Ένα συγκεκριμένο είδος νοητικής εξάσκησης φαίνεται ότι μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης Αλτσχάιμερ και άλλων μορφών άνοιας. Πρόκειται για εκπαίδευση που επικεντρώνεται στην ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και απαιτεί από τον παίκτη να αναγνωρίζει γρήγορα διαφορετικά οπτικά ερεθίσματα, μοιράζοντας την προσοχή του σε περισσότερα από ένα σημεία.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι τα αποτελέσματα δεν αφορούν όλα τα παιχνίδια μνήμης, τα σταυρόλεξα ή τις εφαρμογές «εκγύμνασης του εγκεφάλου». Το όφελος παρατηρήθηκε σε ένα συγκεκριμένο και οργανωμένο πρόγραμμα, το οποίο εφαρμόστηκε επανειλημμένα και μελετήθηκε σε βάθος περίπου 20 ετών.
Τι έδειξε η πολυετής έρευνα
Στο πλαίσιο της μελέτης ACTIVE, ηλικιωμένοι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε διαφορετικές ομάδες. Ορισμένοι ακολούθησαν προγράμματα εκπαίδευσης της μνήμης, του συλλογισμού ή της ταχύτητας επεξεργασίας, ενώ οι υπόλοιποι δεν έκαναν κάποια αντίστοιχη άσκηση.
Η αρχική εκπαίδευση περιλάμβανε έως δέκα συνεδρίες μέσα σε διάστημα πέντε έως έξι εβδομάδων. Κάποιοι από τους συμμετέχοντες πραγματοποίησαν αργότερα και πρόσθετες, ενισχυτικές συνεδρίες.
Έπειτα από παρακολούθηση δύο δεκαετιών, το πιο εντυπωσιακό αποτέλεσμα καταγράφηκε σε όσους είχαν εξασκηθεί στην ταχύτητα επεξεργασίας και είχαν συμμετάσχει και στις επαναληπτικές συνεδρίες. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η συγκεκριμένη ομάδα εμφάνισε κατά 25% μικρότερη συχνότητα Αλτσχάιμερ και συναφών μορφών άνοιας, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν ακολουθήσει κανένα πρόγραμμα νοητικής εκπαίδευσης.
Το αποτέλεσμα θεωρείται ιδιαίτερα ενδιαφέρον, καθώς προέκυψε από τυχαιοποιημένη μελέτη και όχι απλώς από τις προσωπικές αναφορές των συμμετεχόντων σχετικά με τον τρόπο ζωής τους. Παρ’ όλα αυτά, οι διαγνώσεις εντοπίστηκαν μέσα από στοιχεία του αμερικανικού συστήματος Medicare. Επομένως, η έρευνα αποτελεί μια ισχυρή ένδειξη, αλλά δεν αποδεικνύει ότι ένα παιχνίδι μπορεί από μόνο του να αποτρέψει την άνοια.
Ποιο είναι το παιχνίδι
Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, ο χρήστης καλείται να αναγνωρίσει ένα αντικείμενο που εμφανίζεται στο κέντρο της οθόνης και την ίδια στιγμή να εντοπίσει ένα δεύτερο στοιχείο στην περιφερειακή του όραση.
Για παράδειγμα, πρέπει να προσέξει ποιο αυτοκίνητο εμφανίζεται στο κέντρο, ενώ παράλληλα αναζητά σε ποιο σημείο της οθόνης παρουσιάστηκε ένα οδικό σήμα. Όσο βελτιώνεται η απόδοσή του, τόσο μικραίνει ο χρόνος εμφάνισης των εικόνων και αυξάνεται η δυσκολία.
Η προσαρμογή του παιχνιδιού στις ικανότητες του κάθε παίκτη ενδέχεται να αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους η εκπαίδευση ταχύτητας παρουσίασε διαφορετικά αποτελέσματα από τις απλές ασκήσεις μνήμης ή συλλογισμού.
Πώς μπορεί να ωφελεί τον εγκέφαλο
Η μελέτη δεν κατάφερε να εξηγήσει με βεβαιότητα τον μηχανισμό πίσω από τη μείωση του κινδύνου. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η συγκεκριμένη άσκηση ενισχύει την προσοχή, τη γρήγορη λήψη αποφάσεων και την επεξεργασία όσων συμβαίνουν στο οπτικό πεδίο.
Οι δεξιότητες αυτές χρησιμοποιούνται καθημερινά, για παράδειγμα κατά την οδήγηση, την παρατήρηση του περιβάλλοντος ή την προσπάθεια να ανταποκριθούμε σε πολλές πληροφορίες ταυτόχρονα.
Σε αντίθεση με ορισμένες ασκήσεις μνήμης που βασίζονται στην εκμάθηση τεχνικών απομνημόνευσης, η εκπαίδευση ταχύτητας μπορεί να βελτιώνει πιο αυτόματες λειτουργίες του εγκεφάλου. Οι ερευνητές, πάντως, επισημαίνουν ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες, προκειμένου να διαπιστωθεί γιατί παρατηρήθηκε το συγκεκριμένο ποσοστό και αν τα αποτελέσματα ισχύουν για ευρύτερες ομάδες πληθυσμού.
