόν οι μισοί από όσους είδαν πτώση τζίρου κατέγραψαν απώλειες 11%-20%, ενώ ένα 20% δήλωσε μείωση έως και 30%. Υπήρξαν και επιχειρήσεις με πτώση πάνω από 41%.
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν φαίνεται να είναι η ελκυστικότητα της προσφοράς. Είναι η αγοραστική δυνατότητα.
Τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα μια αλλαγή συμπεριφοράς. Τα βασικά και αναγκαία προϊόντα ήταν εκείνα που κινήθηκαν περισσότερο (47,8%). Οι καταναλωτές αγοράζουν λιγότερα τεμάχια, επιλέγουν φθηνότερες λύσεις, συγκρίνουν περισσότερο τιμές, περιμένουν επόμενες προσφορές. Η αυθόρμητη κατανάλωση περιορίζεται. Η προτεραιότητα δίνεται στο «απαραίτητο».
Η αγορά λειτουργεί πλέον με όρους επιβίωσης – και από τις δύο πλευρές του πάγκου.
Οι ίδιοι οι έμποροι εντοπίζουν ως βασική πρόκληση τη μειωμένη καταναλωτική δαπάνη (52,4%). Ακολουθούν η αύξηση του λειτουργικού κόστους – ενέργεια, ενοίκια, προμηθευτές – οι φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις, αλλά και ο ανταγωνισμός από τα ηλεκτρονικά καταστήματα. Σε μικρότερο ποσοστό, αναφέρονται ο ανταγωνισμός από τις πολυεθνικές και η δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδότηση.
Το αποτέλεσμα αυτής της πίεσης αποτυπώνεται και στην ψυχολογία της αγοράς. Σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις εμφανίζονται απαισιόδοξες για το επόμενο τρίμηνο. Η αισιοδοξία περιορίζεται σε μονοψήφια ποσοστά.
Το ερώτημα που προκύπτει δεν αφορά μόνο μια «κακή σεζόν». Αφορά τη δομή της ίδιας της τοπικής οικονομίας. Όταν οι εκπτώσεις δεν ενεργοποιούν την κατανάλωση, όταν οι πολίτες περιορίζονται αυστηρά στα βασικά, όταν οι επιχειρήσεις μειώνουν τιμές και παρ’ όλα αυτά βλέπουν πτώση τζίρου, τότε η συζήτηση μετατοπίζεται από το εμπορικό στο κοινωνικό πεδίο.
Η αγορά της Θεσσαλονίκης δεν είναι απλώς αριθμοί σε μια έρευνα. Είναι οι μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, οι γειτονιές που ζωντανεύουν από τις βιτρίνες, οι άνθρωποι πίσω από τους πάγκους. Αν η κατανάλωση συρρικνώνεται, συρρικνώνεται και το αστικό τοπίο.
Και αυτό δεν διορθώνεται με ένα μεγαλύτερο ποσοστό έκπτωσης. Διορθώνεται μόνο αν αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη και η δυνατότητα του καταναλωτή να ξοδέψει χωρίς φόβο για την επόμενη μέρα.
