Ο Quentin Tarantino δεν είναι απλώς ένας σκηνοθέτης που διαλέγει ωραία τραγούδια για τις ταινίες του. Είναι ένας δημιουργός που χρησιμοποιεί τη μουσική σαν βασικό εργαλείο αφήγησης, σαν έναν αόρατο χαρακτήρα που κινείται ανάμεσα στους ήρωες και καθορίζει το συναίσθημα, τον ρυθμό και τελικά την ίδια τη μνήμη που αφήνει η κάθε σκηνή.
Από την πρώτη κιόλας στιγμή που έγινε ευρέως γνωστός με το Reservoir Dogs, φάνηκε πως η σχέση του με τη μουσική δεν ήταν καθόλου τυχαία. Η περίφημη σκηνή βασανιστηρίου με το “Stuck in the Middle with You” δεν είναι απλά σοκαριστική λόγω της βίας της. Είναι σοκαριστική επειδή η μουσική λειτουργεί αντιστικτικά, σχεδόν ειρωνικά. Ένα χαλαρό, σχεδόν ανέμελο κομμάτι συνοδεύει μια από τις πιο σκληρές στιγμές του σύγχρονου σινεμά. Εκεί ακριβώς φαίνεται η εμμονή του Tarantino: δεν τον ενδιαφέρει να “ντύσει” μια σκηνή με τον αναμενόμενο τρόπο. Θέλει να τη μεταμορφώσει.
Έχει αναφέρει ότι αν δεν βρει το σωστό κομμάτι, δεν προχωράει τη σκηνή. Δηλαδή η μουσική δεν έρχεται στο τέλος. Είναι από την αρχή στο DNA της σκηνής!
Αυτή η προσέγγιση απογειώθηκε στο Pulp Fiction, μια ταινία που δεν έγινε απλώς επιτυχία, αλλά πολιτισμικό φαινόμενο. Το soundtrack της λειτούργησε σχεδόν αυτόνομα, επηρεάζοντας τη μουσική κουλτούρα της εποχής. Το surf rock επέστρεψε στο προσκήνιο, παλιά ξεχασμένα κομμάτια βρήκαν νέο κοινό, και η σκηνή χορού με τον John Travolta και την Uma Thurman έγινε εμβληματική όχι μόνο για τη χορογραφία της, αλλά γιατί η μουσική ήταν το ίδιο το κέντρο της. Ο Tarantino δεν έβαλε απλά ένα τραγούδι για να συνοδεύσει τη σκηνή. Έχτισε τη σκηνή γύρω από το τραγούδι.
Αυτό είναι και το βασικό χαρακτηριστικό της δουλειάς του: η μουσική προηγείται συχνά της εικόνας. Ο ίδιος έχει αναφέρει ότι γράφει σενάρια ακούγοντας συγκεκριμένα κομμάτια, αφήνοντας τον ρυθμό και την ενέργεια της μουσικής να καθοδηγούν τη ροή της αφήγησης. Έτσι εξηγείται γιατί πολλές σκηνές του μοιάζουν να έχουν έναν σχεδόν “χορογραφημένο” ρυθμό, ακόμα κι όταν δεν υπάρχει κυριολεκτικός χορός. Υπάρχει μια αίσθηση timing που θυμίζει περισσότερο μουσική σύνθεση παρά κλασική σκηνοθεσία.
Στο Pulp Fiction, ο John Travolta δεν ήταν η προφανής επιλογή! Ο Tarantino όμως είχε στο μυαλό του συγκεκριμένο μουσικό vibe (70s cool, dance energy) και πίστευε ότι ο Travolta “κουμπώνει” τέλεια σε αυτό.
Στο Kill Bill: Volume 1 αυτή η φιλοσοφία φτάνει σε άλλο επίπεδο. Η ταινία λειτουργεί σαν ένα μωσαϊκό από μουσικές επιρροές: ιαπωνικά themes, spaghetti western ήχοι, funk, surf. Το αποτέλεσμα δεν είναι χαοτικό, αλλά απόλυτα συνεκτικό, γιατί ο Tarantino δεν βλέπει τη μουσική ως ξεχωριστό στοιχείο. Τη βλέπει ως οργανικό κομμάτι της κινηματογραφικής γλώσσας του. Κάθε επιλογή έχει χαρακτήρα, κουβαλάει αναφορές και δημιουργεί μια συγκεκριμένη ατμόσφαιρα.
Ένα ακόμη βασικό στοιχείο της “εμμονής” του είναι η αγάπη του για τα λεγόμενα deep cuts. Δεν τον ενδιαφέρουν τα obvious hits. Αντίθετα, ψάχνει ξεχασμένα ή λιγότερο γνωστά κομμάτια, τα οποία επαναφέρει στο προσκήνιο. Με αυτόν τον τρόπο δεν ντύνει απλώς τις ταινίες του με μουσική, αλλά επηρεάζει ενεργά τη μουσική κουλτούρα. Πολλά τραγούδια γνώρισαν δεύτερη ζωή χάρη σε εκείνον.
Τελικά, η σχέση του Tarantino με τη μουσική δεν είναι απλά έντονη. Είναι δομική. Οι ταινίες του δεν θα ήταν οι ίδιες χωρίς τις συγκεκριμένες επιλογές ήχου. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι σκηνοθετεί με αυτιά όσο και με μάτια. Και ίσως εκεί βρίσκεται το μυστικό της διαχρονικότητάς του: κάθε σκηνή δεν είναι μόνο κάτι που βλέπεις, αλλά κάτι που “ακούς” και θυμάσαι –
