Βιβλιοπρόταση: Πάνος Δημάκης “Το ποτάμι των χιλίων τυφλών”
Eκδόσεις: Διόπτρα 2023, σελίδες: 456
Γράφει η Κατερίνα Βιτζηλαίου (Instagram account: the.booklist_)
Σε μια φανταστική ορεινή κωμόπολη της Αρκαδίας, τη Μερζένιστα του 1949, λίγο μετά τη λήξη του Εμφυλίου, οι χίλιοι περίπου κάτοικοι του, προσπαθούν να ξαναβρούν ισορροπία μέσα σε μια κοινωνία βαθιά τραυματισμένη, όπου τα πάθη δεν έχουν καταλαγιάσει και οι πληγές παραμένουν ανοιχτές.
Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκεται η Μάγδα Ζεΐρη, χήρα του τέως δημάρχου, μια γυναίκα επιβλητική, αυστηρή, αλλά και γεμάτη αλαζονεία και ναρκισσισμό, η οποία είναι απόλυτα πεπεισμένη ότι κατέχει την ηθική ανωτερότητα και το δικαίωμα να καθοδηγεί τις ζωές των άλλων. Παρότι δεν κατέχει πλέον κάποια επίσημη εξουσία, εξακολουθεί να ασκεί ισχυρή επιρροή στην κωμόπολη, αντλώντας δύναμη από τον φόβο, τη θρησκευτική ευλάβεια, το κουτσομπολιό και τη βαθιά ανάγκη των ανθρώπων για αποδοχή. Τα πρώτα της θύματα, δύο νεαρές γυναίκες που έμπλεξαν στα δίχτυα του έρωτα και τις οποίες χρησιμοποίησε για να εφαρμόσει τις ανήθικες ιδέες της.
Η μεγάλη της ευκαιρία για επιβούλευση έρχεται όμως με την αναγγελία ενός δημοψηφίσματος για το μέλλον του τόπου που λειτουργεί ως καταλύτης, φέρνοντας στην επιφάνεια κρυμμένες αντιπαλότητες, απωθημένα και μίση που σιγόβραζαν κάτω από την επίπλαστη ηρεμία. Η Μάγδα, κινούμενη από αλαζονεία και δίψα για έλεγχο, χειραγωγεί τους αφελείς κατοίκους, μετατρέποντας την κωμόπολη σε πεδίο σύγκρουσης, όπου φίλοι, γείτονες και συγγενείς στέκονται ο ένας απέναντι στον άλλον, σαν σε έναν μικρό, άτυπο εμφύλιο. Οι χίλιοι περίπου κάτοικοι της κωμόπολης με το ποτάμι, τυφλώνονται από παράλογο και αδερφοκτόνο μίσος, όπως είχε συμβεί άλλωστε σε όλη την Ελλάδα και κατά την διάρκεια του εμφυλίου πολέμου και με αυτό τον τρόπο καταλαβαίνουμε τον πολύ εύστοχο τίτλο του βιβλίου.
Ο Πάνος Δημάκης σκιαγραφεί με διεισδυτική ματιά τη δομή της μικρής κοινωνίας, τη ψυχολογία της μάζας και τη μέθη που προκαλεί η εξουσία, είτε αυτή είναι πολιτική είτε ηθική. Παράλληλα, φωτίζει τις σκοτεινές όψεις της ανθρώπινης φύσης, δείχνοντας πόσο εύκολα ο άνθρωπος παρασύρεται στον φανατισμό και τη συλλογική τύφλωση.
Πολύ ενδιαφέρον το επίμετρο του βιβλίου, όπου ο συγγραφέας μας αναφέρει ότι το όνομα της φανταστικής πόλης Μερζενίστα, προέρχεται από τη σλαβική λέξη mrznja (μέρζνια) που σημαίνει μίσος και μας αναλύει επίσης την σύνδεση των ονομάτων των πρωταγωνιστών με βάση τον χαρακτήρα τους και την πλοκή του βιβλίου.
Φοβερά ευκολοδιάβαστο, δεν μπόρεσα να το αφήσω από τα χέρια μου και το τελείωσα την ίδια μέρα. Επίσης, εκτίμησα ιδιαιτέρως, το γεγονός πως στο τέλος του υπήρξε κάθαρση, όπως και στα αρχαία κείμενα.
Με πλούσιες περιγραφές της αρκαδικής φύσης, έντονο συμβολισμό και άρτια σκιαγραφημένους χαρακτήρες, το “Ποτάμι των χιλίων τυφλών” αναδεικνύεται σε ένα ηθογραφικό και ταυτόχρονα διαχρονικό μυθιστόρημα για τη διαφθορά της εξουσίας, τη δύναμη της χειραγώγησης και την ευθραυστότητα της ανθρώπινης συνείδησης μέσα σε κοινωνίες που χτίζονται πάνω στο φόβο, τον φθόνο και το μίσος.
Ο συγγραφέας του: Πάνος Δημάκης μεγάλωσε στο Άστρος Αρκαδίας και εδώ και πολλά χρόνια ζει στην Αθήνα, όπου σπούδασε Αγγλική Φιλολογία. Δούλεψε για 18 μήνες ως μεταφραστής στην Οργανωτική Επιτροπή των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα.
Έχει μεταφράσει τα έργα του Νίκου Καζαντζάκη “Ο καπετάν Μιχάλης” και “Ο ανήφορος” στα αγγλικά, καθώς και αφηγήματα από τα αγγλικά και τα ιταλικά.
Εμφανίζεται στην τηλεοπτική εκπομπή γνώσεων “The Chase” ως το Γεράκι. (προσωπικά είναι ο αγαπημένος μου chaser).
Επίσης, διδάσκει Business English και πραγματοποιεί ομιλίες σε στελέχη εταιρειών για τη γνώση, τη μνήμη και τη σύνδεση της εκπαίδευσης με τους στόχους μιας εταιρείας. Μιλάει 8 γλώσσες. Έχει γράψει το λεξικό “Το βερβενιώτικο ιδίωμα”, το αγγλικό ετυμολογικό λεξικό “Etymolexicon” και τα μυθιστορήματα “Δεκαεπτά κλωστές”, στο οποίο βασίστηκε και η ομώνυμη τηλεοπτική σειρά, και πρόσφατα το “Ποσειδών”.
